zarejestruj się zaloguj się

Jak zapobiegać cukrzycy typu 2?

Tekst: lek. Rafał Drobot
Jak zapobiegać cukrzycy typu 2?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 25. marca, 2015

Cukrzyca typu 2 według różnych danych dotyczy od około 650 tysięcy do nawet 1,8 miliona osób w Polsce. Za pojawienie się cukrzycy typu 2 są odpowiedzialne czynniki genetyczne, czynniki środowiskowe (otyłość i mała aktywność fizyczna) oraz upośledzenie wydzielania insuliny wraz z insulinoopornością tkanek obwodowych.

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Cukrzyca typu 2 a otyłość

     

    Spośród czynników środowiskowych (modyfikowalnych) bardzo ważną rolę spełnia otyłość brzuszna. Na uwagę zasługuje fakt, że wraz ze wzrostem wskaźnika masy ciała (BMI z ang. body mass index) oraz stosunku obwodu talii do bioder (WHR z ang waist-hip ratio) rośnie ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2.

    Zależność ta jest rezultatem występowania insulino oporności, spowodowanej otyłością. Dochodzi do nadmiernej produkcji wolnych kwasów tłuszczowych w obrębie tkanki tłuszczowej trzewnej, co prowadzi do zwiększenia oksydacji tłuszczów w wątrobie i mięśniach. Sytuacja taka doprowadza do zmniejszenia metabolizmu glukozy, co z kolei przyczynia się do kompensacyjnego wzrostu wydzielania insuliny przez komórki beta wysp trzustkowych. Stan taki szybciej prowadzi do wyczerpania się rezerwy czynnościowej komórek beta, co bezpośrednio skutkuje sytuacją, w której metabolizm glukozy zostaje upośledzony. Wzrost objętości tkanki tłuszczowej wiąże się ponadto ze wzrostem wytwarzania rezystyny, leptyny, TNF-alfa oraz spadkiem wydzielania adiponektyny.

    Drugim niezwykle ważnym czynnikiem środowiskowym, który przyczynia się do powstania cukrzycy typu 2, jest mała aktywność fizyczna. Mała aktywność fizyczna nie tylko jest elementem sprzyjającym rozwojowi otyłości, ale również prowadzi do zmniejszonej aktywności transporterów glukozy w komórce, nasilenia efektu nadprodukcji wolnych kwasów tłuszczowych oraz hamowania procesu utleniania glukozy.

    Na podstawie przytoczonych informacji nasuwa się wniosek, że metodami zapobiegania rozwojowi cukrzycy typu 2, wynikającymi bezpośrednio z patogenezy schorzenia, są zwalczanie otyłości brzusznej oraz regularna aktywność fizyczna.

     

    Cukrzyca typu 2 a geny

     

    Uwarunkowania genetyczne (niemodyfikowalne) w zakresie upośledzenia wytwarzania i wydzielania insuliny obejmują defekty wielu genów, między innymi genów dla kanałów potasowych, transportera glukozy GLUT2, kanałów wapniowych, receptorów dla sulfonylomocznika, elementów kaskady wewnątrzkomórkowej przemiany wapnia czy białek strukturalnych ziarnistości wydzielniczych.

    Za insulinooporność odpowiedzialny może być defekt receptora insulinowego oraz defekty w obrębie genów kodujących białka postreceptorowe. Diabetogenny wpływ wywierają polimorfizmy genów adipokin (hormonów wytwarzanych przez tkankę tłuszczową), takich jak rezystyna, TNF-alfa czy adiponektyna.

    Zachorowanie na cukrzycę typu 2 jest poprzedzone okresem nieprawidłowej tolerancji glukozy. Szereg czynności polegających na modyfikacji stylu życia oraz zastosowaniu środków farmakologicznych może zapobiec lub opóźnić jej wystąpienie.

     

    Zapobieganie cukrzycy

     

    Z uwagi na brak spójności w literaturze medycznej między skutecznymi metodami postępowania profilaktycznego w cukrzycy typu 2, zgodnie z zasadami medycyny opartej na faktach (EBM z ang. evidence-based medicine) przedstawione zostaną poniżej wyniki metaanaliz randomizowanych badań kliniczno-kontrolnych lub dużych randomizowanych badań kliniczno-kontrolnych, odpowiadających na pytanie czy dane postępowanie profilaktyczne skutecznie jest w stanie zapobiec rozwojowi choroby.

     

    Zapobieganie cukrzycy typu 2 a wysiłek fizyczny

     

    Wdrożony w Stanach Zjednoczonych program zapobiegania cukrzycy (DPP z ang. diabetes prevention program) przyniósł wymierne dowody na fakt, że znacznego stopnia modyfikacja stylu życia (wysiłek fizyczny przez 30 minut dziennie pięć razy w tygodniu wraz z dietą) u osób z nieprawidłową tolerancją glukozy jest w stanie zapobiec zachorowaniu na cukrzycę typu 2 lub opóźnić jej wystąpienie u niespełna 60 % pacjentów.

    Ten korzystny efekt był obserwowany w badanej grupie osób bez względu na płeć, wiek czy pochodzenie etniczne. Warto podkreślić fakt, że w grupie, w której interwencja terapeutyczna wiązała się ze zmianą stylu życia, odnotowano ponadto utratę masy ciała rzędu 5-7 % na przestrzeni trzech lat.

     

    Zapobieganie cukrzycy typu 2 a metfomina

     

    W programie tym badano także zastosowanie metfominy – okazało się że jej wdrożenie jest w stanie zapobiec zachorowaniu na cukrzycę typu 2 lub opóźnić jej wystąpienie u co trzeciego pacjenta. Konsensus Amerykańskiego Towarzystwa Cukrzycowego (ADA z ang. American Diabetes Association) stwierdza, że metformina (lecz nie inne leki przeciwcukrzycowe) może zostać rozważona jako sposób leczenia osób z nieprawidłową glikemią na czczo lub nieprawidłową tolerancją glukozy, jeśli występuje u nich bardzo wysokie ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 (nadciśnienie tętnicze, stężenie hemoglobiny glikowanej HbA1c większe niż 6 %, wiek poniżej 60 lat, BMI większe niż 35 kg/m2, wywiad rodzinny stwierdzający cukrzycę u krewnych pierwszego stopnia, zwiększone stężenie trójglicerydów i obniżone stężenie cholesterolu HDL).

     

    Zapobieganie cukrzycy typu 2 a suplementacja cynku

     

    W 2007 roku V. Beletate i współautorzy przyjrzeli się zasadności stosowania suplementacji cynku w celu prewencji wystąpienia cukrzycy typu 2. Ten systematyczny przegląd oferuje aktualne, lecz ograniczone dowody poparte jednym randomizowanym badaniem kontrolnym, dotyczącym suplementacji cynku w celu zapobiegnięciu cukrzycy typu 2. Obecnie nie ma więc wystarczających dowodów na to, że postępowanie takie przynosi wymierne korzyści. Nie notuje się ponadto różnic w stężeniach insuliny pomiędzy grupą otrzymującą placebo oraz grupą otrzymującą suplementację cynku.

     

    Zapobieganie cukrzycy typu 2 a dieta

     

    W 2008 roku L. Nield i współautorzy przyjrzeli się problematyce odpowiedniego żywienia w celu prewencji wystąpienia cukrzycy typu 2. Pomimo faktu, że w badaniach przewidziane zostały jedynie dwa rodzaje porad żywieniowych, to ich wspólnymi czynnikami były zmniejszenie poboru energii (wartości kalorycznej), zmniejszenie spożycia cukrów prostych, a zwiększenie spożycia świeżych owoców i warzyw. Wziąwszy pod uwagę powyższe dane, można wysunąć wniosek, że diety podobne do tych określonych w badaniach wraz z częstym kontaktem ze specjalistami w dziedzinie dietetyki, udzielającymi porad żywieniowych, wydają się mieć korzystny wpływ na minimalizację powszechnych czynników ryzyka rozwoju cukrzycy.

    W 2008 roku L. Orozco i współautorzy przyjrzeli się problematyce związanej z ćwiczeniami i dietą w celu prewencji wystąpienia cukrzycy typu 2. Ogólnie rzecz biorąc, działania mające na celu zwiększenie intensywności ćwiczeń fizycznych w połączeniu z dietą są w stanie zmniejszyć częstość występowania cukrzycy typu 2 osób z upośledzoną tolerancją glukozy lub zespołem metabolicznym. Nie ma wystarczających danych, które potwierdzałyby skuteczność samych ćwiczeń fizycznych w celu profilaktyki wystąpienia cukrzycy typu 2. Ponadto nie ma danych, które świadczyłyby o wpływie tego typu działań na chorobowość i śmiertelność.

    W 2008 roku M. Priebe i współautorzy przyjrzeli się problematyce związanej z zastosowaniem pełnoziarnistych produktów żywnościowych w celu prewencji wystąpienia cukrzycy typu 2. Dowody z prospektywnych badań populacyjnych (kohortowych) uważane są jednak za zbyt słabe, aby można było wyciągnąć ostateczne wnioski na temat prewencyjnego efektu żywności pełnoziarnistej na rozwój cukrzycy typu 2.

    Autor: lek. Rafał Drobot
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Hiperinsulinizm
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.