zarejestruj się zaloguj się

Jak sobie radzić z menopauzą?

Tekst: Hanna Cholewa
Jak sobie radzić z menopauzą?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 09. stycznia, 2015

Sposoby na łagodzenie menopauzy to wiedza, której poszukuje wiele kobiet w okresie pomenopauzalnym. Kobieta po menopauzie przechodzi wiele, często trudnych do zaakceptowania zmian. Pojawiają się tak zwane objawy wypadowe. Skuteczne sposoby na menopauzę zależą najczęściej od tego czy kobieta znajduje się pod opieka lekarza. O tym, jak radzić sobie z menopauzą, decyduje także zmiana stylu życia.

SPIS TREŚCI:

    Czy to menopauza?

     

    Menopauza rozpoznawana jest u kobiety po 12 miesiącach całkowitego ustania miesiączki, wykluczając choroby, które mogłyby być za to odpowiedzialne. U Polek średni wiek wystąpienia tego fizjologicznego, naturalnego zjawiska wynosi 51.25 roku. Przedział wiekowy, w którym wystąpienie menopauzy uznaje się za prawidłowy to 40-60 lat. Jeżeli menopauza wystąpi przed 40 rokiem życia, nazywane jest to przedwczesnym wygasaniem funkcji jajników.

    Mianem okresu okołomenopauzalnego nazywa się kilka lat poprzedzających menopauzę (obecne są w nim zaburzenia rytmu miesiączkowania oraz tzw. objawy wypadowe, omówione dalej) oraz rok po menopauzie. Po okresie okołomenopauzalnym następuje okres pomenopauzalny, zazwyczaj dzielony na wczesny (poniżej 60 roku życia) i późny (powyżej 60 roku życia).

    Podczas okresu zarówno około-, jak i pomenopauzalnego, zmniejszenie ilości estrogenów doprowadza do szeregu zmian w ciele kobiety. Bardzo istotne jest, aby zadbać o ich stan zdrowia, komfort życia (seksualność, satysfakcję ze stosunków płciowych) oraz problemy natury psychologicznej (wahania nastroju, depresje, utratę pewności siebie). Aby ocenić jakość opieki lekarskiej, kobiety powinny brać udział w badaniach oceniających ich jakość życia. Są to zazwyczaj badania ankietowe. Nie należy się wstydzić objawów menopauzy. Jest to zjawisko fizjologiczne, ale w obecnych czasach można i należy szukać pomocy, aby przebyć je w możliwie najlepszej formie i z satysfakcją z życia.

     

    Objawy wypadowe

     

    Objawy wypadowe to inaczej objawy klimakteryczne, neurowegetatywne. Są typowo związane z przekwitaniem i zalicza się do nich symptomy natury psychicznej (np. drażliwość), somatycznej (np. zawroty głowy) oraz naczynioruchowej (np. uderzenia gorąca). Przykładowe objawy wypadowe to:

     

    Objawy menopauzy

     

    Objawy wypadowe w menopauzie nie są jedynym problemem, z jakim wiąże się przejście menopauzy.

    • U kobiet po menopauzie zwiększa się stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL („złego cholesterolu”) i trójglicerydów, za to spada stężenie cholesterolu HDL („dobrego cholesterolu”).
    • Zwiększa się krzepliwość krwi.
    • Częściej zaczyna się stwierdzać oporność tkanek na działanie insuliny (tzw. insulinooporność), co predysponuje do rozwinięcia cukrzycy typu II.

    Wszystkie te czynniki zwiększają ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego (m.in. zawału mięśnia sercowego). O ile przed menopauzą estrogeny niejako chronią przed tymi schorzeniami i są one rzadkie u kobiet, o tyle po menopauzie ryzyko ich wystąpienia jest równe u kobiet i mężczyzn. W okresie pomenopauzalnym często do głosu dochodzą dwa nowotwory – rak piersi i rak trzonu macicy (rak endometrium).

    Ponadto z menopauza związany jest specjalny podtyp osteoporozy, tzw. osteoporoza pomenopauzalna, której powstanie wiąże się z zaburzeniami gospodarki hormonów płciowych i zwiększoną aktywnością osteoklastów (komórek niszczących kość). U niektórych kobiet w okresie okołomenopauzalnym i we wczesnym okresie pomenopauzalnym nawracają lub rozwijają się zaburzenia skojarzone z depresją: huśtawki nastrojów, pogorszenie nastroju, niepokój, brak entuzjazmu do życia, lękliwość, zaburzenia pamięci i koncentracji, kłopoty ze snem.

    U części z nich rozwija się pełnoobjawowa depresja, której można zaradzić stosując leki z grupy inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny. Dodatkowo, menopauza wywiera lekki, przejściowy, niekorzystny wpływ na funkcje poznawcze np. kłopoty z pamięcią czy orientacją w terenie.

     

    Terapia hormonalna – skuteczny sposób na menopauzę

     

    Pojęcie terapii hormonalnej obejmuje terapię estrogenami lub estrogenami i progestagenami. W ostatnich latach leczenie to budziło wiele kontrowersji – od ogromnego entuzjazmu (gdyż wydawało się, iż zastąpienie funkcji jajników hormonami podawanymi z zewnątrz to złoty środek na objawy menopauzy), poprzez skrajny przestrach, kiedy w badaniach klinicznych zaobserwowano groźne skutki uboczne.

    Kobiety w okresie menopauzy poddawane muszą być objęte szeregiem konsultacji medycznych i badań przesiewowych. Przed wprowadzeniem hormonalnej terapii zastępczej  obowiązkowe jest wykonanie mammografii, badania ginekologicznego (z uwzględnieniem badania piersi) oraz badania cytologicznego. Konieczne jest zebranie szczegółowego wywiadu chorobowego z pacjentką. Lekarz, zazwyczaj nie przepisuje terapii hormonalnej „z marszu”. Należy również pamiętać, iż według większości rekomendacji, terapię hormonalną można prowadzić maksymalnie 4–5 lat. Po tym czasie zwiększa się ryzyko wystąpienia u pacjentki raka piersi. W trakcie stosowania leczenia hormonalnego obowiązkowe jest wykonywanie mammografii, w Polsce dostępna jest ona bezpłatnie co 2 lata.

    Obecnie wskazania do terapii hormonalnej są następujące:

    • leczenie umiarkowanych i silnych objawów wypadowych (jedynie do 60 roku życia lub maksymalnie 10 lat po menopauzie, gdyż po tym okresie niebezpieczeństwo leków jest większe od ich korzyści);
    • leczenie przedwczesnego wygasania funkcji jajników (aż do osiągnięcia wieku naturalnej menopauzy);
    • zastąpienie funkcji jajników u pacjentek po chirurgicznej menopauzie, do 50 roku życia, chyba że usunięcie jajników było spowodowane nowotworem złośliwym.

     

    Przeciwwskazania do HTZ

          

    Mimo istnienia powyższych wskazań, nie u wszystkich kobiet można wprowadzić terapię hormonalną. Należy zachować szczególną ostrożność przy wprowadzaniu terapii hormonalnej u kobiet z kamicą dróg żółciowych, migrenami oraz chorobami, w których jednym z objawów są drgawki. Do względnych przeciwwskazań zaliczmy endometriozę, mięśniaki macicy oraz palenie dużej ilości tytoniu. Istnieje również wiele przeciwwskazań bezwzględnych do podjęcia terapii hormonalnej:

    • choroby sercowo-naczyniowe: świeży lub przebyty w przeszłości udar mózgu, niestabilna choroba wieńcowa (zawał serca świeży lub przebyty w przeszłości), nadciśnienie tętnicze nie poddające się kontroli, wysokie ryzyko choroby zakrzepowo zatorowej (zakrzepicy żył głębokich i zatoru płucnego);
    • choroba nowotworowa zależna od estrogenów (np. rak piersi) – obecnie lub w przeszłości;
    • późna porfiria skórna;
    • niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych;
    • rodzinna mieszana hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia (triglicerydy > 300mg/dl);
    • nadwrażliwość na substancje aktywne lub pomocnicze leku;
    • ostra choroba wątroby lub przewlekłe upośledzenie jej funkcji (co najmniej dwukrotny wzrost transaminaz).

    Stosowanie terapii hormonalnej po upływie 10 lat od menopauzy wiąże się ze zwiększeniem ryzyka choroby niedokrwiennej serca. Odnośnie ryzyka udaru mózgu dane z badań klinicznych są sprzeczne – w niektórych z nich stosowanie HT jest czynnikiem protekcyjnym przed udarem, w niektórych wprost przeciwnie. HT zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.

    Terapia hormonalna w menopauzie zmniejsza częstość rozpoznawania cukrzycy typu II. Stosowanie samych estrogenów zwiększa ryzyko zachorowania na raka endometrium (im większa dawka i czas leczenia, tym większe ryzyko). Jak wspomniano, ryzyko raka piersi zwiększa się w przypadku stosowania estrogenów i progestagenów powyżej 3–5 lat. Z kolei stosowanie tej samej terapii, przed okres dłuższy niż 5 lat wiąże się z niskim lub nawet bardzo niskim ryzykiem raka jajnika. Hormonalna terapia zastępcza zmniejsza ryzyko zachorowania na raka okrężnicy i odbytnicy. Odnośnie raka płuc oraz zaburzeń funkcji poznawczych dane nie są spójne. Terapia hormonalna rozpoczęta tuz po menopauzie zmniejsza całkowitą umieralność.

     

    Osteoporoza a menopauza

     

    Osteoporoza jest to choroba całego układu kostnego, w której dochodzi do wciąż postępującego zmniejszenia ilości masy kostnej, osłabienia wytrzymałości kości oraz zaburzenia struktury przestrzennej. Prowadzi to do zwiększenia podatności kości na złamania.

    Podstawą w terapii osteoporozy pomenopauzalnej jest zmiana stylu życia: zaprzestanie palenia tytoniu i picia alkoholu, wprowadzenia zbilansowanej diety, spożywanie odpowiedniej ilości wapnia i witaminy D, spanie w optymalnej pozycji (nie na brzuchu, ale na boku, z ugiętymi kolanami), ćwiczenia fizyczne i eliminacja ryzyka upadków. Kobiety przed 65 rokiem życia, stosujące terapię hormonalną, powinny przyjmować 1200 mg wapnia na dobę. Kobiety po 65 roku życia i nie stosujące terapii hormonalnej, powinny przyjmować 1500 mg wapnia na dobę. Jeżeli chodzi o witaminę D, kobiety pomiędzy 50 a 70 rokiem życia powinny przyjmować 400 IU na dobę, a po 70 roku życia 600 IU na dobę. Leczenie farmakologiczne osteoporozy należy wprowadzić, kiedy:

    1. doszło do złamania osteoporotycznego w obrębie kręgów lub biodra;
    2. gęstość mineralna kości oceniana w densytometrii wskazuje na osteoporozę (wskaźnik T-score jest mniejszy niż -2.5 w szyjce kości udowej lub kręgach lędźwiowych);
    3. gęstość mineralna kości reprezentowana przed wskaźnik T-score znajduje się w przedziale od -1 do -2.5, ale mimo to istnieje duże ryzyko wystąpienia złamania osteoporotycznego (ze względu na towarzyszące czynniki ryzyka, jakimi są m.in. palenie tytoniu, mała aktywność ruchowa, wysoki wzrost i niska masa ciała).

    W terapii osteoporozy stosuje się następujące leki:

    • bifosfoniany – istotne jest, aby po ich spożyciu przez 30 minut nie kłaść się, ponieważ czasami leki te powodują zarzucanie pokarmu z żołądka do przełyku, tzw. refluks. Leki powinny być odstawione podczas intensywnego leczenia u dentysty;
    • selektywne modulatory receptora estrogenowego (raloksyfen) – stosowany zazwyczaj u młodszych kobiet oraz u kobiet z niską gęstością mineralną kości;
    • rekombinowany parathormon (teriparatyd) – terapia maksymalnie trwa 24 miesiące, a lek podawany jest podskórnie, w postaci zastrzyków. Stosowany u kobiet z wysokim ryzykiem złamań;
    • estrogeny, czasami razem z progesteronem – jedynie przy wystąpieniu odpowiednich wskazań, jako II linia terapii;
    • kalcytonina – u kobiet, u których okres pomenopauzalny trwa już minimum 5 lat oraz w leczeniu bólu spowodowanego złamaniem kompresyjnym kręgów;
    • przeciwciała monoklonalne (denosumab) – w przypadku nietolerancji bifosfonianów.

     

    Sposoby na infekcje intymne i suchość w pochwie

     

    Po menopauzie nabłonek wyścielający ściany pochwy ulega ścieńczeniu. Zwiększa się ryzyko powstania zanikowego zapalenia pochwy. Fałdy pochwy wygładzają się oraz zmniejsza się jej elastyczność. Łatwo dochodzi do urazów i nadżerek oraz wybroczyn. Zmniejsza się również ilość wydzieliny pochwowej. Spada ilość bakterii produkujących kwas mlekowy, co powoduje pojawienie się innych bakterii w pochwie. Wszystko to prowadzi do wystąpienia następujących objawów: bólu podczas stosunku płciowego, suchości pochwy, świądu, krwawień po stosunku.

    W pęcherzu moczowym obserwuje się spadek pH moczu, co prowadzi do zmiany flory bakteryjnej zasiedlającej te okolice i powoduje świąd oraz upławy o nieprzyjemnym zapachu. Ścieńczenie nabłonka pęcherza moczowego powoduje ból przy oddawaniu moczu, co może nasuwać podejrzenie infekcji. U niektórych kobiet w okresie menopauzy dochodzi do osłabienia napięcia mięśni dna miednicy, co prowadzi do nietrzymania moczu. Jedną z metod terapii tego zaburzenia jest wykonywanie ćwiczeń Kegla. Jeżeli metody zachowawcze zawiodą, możliwe jest wykonanie u pacjentki plastyki pochwy.

    Leczenie tego zaburzenia jest różne w zależności od przyczyny. Konieczne jest, aby pacjentka przestała używać drażniących środków czystości (np. proszków do prania, płynów do higieny intymnej), unikała niektórych pokarmów (alkohol, czekolada, ostre przyprawy), przestała palić tytoń, utrzymywała stosunki seksualne (gdyż zwiększają przepływ krwi przez narządy układu rodnego), wyregulowała cukrzycę.

    Można również stosować szeroko dostępne żele intymne i lubrykanty. Poleca się unikanie produktów zawierających glicerynę, ponieważ u wielu kobiet występuje nadwrażliwość na ten składnik, co prowadzi do podrażnień. Najskuteczniejszą formą leczenia jest terapia hormonalna – w postaci estrogenów lub modulatora receptora estrogenowego (lek o nazwie ospemifen, jeszcze niezarejestrowany w naszym kraju). Terapia hormonalna może być zarówno systemowa, jak i miejscowa w postaci kremów, gałek dopochwowych, tabletek i pierścieni. Kobiety mające partnera powinny regularnie współżyć, gdyż wtedy objawy ZZMP są łagodniejsze. Dla kobiet samotnych korzystne jest stosowanie dylatatorów, zwilżaczy i wibratorów.

     

    Zmiana stylu życia w okresie menopauzy

     

    Na wiele z objawów menopauzy można zaradzić poprzez obserwację zmian w swoim ciele i adaptację do nich. Aby zmniejszyć dolegliwości spowodowane uderzeniami gorąca, należy ubierać się „na cebulkę” – np. zamiast wkładać golf do pracy, należy ubrać bluzkę i sweterek. Dzięki temu, w przypadku napadu gorąca można się szybko i dyskretnie rozebrać. Podczas uderzenia gorąca może pomóc wypicie szklanki zimnej wody lub przejście do pomieszczenia o chłodnej temperaturze. U wielu kobiet uderzenia gorąca są wywoływane przez specyficzne czynniki, np. kofeinę, ostre przyprawy, alkohol, gorące napoje, stres, wysoką temperaturę powietrza lub przebywanie w dusznym pomieszczeniu. Jak widać, są to czynniki, które (co najmniej w ograniczonym stopniu) da się wyeliminować z życia codziennego. Nie tylko terapia hormonalna może pomóc na uderzenia gorąca. Inne dostępny lek to paroksetyna, w dawce 7,5mg/dobę.

    Jednym z objawów okresu okołomenopauzalnego jest rozdrażnienie, nerwowość oraz bezsenność. Aby je zniwelować, można skorzystać z różnych technik relaksacyjnych, m.in. głębokiego oddychania, masaży, słuchania muzyki relaksacyjnej. Pomóc może również ćwiczenie jogi oraz akupunktura. Ponadto mówi się, że zarówno joga, jak i akupunktura mogą zmniejszyć ilość uderzeń gorąca. Aby uniknąć kłopotów ze snem należy kłaść się do łóżka i wstawać rano o regularnych porach dnia, unikać kawy i alkoholu oraz uprawiać ćwiczenia fizyczne w ciągu dnia (nie bezpośrednio bez snem).

    Kobiety w okresie menopauzy powinny bezwzględnie rzucić palenie papierosów, które dodatkowo potęguje u nich ryzyko m.in. zawału serca, udaru mózgu, osteoporozy oraz nowotworów (nie tylko płuc, ale również raka piersi). U kobiet palących tytoń uderzenia gorąca są częstsze, a menopauza pojawia się szybciej. Aby zmniejszyć ryzyko powyższych chorób należy również prowadzić zdrową, zbalansowaną dietę: ograniczyć tłuszcze nasycone, oleje i cukry (ciastka, czekoladę, słodkie soki owocowe), a często spożywać produkty pełnoziarniste, warzywa i owoce. Regularny, najlepiej codzienny, umiarkowany wysiłek fizyczny jest również formą prewencji chorób serca, osteoporozy oraz cukrzycy typu II.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Wahania nastroju a menopauza

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.