zarejestruj się zaloguj się

Leczenie osteoporozy

Tekst: lek. Maryla Śmietanowska
Dodane: 04. października, 2013

Osteoporoza jest chorobą kości, która powoduje zmniejszenie gęstości tkanki kostnej, przez co maleje wytrzymałość szkieletu i wrasta ryzyko złamań, do których dochodzi już po niewielkich lub nieadekwatnych urazach. Podstawą profilaktyki i leczenia jest suplementacja wapnia i witaminy D oraz ćwiczenia wzmacniające kości i mięśnie, a także farmakoterapia.

SPIS TREŚCI:

    Osteoporoza a złamania kości

     

    Tkanka kostna ulega nieustannym przemianom (ang. remodeling), jest niszczona (resorbowana) przez komórki żerne, zwane osteoklastami i odbudowywana przez osteoblasty. Przebudowa kości zależy od równowagi między procesami niszczenia i odbudowy. Równowaga ta jest zależna od wielu czynników: hormonów, witamin, diety, trybu życia, a także zmian towarzyszącym innym procesom chorobowym i efektów stosowania niektórych leków. Fizjologia kości zmienia się wraz z wiekiem. Do około 25. roku życia następuje maksymalny przyrost tkanki kostnej, określany mianem szczytowej masy kostnej. Jest to największa masa kostna, jaką człowiek osiąga w ciągu całego swojego życia, a która w miarę upływu lat będzie tracona.

    Po 40. roku życia przewaga resorpcji kości nad jej tworzeniem jest już wyraźna i utrata tkanki kostnej zachodzi w tempie około 0,3-0,5% szczytowej masy kostnej rocznie. U kobiet od czasu wystąpienia menopauzy proces ten przyspiesza nawet do 3-5% na rok przez około 5-7 lat. W kości stwierdza się zmniejszenie grubości warstwy korowej oraz zanik beleczek kostnych, co w sumie prowadzi do zmniejszenia gęstości kości i porowatości tkanki kostnej. Wszystkie te procesy przyczyniają się do zmniejszonej wytrzymałości tkanki kostnej na urazy i łatwiej dochodzi do złamań, szczególnie złamań kompresyjnych trzonów kręgów – zwłaszcza części lędźwiowej i piersiowej kręgosłupa, szyjki kości udowej oraz miednicy, z których każde wiąże się z uciążliwymi dolegliwościami bólowymi, poważnymi powikłaniami i długotrwałą rehabilitacją.

    Wszystkim pacjentom z podwyższonym ryzykiem złamania zaleca się, obok zmiany stylu życia, zapobieganie upadkom oraz poprawę ogólnej sprawności układu ruchu poprzez wykonywanie odpowiednich zestawów ćwiczeń i zajęć rehabilitacyjnych, które usprawniają mięśnie oraz współdziałanie układu nerwowego i mięśniowego. Jeśli stan pacjenta tego wymaga, lekarz może zdecydować, czy niezbędne jest zastosowanie odpowiedniego sprzętu ortopedycznego. Pacjenci wymagają stałego monitorowania i ponawiania oceny ryzyka złamań oraz monitorowania postępu choroby.

     

    Osteoporoza a klasyfikacja

     

    Wyróżniamy dwa typy osteoporozy: osteoporozę pierwotną (około 95% przypadków) i osteoporozę wtórną (mniej niż 5%). Postać wtórna to taka, w której niszczenie tkanki kostnej ma związek z inną chorobą, ze stosowaniem niektórych leków lub innymi czynnikami wpływającymi negatywnie na przemiany kostne. W postaci pierwotnej wyróżnia się kilka podtypów:

    1. osteoporoza typu I, czyli osteoporoza pomenopauzalna – dotyczy częściej kobiet i jest związana głównie ze zmniejszeniem stężenia estrogenów we krwi (u mężczyzn podobny efekt może być wywołany przedwczesnym spadkiem poziomu testosteronu),
    2. osteoporoza typu II, czyli osteoporoza starcza (inwolucyjna) – dochodzi do zmniejszania się ilości osteoblastów, związanego z wiekiem,
    3. osteoporoza idiopatyczna – niezależna od zmian hormonalnych.

     

    U kogo występuje osteoporoza?

     

    Choroby, które predysponują do zaburzeń w przemianach kostnych i mogą przyczyniać się do wystąpienia osteoporozy wtórnej, a także w znacznym stopniu pogarszają przebieg osteoporozy pierwotnej – już istniejącej, to przede wszystkim:

    Ponieważ remodeling kostny zależy od prawidłowej stymulacji hormonalnej, zaburzenia w układzie dokrewnym, zwłaszcza te dotyczące hormonów płciowych (estrogeny, testosteron), hormonów tarczycy (kalcytonina) i przytarczyc (parathormon), mają bardzo niekorzystny wpływ na kości. Również osoby przyjmujące leki, takie jak kortykosteroidy czy heparynę, powinny regularnie wykonywać badania mające na celu ocenę stanu tkanki kostnej.

    Istnieją pewne czynniki sprzyjające zachorowaniu na osteoporozę. Część z nich jest niemodyfikowalna. Czynniki niemodyfikowalne to takie, na które nie można wpłynąć. Należą do nich rasa biała i żółta, osteoporoza u członków rodziny. Do czynników modyfikowalnych – na które mamy wpływ, należą czynniki dietetyczne i tryb życia. Obciążenie stymuluje tkankę kostną do wzrostu, dlatego długotrwałe unieruchomienie, praca siedząca i brak wysiłku fizycznego sprzyjają rozwojowi choroby. Niska masa ciała wiąże się z niższą szczytową masą kostną, dlatego także predysponuje do pojawienia się osteoporozy. Dieta uboga w wapń, fosfor i witaminę D również niekorzystnie wpływa na masę kostną. Palenie papierosów, nadmierne spożywanie kawy czy alkoholu także predysponują do spadku wytrzymałości kości.

     

    Profilaktyka osteoporozy

     

    Działania profilaktyczne to takie, które mają na celu niedopuszczenie do pojawienia się choroby. Warta podkreślenia jest rola jak najwcześniej rozpoczętej profilaktyki. Ponieważ szczytową masę kostną człowiek osiąga w wieku około 25 lat, duży nacisk powinien być położony na działania mające na celu zdobycie odpowiednio dużej szczytowej masy kostnej wprowadzane już w dzieciństwie. Do takich działań można zaliczyć przede wszystkim regularne ćwiczenia fizyczne i prawidłową dietę oraz unikanie używek, takich jak papierosy czy alkohol.

     

    Leki stosowane w osteoporozie

     

    Aktualne badania wykazały, że już u co drugiej osoby w podeszłym wieku stwierdzane mogą być zmiany grożące złamaniami i dlatego wymagają one stosowania specjalnych leków przeciwko osteoporozie. O sposobie oraz momencie podjęcia leczenia lekarz może zadecydować po oszacowaniu 10-letniego ryzyka złamań i przeprowadzeniu odpowiednich badań diagnostycznych, między innym badania densytometrycznego. Nie opracowano do tej pory uniwersalnego leku w terapii osteoporozy. Dlatego leczenie nie jest łatwe i wymaga od lekarza bardzo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta. Najczęściej stosowane leki należą do kilku grup charakteryzujących się różnymi mechanizmami działania i wpływającymi w różny sposób na organizm. Pierwsza grupa to leki hamujące niszczenie kości, spowalniające proces odwapniania. Przedstawicielami tej grupy są: estrogeny, kalcytonina, wapń oraz bisfosfoniany. W grupie drugiej – leków pobudzających tworzenie nowej tkanki kostnej – znajdują się: parathormon oraz związki zawierające fluor (fluorki). Do ostatniej grupy należą leki o innych sposobach działania niż obydwa powyższe, w tym witamina D.

     

    Wapń i witamina D w osteoporozie

     

    Bardzo ważna jest dieta z optymalną ilością spożywanego wapnia, białka, potasu oraz magnezu. Witamina D wywiera podwójnie korzystny efekt: bezpośrednio oddziałuje na kość, a ponadto zmniejsza ryzyko upadków – pośrednio – poprzez usprawnianie współpracy układów nerwowego i mięśniowego. Duet wapnia i witaminy D jest podstawą zarówno profilaktyki, jak i leczenia wszystkich pacjentów, których dotyczy problem osteoporozy. Stosowanie wapnia i witaminy D jest zalecane jako uzupełnienie wszystkich innych metod leczenia. Jednak nawet codzienna suplementacja w większości przypadków nie jest wystarczająca, by zabezpieczyć pacjenta przed ubytkiem masy kostnej.

     

    Leczenie osteoporozy obejmuje także stosowanie bisfosfonianów. Bisfosfoniany oddziałują na metabolizm kości, spowalniając go, utrudniają osteoklastom niszczenie kości. Są szczególnie przydatne w profilaktyce wystąpienia osteoporozy lub wtedy, gdy proces niszczenia kości przebiega bardzo szybko i wymaga natychmiastowego zatrzymania. Należy pamiętać, by nie przyjmować ich jednocześnie z preparatami zawierającymi wapń, takimi jak mleko lub jego przetwory, ryby czy orzechy. Powinno się zachować co najmniej dwugodzinny odstęp pomiędzy zażyciem leku a spożyciem któregoś z tych produktów.

     

    Leczenie osteoporozy a HTZ

     

    HTZ, czyli hormonalna terapia zastępcza, to terapia estrogenowo-progesteronowa (lub w wyjątkowych przypadkach tylko estrogenowa), dedykowana dla pań w okresie okołomenopauzalnym (perimenopauzalnym). Estrogeny i progesteron są żeńskimi hormonami płciowymi. Spadek poziomu estrogenów w okresie perimenopauzalnym odpowiada za pojawienie się objawów wypadowych, objawów dermatologicznych, wahań nastroju, zaburzeń libido czy zaburzeń dotyczących układu moczowego. Jak zaznaczono powyżej, obniżenie poziomu estrogenów wpływa również negatywnie na obrót kostny i przyczynia się do wzrostu częstości występowania osteoporozy. Głównym i najważniejszym wskazaniem do stosowania hormonalnej terapii zastępczej są średnio lub mocno nasilone objawy wypadowe, zaburzenia snu i libido, które w znacznym stopniu obniżają jakość życia pacjentki. Należy wyraźnie zaznaczyć, że chociaż HTZ zmniejsza częstość złamań osteoporotycznych, nie jest ona leczeniem z wyboru i nie może być stosowana u wszystkich pacjentek. Przed podjęciem decyzji o zastosowaniu estrogenów w leczeniu osteoporozy należy skrupulatnie ocenić bilans korzyści i możliwych powikłań lub działań niepożądanych, związanych z terapią hormonalną.

    Autor: lek. Maryla Śmietanowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Złamania a osteoporoza
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.