zarejestruj się zaloguj się

Neuropatia cukrzycowa

Tekst: lek. Kamil Sarnecki
Neuropatia cukrzycowa
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 12. lutego, 2015

Neuropatia cukrzycowa – pod tym pojęciem rozumiemy uszkodzenie nerwów obwodowych, spowodowane przez utrzymującą się przewlekłą hiperglikemię (podwyższony poziom glukozy we krwi) u chorego z cukrzycą typu 1 lub typu 2. Powikłanie to rozwija się u około połowy ludzi chorujących na cukrzycę i, w zależności od stopnia zaawansowania, może dawać różne objawy neurologiczne oraz somatyczne.

lek. Kamil Sarnecki
AUTOR
lek. Kamil Sarnecki neurologia
SPIS TREŚCI:

    Jakie są przyczyny neuropatii cukrzycowej?

     

    Neuropatia cukrzycowa obejmuje procesy odcinkowej demielinizacji (uszkodzenia osłonek nerwów obwodowych) oraz aksonopatię (zmiany w samych włóknach nerwowych), spowodowane utrzymującą się przewlekłą hiperglikemią we krwi. Do czynników ryzyka sprzyjających szybkiemu rozwojowi zmian w nerwach obwodowych w przebiegu cukrzycy zalicza się:

    • niewyrównaną/niekontrolowaną hiperglikemię we krwi,
    • długi czas trwania cukrzycy,
    • zaburzenia gospodarki lipidowej (np. hipercholesterolemia),
    • nadciśnienie tętnicze,
    • wiek podeszły, płeć męską,
    • używki (np. alkohol, papierosy).

    Kombinacja wyżej wymienionych czynników w większej, bądź mniejszej mierze wpływa istotnie na postępujący proces zmian o charakterze neuropatii cukrzycowej i związanych z tym objawów neurologicznych oraz somatycznych.

     

    Kliniczne postacie neuropatii cukrzycowej

     

    Polskie Towarzystwo Diabetologiczne wyróżnia kilka zespołów klinicznych neuropatii cukrzycowej związanych z powikłaniami cukrzycy, które powstają w mechanizmie bezpośredniego lub pośredniego uszkodzenia nerwów obwodowych, do których należą:

    • Uogólnione symetryczne polineuropatie (proces obejmujący wiele nerwów obwodowych):
      • przewlekłe czuciowo – ruchowe,
      • ostra czuciowa,
      • autonomiczna;
    • Ogniskowe i wieloogniskowe neuropatie (niesymetryczne zajęcie nerwów obwodowych):
      • nerwów czaszkowych (np. gałkoruchowych, nerwu twarzowego),
      • nerwów rdzeniowych (np. piersiowych, lędźwiowych);
    • Ogniskowe neuropatie kończyn (np. neuropatia udowa), w tym też zespoły uciskowe nerwów (np. nerwu pośrodkowego – zespół cieśni nadgarstka);
    • Proksymalna ruchowa (amiotroficzna – z zanikiem mięśni).

     

    Przewlekła symetryczna polineuropatia dystalna czuciowo-ruchowa

     

    Przewlekła symetryczna polineuropatia dystalna (dalsza) czuciowo-ruchowa jest najczęściej rozpoznawaną postacią kliniczną neuropatii cukrzycowej. Zespół ten na początku pozostaje często nierozpoznawany i z czasem zaczyna obejmować dalsze części kończyn dolnych. W zaawansowanym stadium choroby może dojść także do zajęcia kończyn górnych (przede wszystkim rąk). Objawy sugerujące przewlekłą symetryczną polineuropatię dystalną w cukrzycy to zgłaszane przez chorego:

    • parestezje w kończynach dolnych (głównie podudzi i stóp) pod postacią zaburzeń czucia, drętwienia, cierpnięcia, pieczenia, palenia, uczucia zimnych nóg, czy też kurczy mięśni;
    • bóle kończyn dolnych (często mylnie przypisywane powikłaniom choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego);
    • objawy zespołu niespokojnych nóg (uczucie dyskomfortu w kończynach dolnych, niekiedy głównie w nocy, ustępujący często w czasie poruszania kończynami);
    • niepewny chód, potykanie się.

    Klinicznie w badaniu neurologicznym u chorego z tym typem polineuropatii można stwierdzić często:

    • symetryczne osłabienie lub zniesienie odruchów głębokich (skokowego lub/i kolanowego);
    • osłabienie lub zniesienie czucia powierzchownego (dotyku, nacisku, bólu lub/i temperatury);
    • osłabienie lub zniesienie czucia głębokiego (wibracji, ułożenia części ciała);
    • osłabienie siły mięśniowej, niekiedy także z zanikiem mięśni podudzia lub/i stopy.

     

    Neuropatia autonomiczna

     

    Neuropatia autonomiczna oznacza proces uszkodzenia włókien nerwowych układu autonomicznego (wegetatywnego), na który składa się układ współczulny i przywspółczulny, regulujący pracę narządów wewnętrznych i pełniący wiele innych istotnych funkcji w organizmie. Ze strony układu sercowo-naczyniowego dochodzi najczęściej do uszkodzenia nerwu błędnego, który reguluje między innymi prawidłową czynność serca. W wyniku neuropatii tego nerwu, będącego elementem układu przywspółczulnego, mamy do czynienia na początku z przyspieszoną akcją serca, a następnie po uszkodzeniu włókien współczulnych docierających do serca, dochodzi do „odnerwienia” mięśnia sercowego, co zakłóca regulację czynności układu sercowo-naczyniowego. Konsekwencją są częste, nagłe spadki ciśnienia tętniczego i omdlenia, a także groźne zaburzenia rytmu.

    Kolejnym przykładem zespołu objawów związanych z neuropatią autonomiczną są zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Chorzy mogą skarżyć się na nieprawidłową pracę przewodu pokarmowego pod postacią:

    • przewlekłych zaparć,
    • biegunek,
    • uczucia pełności,
    • nudności ze względu na opóźnione opróżnianie treści pokarmowej z żołądka.

    Neuropatia autonomiczna dotykająca układ moczowo-płciowy będzie z kolei prowadzić do zaburzeń opróżniania pęcherza moczowego, co sprzyja dodatkowo zakażeniom układu moczowego u chorych na cukrzycę. Ponadto mężczyźni cierpią na zaburzenia potencji, włącznie z zaburzeniami erekcji. Kolejnym wskaźnikiem uszkodzenia nerwów układu autonomicznego są zaburzenia potliwości, często pod postacią nadmiernego pocenia się w górnej części ciała, a w dolnej jego brakiem.

     

    Jak zapobiegać neuropatii cukrzycowej?

     

    Podobnie jak w przypadku każdego innego przewlekłego powikłania cukrzycy, aby zapobiec rozwojowi neuropatii cukrzycowej należy przestrzegać prawidłowego utrzymania glikemii we krwi w zalecanych granicach. Bardzo ważną rolę odgrywa również niepalenie papierosów i prawidłowe wyniki lipidów we krwi (cholesterolu, trójglicerydów).

    Przyjęto, że u chorych na cukrzycę typu 1 powinno się wykonywać badania mające na celu wykrycie patologii nerwów po 5 latach od rozpoznania, a z kolei u chorych na cukrzycę typu 2 już w momencie rozpoznania cukrzycy.

     

    Leczenie neuropatii cukrzycowej

     

    Jak wcześniej wspomniano, leczenie przyczynowe neuropatii cukrzycowej sprowadza się przede wszystkim do uzyskania jak najlepszej kontroli poziomu glikemii we krwi. Poza tym niezwykle istotna jest prawidłowa kontrola ciśnienia tętniczego, gospodarki lipidowej (cholesterolu, trójglicerydów), niepalenie papierosów oraz zakaz spożywania alkoholu.

    Przyczynowe leczenie farmakologiczne neuropatii cukrzycowej postaci czuciowo-ruchowej neuropatii cukrzycowej obejmuje stosowanie preparatów zawierających: kwas alfa-liponowy, benfotiaminę oraz inhibitory ACE (konwertazy angiotensyny).

    Poza tym stosuje się również farmakoterapię objawową za pomocą leków przeciwbólowych (NLPZ, opiody), przeciwdepresyjnych (trójpierścieniowych, SSRI, SNRI), a także przeciwdrgawkowych (karbamazepina, gabapentyna, pregabalina). Alternatywę stanowią zabiegi fizykoterapeutyczne oraz akupunktura.

    Leczenie zaburzeń układu sercowo-naczyniowego sprowadza się do kontroli czynności serca, poprzez stosowanie farmakoterapii (inhibitory ACE, beta-blokery), a w przypadku dysfunkcji układu pokarmowego – poprzez modyfikację diety oraz leki poprawiające perystaltykę przewodu pokarmowego i hamujące wydzielanie żołądkowe.

    Podobnie w neuropatii układu moczowo-płciowego dąży siędo przywrócenia prawidłowej pracy czynności pęcherza moczowego poprzez odpowiednie leczenie farmakologiczne lub/i doraźne metody (np. cewnikowanie pęcherza), a w zaburzeniach erekcji u mężczyzn stosuje sięinhibitory fosfodiesterazy.

    Autor: lek. Kamil Sarnecki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.