zarejestruj się zaloguj się

Nadczynność a niedoczynność tarczycy

Tekst: lek. Jolanta Wasilewska
Nadczynność a niedoczynność tarczycy
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. czerwca, 2013

Potocznie nadczynność i niedoczynność tarczycy traktuje się jako jednostki chorobowe gruczołu tarczowego, podczas gdy tak naprawdę są to pojęcia mówiące raczej o stanie czynnościowym tarczycy, występujące w wielu różnych schorzeniach i z różnych przyczyn.

lek. Jolanta Wasilewska
AUTOR
lek. Jolanta Wasilewska specjalista chorób wewnętrznych
SPIS TREŚCI:

    Nadczynność a niedoczynność tarczycy



    Podstawowymi hormonami tarczycy są hormony – tyroksyna (T4) i trijodotyronina (T3), do produkcji których niezbędna jest odpowiednia ilość jodu, zależna od wieku i zapotrzebowania w danym stanie fizjologicznym. Wspomniane hormony wiążą się z białkami osocza, głównie z tyreoglobuliną i w ten sposób docierają równomiernie do wszystkich tkanek. Synteza hormonów tarczycowych odbywa się na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego pod wpływem hormonów podwzgórza – TRH i przysadki mózgowej – TSH.

    Hormony tarczycy:

    • wpływają na szybkość przemiany materii,
    • regulują pracę układu nerwowego i mięśniowego,
    • pobudzają przemianę wapniową i fosforanową,
    • uczestniczą w procesach syntezy białek i węglowodanów,
    • mają istotny wpływ na układ sercowo-naczyniowy.

     

    Niedoczynność tarczycy – przyczyny i objawy

     

    Są niezbędne już w wieku płodowym. Dawniej ich niedobór był przyczyną tzw. kretynizmu, spowodowanego niedorozwojem ośrodkowego układu nerwowego, zaburzeniami  w rozwoju kośćca i znacznym niedoborem wzrostu. Obecne rutynowo u wszystkich noworodków w pierwszych dniach po urodzeniu wykonuje się przesiewowy test TSH. Rozpoznanie niedoczynności tarczycy może nasunąć się już po wysłuchaniu kilku pierwszych skarg pacjenta.

    I tak będzie on zgłaszał:

    • osłabienie wydolności fizycznej, uczucie stałego zmęczenia, znużenia,
    • spowolnienie umysłowe, trudności z pamięcią, zaburzenia koncentracji,
    • uczucie zimna, spadek temperatury ciała,
    • skóra staje się sucha, szorstka, łuszcząca, może pojawić się tzw. obrzęk śluzowaty,
    • twarz chorego nabiera maskowatego wyglądu – jest blada, nieruchoma, powieki obrzęknięte,
    • włosy tracą połysk, są suche, łamliwe,
    • masa ciała zwiększa się, głos staje się chrapliwy, szorstki,
    • akcja serca staje się wolna, ciśnienie tętnicze spada, mogą wystąpić objawy niewydolności krążenia, duszność,
    • chorzy skarżą się na zaparcia,
    • czasem występują  zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, poronienia,
    • przyspiesza się rozwój miażdżycy,
    • pojawiają się zmiany w badaniach dodatkowych: niedokrwistość, wysokie stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i trójglicerydów,
    • wzrasta stężenie TSH (chociaż w niektórych postaciach jest obniżone), poziom FT4 jest obniżony, a FT3 obniżony lub prawidłowy.

    Czasem hypotyreoza (stan niedoczynności gruczołu tarczowego) przybiera postać subkliniczną (z podwyższonym TSH, ale prawidłowym poziomem FT4). U osób starszych objawy niedoczynności tarczycy mogą być bardziej dyskretnie wyrażone i czasem są mylnie kładzione na karb miażdżycy, starzenia się i demencji lub depresji.

    Do rozwoju nabytej niedoczynności tarczycy prowadzą takie stany jak:

    • zapalenie tarczycy podostre lub poporodowe,
    • choroba Hashimoto, czyli autoimmunologiczne zapalenie tarczycy,
    • stan po całkowitym lub częściowym wycięciu tarczycy,
    • stan po leczeniu jodem promieniotwórczym,
    • naświetlania guzów w okolicy szyi lub radioterapia raka piersi,
    • niedobór jodu w środowisku,
    • niedoczynność przysadki mózgowej (wówczas współistnieją jeszcze inne niedobory hormonalne),
    • stosowanie niektórych leków: amiodaronu, fenytoiny, jodowych środków kontrastowych,
    • przedawkowanie leków przeciwtarczycowych.

     

    Nadczynność tarczycy – przyczyny i objawy

     

    Objawy zaburzeń hormonalnych tarczycy mają charakter przeciwstawny, a więc w nadczynności tarczycy na odwrót chory będzie się skarżył na:

    • nerwowość, uczucie niepokoju, rozdrażnienia, bezsenność, drżenie rąk,
    • kołatanie serca, czasem z niemiarowością, podwyższone ciśnienie tętnicze,
    • nietolerancję ciepła, nadmierne pocenie się, a nawet stany podgorączkowe,
    • chudnięcie mimo dobrego lub zwiększonego apetytu,
    • osłabienie, szybkie zmęczenie mięśni,
    • tendencję do biegunek.


    Charakterystycznym objawem jest miękka, delikatna, ciepła skóra, określana jako "aksamitna". Akcja serca zwykle jest przyspieszona, może pojawić się wytrzeszcz oczu, obrzęk przedgoleniowy, powiększenie tarczycy w postaci wola. Oznaczenie poziomu hormonów zwykle potwierdza wstępne przypuszczenia.

    Trudności rozpoznawcze mogą wystąpić (podobnie jak przy niedoczynności) u ludzi starszych. Mogą manifestować się np. jedynie tachykardią (przyspieszoną akcją serca) lub arytmią, najczęściej migotaniem przedsionków, przewlekłymi biegunkami lub wyniszczeniem. Osoby te czasem niepotrzebnie poddawane są wielu badaniom w celu poszukiwania choroby nowotworowej. Decydujące znaczenie dla rozpoznania ma prawie zawsze podwyższone stężenie FT3. FT4 wzrasta w ok. 90% (ale może być obniżone). TSH jest obniżone lub nawet niewykrywalne. W postaci subklinicznej obniżonej wartości TSH towarzyszy prawidłowy poziom FT3 i FT4.

    Nadczynność tarczycy rozwija się:

    • na podłożu zaburzeń immunologicznych (choroba Gravesa-Basedowa). W tej postaci dodatkowo można wykryć różne przeciwciała,  np. skierowane przeciwko receptorom TSH-TSI, przeciwciała wiążące tyreoglobulinę, T4 lub T3 i inne,
    • z powodu zwiększenia aktywności pewnych obszarów tarczycy, które "wymykają się" spod kontroli hormonów przysadki. Obszary te w postaci jednego lub więcej guzków nie zaprzestają produkcji, mimo że poziom hormonów przekroczył normę,
    • w przebiegu podostrego zapalenia tarczycy,
    • w przebiegu raka tarczycy,
    • w wyniku zastosowania nadmiernych dawek hormonów (np. w leczeniu niedoczynności lub uzupełnianiu ich po operacjach tarczycy).

    W diagnostyce chorób tarczycy oprócz badań hormonalnych szerokie zastosowanie znalazła ultrasonografia. Za jej pomocą możemy ocenić wielkość tarczycy, wykryć obecność guzków, torbieli i innych zmian anatomicznych. Pod kontrolą USG wykonuje się biopsję cienkoigłową i pobiera próbki do badania histopatologicznego.

    Badania rentgenowskie nie mają większego znaczenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy podejrzewamy obecność wola zamostkowego. Tarczyca, rozrastając się pomiędzy strukturami kostnymi klatki piersiowej, uciska na tchawicę, przełyk, naczynia i powoduje duszności, zaburzenia połykania czy zaburzenia krążenia. W niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy planowane jest leczenie jodem radioaktywnym, wykonuje się badanie scyntygraficzne.

    Autor: lek. Jolanta Wasilewska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Dieta w chorobach tarczycy
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.