zarejestruj się zaloguj się

Nefropatia cukrzycowa

Tekst: lek. Małgorzata Haras-Gil
Dodane: 29. listopada, 2013

Nefropatia cukrzycowa to jedno z najczęściej występujących przewlekłych powikłań cukrzycy. Dotyczy nawet 40% cukrzyków. Za podstawową metodę przeciwdziałającą rozwojowi nefropatii uważa się ścisłą kontrolę glikemii od momentu rozpoznania cukrzycy oraz regularne przeprowadzanie badań kontrolnych.

SPIS TREŚCI:

    Powikłania cukrzycy

     

    Zaburzenia gospodarki węglowodanowej pojawiające się nagle są stanem zagrażającym życiu. Powikłania przewlekłe, pojawiające się po wielu latach nieleczonej lub nieprawidłowo leczonej cukrzycy, spowodowane są trudnościami w osiągnięciu docelowych kryteriów laboratoryjnych. Często pomimo prawidłowo prowadzonego leczenia trudno jest zapobiec rozwojowi powikłań mikro- i makroangiopatycznych.

    Wśród powikłań wyróżniamy te dotyczące drobnych naczyń krwionośnych (tzw. mikroangiopatie) oraz te, które dotyczą naczyń większego kalibru (tzw. makroangiopatie). Kryterium pozwalającym podzielić powikłania cukrzycowe jest średnica naczynia, w którym pojawiają się zmiany morfologiczne i czynnościowe. Za wartość graniczną przyjęto 100 nm. Średnica naczynia nie przekraczająca tej wartości jest podstawą do zakwalifikowania zmian do mikroangiopatii oraz średnica powyżej 100 nm – do makroangiopatii.

     

    Skład mikroangiopatii i makroangiopatii

     

    Do mikroangiopatii zalicza się:

    • powikłania oczne – retinopatia – są one wynikiem zmian morfologicznych w naczyniach siatkówki,
    • powikłania nerkowe – nefropatia – wynik zmian w naczyniach nerkowych,
    • powikłania neurologiczne – neuropatia cukrzycowa – spowodowana zmianami naczyń mózgowych,
    • Powikłania kardiologiczne spowodowane zmianami naczyń wieńcowych.

    Makroangiopatie związane są z szybszym rozwojem uogólnionej miażdżycy naczyń. Cukrzyca jest niezależnym czynnikiem ryzyka rozwoju miażdżycy. U diabetyków ma ona odmienny przebieg:

    • pojawia się u osób młodszych,
    • zmiany dotyczą naczyń o mniejszej średnicy i są bardziej zaawansowane,
    • częściej towarzyszy nadciśnienie tętnicze i otyłość,
    • groźnym zjawiskiem jest bezbólowy przebieg wielu chorób. Z uwagi na zmiany naczyniowe oraz neurologiczne, pacjenci ostrym zespołem wieńcowym lub chorobą tętnic obwodowych, nie czują bólu, np. zamostkowego - będącego jednym pierwszych objawów, które skłaniają pacjenta do wezwania pogotowia ratunkowego,
    • u cukrzyków dodatkowo dochodzi do upośledzenia tworzenia krążenia obocznego w wyniku zmian mikroangiopatycznych.

     

    Co to jest nefropatia cukrzycowa?

     

    To uszkodzenie funkcji nerek związane z przewlekłym narażeniem na hiperglikemię (wysokie stężenie glukozy we krwi). Inna nazwa to cukrzycowa choroba nerek. Meritum choroby jest uszkodzenie kłębuszków nerkowych – tzw. glomerulopatia cukrzycowa. Rozpoznanie to można postawić jedynie po wykonaniu biopsji nerki. Dane statystyczne podają, iż występuje u ok. 10-40% chorych na cukrzycę typu 1 oraz u 3-50% chorych na cukrzycę typu 2. Hiperglikemia to główny czynnik odpowiedzialny za rozwój powikłania. Powoduje liczne zmiany metaboliczne oraz hemodynamiczne nasilające przebieg choroby. Wpływ na kłębuszki nerkowe prowadzi początkowo do zwiększenia przepuszczalności błony podstawnej i pojawienia się białka w moczu (białkomocz). Wraz z postępem choroby dochodzi do szkliwienia i włóknienia kłębuszków nerkowych oraz tkanki nerkowej, która je otacza. Stąd już tylko rzut kamieniem do rozwoju niewydolności nerek.

     

    Cukrzyca a nefropatia cukrzycowa

     

    Udowodniono, że mimo hiperglikemii, nie u każdego diabetyka rozwija się nefropatia. Przyczyn tego stanu upatruje się w predyspozycji genetycznej. Znanych jest wiele genów, których obecność sprzyja rozwojowi tego powikłania. Jeśli dodatkowo, pojawią się inne czynniki ryzyka, do rozwoju zmian nerkowych dochodzi szybciej i są bardziej nasilone.

    Do czynników ryzyka należą:

    • podwyższone ciśnienie tętnicze,
    • palenie tytoniu,
    • stosowanie czynników nefrotoksycznych (uszkadzających nerki),
    • aktywacja układu renina-angiotensyn-aldosteron – odpowiedzialnego za rozwój nadciśnienia tętniczego,
    • dieta bogatosodowa i bogato białkowa,
    • zakażenia układu moczowego,
    • białkomocz (występowanie białka w moczu),
    • starszy wiek,
    • płeć męska,
    • predyspozycje genetyczne.

     

    Etapy nefropatii cukrzycowej

     

    Początek choroby związany jest z hiperfiltracją (zwiększeniem filtracji kłębuszkowej) i przerostem nerek. W obrazie klinicznym obserwuje się wzrost ilości wydalanego moczu (wzrost wskaźnika przesączania kłębuszkowego GFR do 160 ml/min.) Etap ten, zwany I etapem choroby, jest całkowicie odwracalny w wyniku podjęcia prawidłowego leczenia.

    Po 2-5 latach choroby dochodzi do zmian strukturalnych i histologicznych w kłębuszkach nerkowych. Ten II etap choroby rokuje tylko częściowym wycofaniem się zmian.

    Po 5-10 latach rozwija się III etap choroby, związany z klinicznie jawną nefropatią. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się mikroalbuminurię (wydalanie z moczem niewielkich ilości białka, nie przekraczających 300 mg/dobę), zmniejszenie wskaźnika GFR do 130 ml/min i nadciśnienie tętnicze. Po prawidłowo podjętej terapii możliwe jest zatrzymanie dalszego rozwoju zmian, cofnięcie ich budzi duże wątpliwości.

    IV etap to jawna nefropatia. Pojawia się po 10-25 latach chorowania na cukrzycę. Obserwuje się stały białkomocz, GFR poniżej 70 ml/min, dalszy wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenia gospodarki lipidowej i obrzęki. Farmakoterapia daje szansę na zwolnienie progresji zmian.

    V etap to niewydolność nerek. Pojawia się po ponad 15 latach choroby. Rokowanie jest niekorzystne, prowadzi do schyłkowej niewydolności nerek.

     

    Kontrolowanie i leczenie nefropatii cukrzycowej

     

    Kluczem do sukcesu są wcześnie wykonywane badania przesiewowe w kierunku nefropatii cukrzycowej.

    U chorych na cukrzycę typu 1 powinno się przeprowadzać badania co roku. Pierwsze badanie powinno mieć miejsce już 5 lat po rozpoznaniu choroby.

    Cukrzyków chorujących na typ 2 obowiązuje coroczna diagnostyka od chwili rozpoznania choroby.

    Wśród badań ułatwiających rozpoznanie powikłania zalicza się:

    • pomiar wskaźnika albumina/kreatynina w przygodnej próbce moczu,
    • oznaczenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi.

    Jeśli wynik pierwszego z badań wykroczy poza zakres normy, badanie należy powtórzyć w ciągu 3-6 miesięcy, po wykluczeniu zakażenia układu moczowego. Leczenie należy rozpocząć niezwłocznie po rozpoznaniu cukrzycowej choroby nerek. Najważniejszym celem jest dążenie do osiągnięcia zalecanych kryteriów wyrównania cukrzycy. Należy kontrolować regularnie stężenie glukozy, ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze, masę ciała, gospodarkę lipidową.

    Konieczne jest leczenie białkomoczu, jeśli pojawił się on w przebiegu choroby. W tym celu stosuje się leki nefroprotekcyjne (mające ochronny wpływ na nerki). Należą do nich: inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI), blokery receptora angiotensynowego (ARB), blokery kanału wapniowego, diuretyki i beta-blokery.

    Należy zmienić dietę, czyli ograniczyć spożycie białka w diecie.

    Powinno się także zrezygnować z palenia tytoniu i stosowania substancji nefrotoksycznych.

    Jeśli u chorego rozwinie się ostatnie stadium nefropatii – niewydolność nerek, należy podjąć leczenie pod kontrolą poradni nefrologicznej. Polegać ono będzie na dializoterapii lub transplantacji narządu.

    Autor: lek. Małgorzata Haras-Gil
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.