zarejestruj się zaloguj się

Nadczynność przytarczyc

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Nadczynność przytarczyc
Źródło: Wikimediacommons.org
Dodane: 07. stycznia, 2014

Nadczynność przytarczyc to stan wzmożonego wytwarzania parathormonu. Skutkiem tego jest absorpcja wapnia z kości. Ze względu na patomechanizm nadczynności przytarczyc, wyróżniamy jej postać pierwotną, wtórną oraz trzeciorzędową. Przytarczyce to gruczoły endokrynne, które są ważnym elementem układu hormonalnego organizmu.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Nadczynność przytarczyc a parathormon

     

    Przytarczyce to gruczoły endokrynne, które są ważnym elementem układu hormonalnego organizmu. Odgrywają ważną rolę w gospodarce wapniowo-fosforanowej. Wydzielają parathormon – hormon odpowiedzialny za podwyższanie stężenia wapnia we krwi poprzez wzrost absorpcji (wchłaniania) wapnia z kości, wzrost resorpcji zwrotnej w nerkach oraz wzrost wchłaniania wapnia w jelitach. Fizjologicznie mechanizm wytwarzania parathormonu jest ściśle sprzężony z poziomem kalcemii – niskie stężenie wapnia pobudza, a wysokie hamuje wydzielanie parathormonu.

    Stan wzmożonego wytwarzania parathormonu nazywamy nadczynnością przytarczyc. Ze względu na jej patomechanizm wyróżniamy:

    • pierwotną nadczynność przytarczyc – nadmierną, nieadekwatną do zapotrzebowania produkcję parathormonu przez gruczoły przytarczyczne,
    • wtórną nadczynność przytarczyc – nadprodukcję parathormonu w odpowiedzi na niskie stężenie wapnia we krwi,
    • trzeciorzędową nadczynność przytarczyc – rozwój hiperkalcemii u chorych z wtórną nadczynnością przytarczyc.

     

    Pierwotna nadczynność przytarczyc

     

    Jakie są przyczyny pierwotnej nadczynności przytarczyc?

     

    Najczęstszą przyczyną pierwotnej nadczynności przytarczyc jest obecność gruczolaka (85%). Rzadziej u podłoża choroby leży przerost gruczołu / gruczołów, a sporadycznie – rak przytarczyc.

    Pierwotna nadczynność przytarczyc może wchodzić w skład uwarunkowanych genetycznie zespołów gruczolakowatości wewnąrzwydzielniczej:

    • MEN I (zespół Wermera) – pierwotna nadczynność przytarczyc, guz trzustki i guz przedniego płata przysadki mózgowej,
    • MEN II a (zespół Sipple'a) – pierwotna nadczynność przytarczyc, rak rdzeniasty tarczycy i guz chromochłonny nadnerczy.

     

    Jak objawia się pierwotna nadczynność przytarczyc?

     

    Pierwotna nadczynność przytarczyc u większości (50-80%) pacjentów przez długi czas przebiega bezobjawowo lub z obecnością niespecyficznych dolegliwości. Jeżeli dojdzie do manifestacji choroby, objawy  są skutkiem:

    a) absorpcji wapnia z kości:

    • osteopenia, osteoporoza,
    • bóle kostne,
    • złamania,

    b) hiperkalcemii:

    • wielomocz,
    • wzmożone pragnienie,
    • osłabienie,
    • obniżenie łaknienia, nudności, wymioty,
    • zaparcia,
    • bóle brzucha,
    • osłabienie siły mięśniowej, bóle mięśni,
    • bóle głowy,
    • obniżenie nastroju,
    • senność,
    • trudności w koncentracji,
    • rozwój kamicy nerkowej lub pęcherzyka żółciowego,
    • niewydolność nerek (zwykle przewlekła, rzadko ostra).
    • zapalenie trzustki (ostre lub przewlekłe),
    • choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy,
    • zaburzenia rytmu serca.

     

    Badania a nadczynność przytarczyc

     

    W badaniach laboratoryjnych za pierwotną nadczynnością przytarczyc przemawiają:

    • hiperkalcemia (podwyższone stężenie wapnia we krwi),
    • hipofosfatemia (obniżone stężenie fosforanów we krwi),
    • zwiększone stężenie parathormonu we krwi,
    • hiperkalciuria (podwyższone stężenie wapnia w moczu),
    • wzmożone wydalanie fosforanów z moczem,
    • podwyższone miano fosfatazy alkalicznej (frakcji kostnej).

    Skutkiem nadmiaru parathormonu jest absorpcja wapnia z kości. Na RTG układu kostnego można zauważyć:

    • ubytek masy kostnej,
    • resorpcję podokostnową,
    • obecność torbieli kostnych,
    • ogniska odwapnienia w kościach czaszki (tzw. obraz „soli i pieprzu”),
    • złamania patologiczne kości.

    Ubytek masy kostnej (osteopenię lub osteoporozę) można stwierdzić również na podstawie densytometrii kości.

    W celu oceny przytarczyc, wyjaśnienia podłoża ich nadczynności oraz przedoperacyjnej lokalizacji gruczołów wykonuje się następujące badania:

    • USG,
    • scyntygrafię,
    • tomografię komputerową
    • rezonans magnetyczny.

     

    Jak wygląda leczenie pierwotnej nadczynności przytarczyc?

     

    Jedyną skuteczną metodą leczenia pierwotnej nadczynności przytarczyc jest paratyreoidektomia – operacyjne usunięcie gruczołu / gruczołów. W przypadku obecności gruczolaka usuwa się wyłącznie zajętą przytarczycę, natomiast u chorych z przerostem gruczołów metodą z wyboru jest subtotalna paratyreoidektomia – usunięcie 3 całych przytarczyc i fragmentu czwartego gruczołu. W przypadku raka przytarczycy, oprócz zajętego gruczołu, usuwa się przylegający płat tarczycy z cieśnią, górną część grasicy oraz węzły chłonne.

    Wskazaniami do paratyreoidektomii są:

    a) objawowa pierwotna nadczynność przytarczyc,

    b) bezobjawowa pierwotna nadczynność przytarczyc w przypadku:

    • hiperkalcemii > 1 mg/dl,
    • hiperkalciurii > 400 mg/dobę,
    • upośledzenia funkcji nerek – GFR (przesączania kłębuszkowego) < 60 ml/min.,
    • znacznego ubytku gęstości kości w densytometrii (T-score < -2,5),
    • wieku poniżej 50. roku życia.

    Chorzy z przeciwwskazaniami do operacji zostają poddani leczeniu farmakologicznemu. Stosuje się leki z grupy kalcymimetyków (podwyższające wrażliwość receptorów na stężenie wapnia we krwi i hamujące wydzielanie parathormonu) oraz suplementację fosforanów.

    U pacjentów z łagodną hiperkalcemią, bez objawów klinicznych, można poprzestać na systematycznym monitorowaniu, bez konieczności leczenia. Minimum 1 raz w roku powinni mieć wykonane badania laboratoryjne: stężenie wapnia we krwi oraz parametry funkcji nerek, a raz na 1-2 lata – oznaczoną gęstość kości w densytometrii.

     

    Wtórna nadczynność przytarczyc

     

    Wtórna nadczynność przytarczyc to wzmożone wydzielanie parathormonu w odpowiedzi na hipokalcemię. Jej najczęstszą przyczyną jest przewlekła niewydolność nerek. Obraz kliniczny wtórnej nadczynności przytarczyc jest komponentą objawów choroby podstawowej oraz hipokalcemii.

    Terapia wtórnej nadczynności przytarczyc polega na:

    • leczeniu choroby podstawowej,
    • korygowaniu zaburzeń elektrolitowych – hipokalcemii i hiperfosfatemii. Stosowane są preparaty wapnia (węglan lub octan), aktywna postać witaminy D3, związki wiążące fosforany w świetle przewodu pokarmowego,
    • hamowaniu wydzielania parathormonu poprzez stosowanie kalcymimetyków (np. cynakalcetu) – leków podwyższających próg wrażliwości receptorów na stężenie wapnia we krwi. 

     

    Trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc

     

    Wtórna nadczynność przytarczyc może przekształcić się w tzw. trzeciorzędową nadczynność przytarczyc. Najczęściej do jej rozwoju dochodzi w przebiegu schyłkowej niewydolności nerek, najczęściej u pacjentów leczonych dializami. Przewlekła hiperfosfatemia oraz stosowanie do dializ płynu o nieoptymalnym stężeniu wapnia prowadzą do autonomicznego, wzmożonego wydzielania parathormonu przez przytarczyce. Charakterystycznymi odchyleniami od normy w badaniach laboratoryjnych są: hiperkalcemia, hiperfosfatemia oraz podwyższone stężenie parathormonu we krwi. Tak jak w innych typach nadczynności przytarczyc, badania wskazują na wzmożony obrót kostny. W badaniach laboratoryjnych krwi obserwuje się podwyższone stężenie frakcji kostnej fosfatazy alkalicznej, a w badaniach obrazowych – zmniejszenie gęstości kości i ogniska resorbcji podokostnowej.

    Z racji tego, że trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc dotyczy pacjentów bardzo obciążonych, leczenie operacyjne jest ostatecznością. Leczeniem z wyboru jest stosowanie aktywnej witaminy D3 oraz leków wiążących  fosforany w przewodzie pokarmowym. W razie braku poprawy mimo leczenia zachowawczego, bardzo silnych dolegliwości i bardzo wysokiego stężenia parathormonu (> 1000 pg/ml) i wapnia (> 12 mg/dl) wykonuje się paratyreoidektomię.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.