zarejestruj się zaloguj się

HTZ a osteoporoza – czy leczenie hormonami zapobiega osteoporozie?

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
HTZ a osteoporoza – czy leczenie hormonami zapobiega osteoporozie?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 28. lipca, 2014

W okresie menopauzy w organizmie kobiety dochodzi do zmian związanych z utratą czynności hormonalnej jajników i niedoborem estrogenów. Należy do nich m.in. utrata gęstości kości i wzrost ryzyka zachorowania na osteoporozę. Aby chronić się przed niekorzystnymi skutkami przekwitania, część pacjentek stosuje hormonalną terapię zastępczą. Czy HTZ skutecznie chroni przed osteoporozą?

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Osteoporoza – kto najczęściej choruje?

     

    Osteoporoza to układowa choroba szkieletu, której istotą jest obniżenie gęstości mineralnej i jakości tkanki kostnej. W rezultacie kości stają się mniej wytrzymałe i bardziej podatne na złamania, nawet wskutek działania niewielkiego urazu. Często dochodzi do poważnych złamań – złamań trzonów kręgów oraz szyjki kości udowej. Złamaniami, które często pojawiają się w przebiegu osteoporozy, są także złamania dalszej nasady kości promieniowej (tzw. złamania loco typico).

    W celu zdiagnozowania osteoporozy wykonuje się badanie zwane densytometrią. Pozwala ono na określenie gęstości kości (BMD). Na podstawie badania wylicza się tzw. T-score– stosunek BMD osoby badanej do średniego BMD zdrowej osoby młodej. Podstawą do rozpoznania osteoporozy jest stwierdzenie T score < -2,5.

     Czynnikami ryzyka osteoporozy są:

    • predyspozycje genetyczne,
    • płeć (żeńska),
    • wiek (zaawansowany, u kobiet – po menopauzie),
    • rasa (biała i żółta),
    • szczupła budowa ciała,
    • niedobór estrogenów,
    • nieprawidłowa dieta – niski podaż wapnia, witaminy D, białka,
    • spożywanie kawy (>3 filiżanek dziennie),
    • używki: papierosy, alkohol,
    • mało aktywny tryb życia.

     

    Osteoporoza a menopauza

     

    Dlaczego po menopauzie kobieta staje się bardziej podatna na rozwój osteoporozy? Szczytowa masa kostna zostaje osiągnięta w wieku 30–39 lat. Następnie zaczyna się okres inwolucji, czyli naturalny proces utraty gęstości kości. Ulega on wyraźnemu przyspieszeniu u kobiet po menopauzie – ubytek masy kostnej sięga wówczas kilku procent/rok. Utrata masy kostnej u kobiet postępuje zdecydowanie szybciej niż u mężczyzn. Czym jest to spowodowane?

    Estrogeny pełnią funkcję osteotropową, tzn. sprzyjającą rozwojowi masy kostnej. Czynią to na drodze złożonych mechanizmów, m.in. poprzez pobudzanie czynności osteoblastów (komórek kościotwórczych) i hamowanie osteoklastów (komórek odpowiedzialnych za resorpcję składników odżywczych z kości). Powodują także zwiększenie ilości receptorów dla witaminy D, która odgrywa ważną rolę w gospodarce wapniowo – fosforanowej i procesie kościotworzenia. Ponadto, estrogeny działają hamująco na działanie cytokin prozapalnych (IL-1, IL-6, IL-7) związanych z utratą masy kostnej oraz prostaglandyny PGE2, której duże stężenia hamują syntezę kolagenu.

    Na rozwój osteoporozy szczególnie podatne są kobiety szczupłe. Przyczyną tego jest niewielka objętość tkanki tłuszczowej, w której zachodzi konwersja (przemiana) androgenów do estrogenów.

     

    Czy HTZ zapobiega osteoporozie?

     

    Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) polega na suplementacji estrogenów naturalnych, zwykle w połączeniu z gestagenami (jedynym wyjątkiem, w którym pacjentka może stosować wyłącznie estrogeny jest stan po usunięciu macicy).

    Celem stosowania hormonalnej terapii zastępczej jest wyeliminowanie niekorzystnych skutków niedoboru estrogenów, takich jak np. zespół klimakteryjny (uderzenia gorąca, wzmożona potliwość), zmienność nastroju, zmiany zanikowe w śluzówce pochwy i cewki moczowej, spadek libido, pogorszenie funkcji poznawczych, obniżenie nastroju,

    Hormonalna terapia zastępcza ma udokumentowany wpływ zarówno na redukcję ryzyka złamań trzonów kręgów (zarówno w profilaktyce pierwotnej u osób, które jeszcze nie miały złamań, jak i w profilaktyce wtórnej, czyli zapobieganiu kolejnym złamaniom), jak i złamań pozakręgowych (również zarówno w profilaktyce pierwotnej, jak i wtórnej).

    Skuteczność hormonalnej terapii zastępczej w zapobieganiu i leczeniu osteoporozy była przedmiotem licznych badań naukowych. Wzięto pod uwagę wyniki 57 badań naukowych opublikowanych w latach 1976–1998. 47 z nich dotyczyło profilaktyki osteoporozy, natomiast 10 – leczenia choroby. Wykazano, że u hormonalna terapia zastępcza skutkuje wyraźnym zwiększeniem gęstości kości – zarówno kręgów, jak i szyjki kości udowej oraz dalszego odcinka kości przedramienia. Wyniki badań wskazują na to, że równie skuteczna jest hormonalna terapia zastępcza w formie doustnej, jak i w formie przezskórnej.

     Korzystny wpływ na gęstość kości ma wyłącznie hormonalna terapia zastępcza stosowana ogólnoustrojowo, tzn. w formie doustnej, przezskórnej lub domięśniowej. Hormony działające miejscowo (podawane drogą dopochwową lub domaciczną) nie wywierają takiego rezultatu.

     

    Hormonalna terapia zastępcza a leczenie osteoporozy

     

    Czy hormonalna terapia zastępcza może być stosowana w leczeniu osteoporozy? Mimo udokumentowanego wpływu na zmniejszenie ryzyka złamań kości u kobiet po menopauzie (m.in. ryzyka złamań kompresyjnych kręgów), zapobieganie lub leczenie osteoporozy nie może być jedynym wskazaniem do wdrożenia hormonalnej terapii zastępczej. Jak podano w Zaleceniach postępowania diagnostycznego i leczniczego w osteoporozie: „Osteoporoza nie stanowi jednak podstawowego wskazania do terapii hormonalnej u kobiet po menopauzie ze względu na inne potencjalne zagrożenia.”

    Działania niepożądane hormonalnej terapii zastępczej mogą być bowiem poważne: notuje się m.in. wzrost ryzyka zachorowania na raka piersi i raka trzonu macicy oraz powikłania zakrzepowo – zatorowe (m.in. wzrost ryzyka zatorowości płucnej i udaru mózgu). Ze względu na poważne skutki uboczne, w leczeniu osteoporozy rekomenduje się stosowanie innych, bezpieczniejszych leków.  Bardzo ważne znaczenie w leczeniu osteoporozy mają: wapń, witaminę D, bisfosfoniany, kalcytonina.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.