zarejestruj się zaloguj się

Niedoczynność nadnerczy

Tekst: mgr Julia Starońska
Niedoczynność nadnerczy
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 19. stycznia, 2015

Niedoczynność nadnerczy to stan, w którym ilość hormonów produkowanych przez nadnercza niezbędna do zapewnia prawidłowego funkcjonowania organizmu jest niewystarczająca. Lekarze mogą zdiagnozować niedoczynność kory nadnerczy lub rdzenia nadnerczy. Rozpoznanie może obejmować pierwotną lub wtórną niedoczynność nadnerczy. Przewlekła niedoczynność kory nadnerczy to choroba Addisona.

mgr Julia Starońska
AUTOR
mgr Julia Starońska biotechnolog medyczny
SPIS TREŚCI:

    Nadnercza i ich funkcja

     

    Nadnercza są parą niewielkich gruczołów umiejscowionych tuż nad nerkami i są odpowiedzialne za produkcję hormonów takich jak kortyzol i aldosteron. Niedoczynność nadnerczy to stan, w którym poziom tych hormonów jest zbyt niski. Jeśli takie schorzenie występuje przewlekle to nazywamy je chorobą Addisona lub cisawicą. Może dotykać ludzi w każdym wieku, niezależnie od płci, a leczenie polega uzupełnianiu niedoborów hormonalnych poprzez przyjmowanie syntetycznych hormonów.

    W skład układu wewnątrzwydzielniczego (hormonalnego, endokrynnego składają się na niego różne gruczoły produkujące hormony, czyli substancje kontrolujące wszelkie funkcje organizmu.

    Nadnercza są narządem niezbędnym do życia. Ich usunięcie bez wdrożenia odpowiedniej substytucji hormonalnej prowadzi do śmierci. W zależności od budowy i produkowanego hormonu w nadnerczach możemy wyróżnić:

    • rdzeń nadnercza – produkujący głównie adrenalinę,
    • korę nadnercza – wydzielającą niezwykle ważne hormony z grupy glikokortykosteroidów i mineralokortykosteroidów.

    Do przedstawicieli pierwszej grupy należy kortyzol, a do drugiej – aldosteron. Regulują one procesy niezbędne do życia. Kortyzol silnie oddziałuje na metabolizm cukrów, białek i tłuszczy, wpływa na reakcję organizmu na stres, w tym na układ odpornościowy. Aldosteron natomiast reguluje gospodarkę mineralną organizmu, co jest niezbędne dla utrzymania prawidłowej objętości i ciśnienia krwi. W korze nadnerczy, zarówno u mężczyzn jak i u kobiet, są również produkowane w niewielkich ilościach androgeny, czyli męskie hormony płciowe. Wpływają one między innymi na popęd płciowy oraz są odpowiedzialne za męskie cechy ciała.

     

    Czym jest niedoczynność nadnerczy i jakie daje objawy?

     

    Niedoczynność to stan, w którym poziom produkowanych hormonów jest niewystarczający. Na szczęście nadnercza są narządem posiadającym duży zapas czynnościowy, co oznacza, że nawet jeśli uszkodzone zostało 90% ich masy, to nadal są zdolne do zapewnienia odpowiedniej produkcji hormonalnej. Mówiąc o niewydolności, lub niedoczynności nadnerczy mamy raczej na myśli objawy spowodowane głównie niewydolnością kory nadnerczy. Można ją podzielić na przewlekłą i ostrą. Diagnozuje się także niedoczynność rdzenia nadnerczy.

    Przewlekła niedoczynność nadnerczy znana jest również pod nazwą choroby Addisona lub cisawicy. Obie te nazwy oznaczają to samo. Objawy tego schorzenia zazwyczaj rozwijają się powoli i stopniowo, na przestrzeni długiego czasu.

    Najważniejsze objawy choroby Addisona to:

    • słabość mięśni i nieustanne uczucie ogólnego zmęczenia,
    • brak apetytu i utrata wagi, niezależna od ilości zjadanego jedzenia,
    • ciemniejsza barwa skóry (hiperpigmentacja), zwłaszcza na czole, kolanach, łokciach i wzdłuż dawnych blizn,
    • niskie ciśnienie krwi, które czasem może prowadzić do omdleń,
    • potrzeba spożywania słonych pokarmów,
    • niski poziom cukru we krwi (hipoglikemia),
    • nudności, wymioty i biegunka,
    • bóle stawów i bóle mięśni,
    • rozdrażnienie i/lub depresja,
    • wypadanie włosów na ciele i zaburzenia płodności u kobiet.

    Przy nieleczonej chorobie Addisona, może wystąpić gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia, nazywane przełomem nadnerczowym. Pogorszenie takie, może zostać wywołany przez znaczny fizyczny stres, jak uraz lub infekcja. Przełom nadnerczowy jest ostrym stanem zagrażającym życiu, może powodować gwałtowne obniżenie ciśnienia krwi, poziomu glukozy i wzrost poziomu potasu, może prowadzić do omdleń, a nawet śpiączki. Wymaga szybkiej hospitalizacji.

     

    Jakie są przyczyny niedoczynności nadnerczy?

     

    Choroba Addisona pojawia się, gdy nadnercza funkcjonują wadliwie, produkując niewystarczającą ilość hormonów. Istnieje wiele różnych przyczyn takiego stanu, które dzieli się na dwie grupy:

    • Pierwotna niedoczynność nadnerczy wynika z ich uszkodzenia i konsekwentnego zmniejszenia produkcji hormonów, a więc i spadku ich poziomu we krwi. Najczęstszą przyczyną są choroby autoimmunologiczne, czyli takie, w których układ odpornościowy błędnie zaczyna uważać własne tkanki za obce. Prowadzi to do stopniowego zniszczenia gruczołów przez własny organizm. Do rzadszych przyczyn utraty prawidłowych funkcji nadnerczy należą gruźlica, zakażenie wirusem HIV, przerzuty nowotworowe oraz krwotoki wewnątrz nadnerczy (zespół Waterhouse-Friderichsena) , które mogą prowadzić do utraty normalnej, zdrowej tkanki gruczołowej. Objawy choroby rozwijają się także jeśli nadnercza zostaną usunięte chirurgicznie.
    • Wtórna niedoczynność nadnerczy – obniżenie produkcji hormonów kory nadnerczy, może również nastąpić w przypadku wadliwego funkcjonowania przysadki. Jest to nadrzędny gruczoł umiejscowiony wewnątrz czaszki i pełniący niezwykle ważną rolę w funkcjonowaniu układu hormonalnego. Przysadka jest „szefem układu hormonalnego” – wytwarza hormony kontrolujące działanie wielu innych gruczołów, najczęściej poprzez pobudzanie ich do pracy. Nadnercza nie będą produkować swoich hormonów, jeśli nie ulegną stymulacji przysadkowym hormonem o nazwie ACTH.

     

    Badania w niedoczynności nadnerczy

     

    Istnieje kilka specjalistycznych testów pozwalających zbadać pacjenta na obecność niedoczynności nadnerczy:

    • Badanie krwi – we krwi ocenia się poziomy jonów sodu i potasu, które ulegają zmianie przy zaburzeniach produkcji aldosteronu. Określa się w niej także poziomy kortyzolu i ACTH. Przy podejrzeniu choroby Addisona wynikającej z reakcji autoimmunologicznej, bada się także poziomy przeciwciał przeciwko komórkom nadnerczy lub ich hormonów.
    • Test stymulacji ACTH – polega na badaniu poziomu kortyzolu we krwi przed i po zastrzyku z syntetycznym ACTH. Hormon ten, produkowany w przysadce, pobudza nadnercza do pracy. Badanie to pozwala ocenić, czy problem leży w samych nadnerczach czy też wyżej, w przysadce. Jeśli pod wpływem ACTH poziom kortyzolu we krwi wzrośnie, oznacza to, że niewydolna jest przysadka.
    • Test insulinowy – stosuje się go rzadziej, podobnie jak test stymulacji ACTH, w celu oceny czy niedoczynność nadnerczy ma swoje źródło w przysadce. Określa się w nim poziom kortyzolu i poziom cukru we krwi, w różnych odstępach czasu po zastrzyku z insuliny.
    • Badania obrazowe – badania USG oraz tomografia komputerowa jamy brzusznej pozwalają ocenić rozmiar nadnerczy lub znaleźć inne zmiany, mogące być przyczyną zaburzeń. Czasem wskazane jest także wykonanie rezonansu magnetycznego, do oceny przysadki mózgowej.

     

    Leczenie niedoczynności nadnerczy

     

    Leczenie choroby Addisona opiera się na hormonalnej terapii zastępczej, czyli uzupełnianiu poziomu hormonów. Hormony mogą być przyjmowanie doustnie lub w formie zastrzyków. Czasem w leczeniu tej choroby u kobiet stosuje się także leczenie androgenami, co poprawia ogólne samopoczucie i libido. Zalecane jest również uzupełnianie poziomu sodu w organizmie, zwłaszcza przy dużym wysiłku, przy gorącej pogodzie oraz przy biegunkach.

    Osoba z leczoną i kontrolowaną chorobą Addisona, może prowadzić całkowicie normalne, aktywne życie. Należy jednak zachować odpowiednie środki ostrożności, takie jak: noszenie ze sobą w portfelu plakietki informacyjnej, trzymanie zapasu leków, zarówno w domu, jak i w pracy, oraz nieustanne kontrolowanie stanu zdrowia. Przyjmowanie zbyt małych lub zbyt wysokich dawek leków sterydowych może prowadzić do pojawienia się innych zaburzeń, w tym cukrzycy, zapalenia tarczycy, niepłodności lub niedoczynności przytarczyc.

    Autor: mgr Julia Starońska
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.