zarejestruj się zaloguj się

Cukrzyca typu 1

Tekst: mgr Marta Natkańska
Cukrzyca typu 1
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 08. lipca, 2013

Cukrzyca typu 1 (łac. diabetes mellitus typi 1), inaczej zwana cukrzycą insulinozależną, to choroba metaboliczna cechująca się  hiperglikemią (czyli zwiększonym poziomem glukozy we krwi), spowodowaną niedoborem insuliny. Stanowi ok. 8-10% przypadków rozpoznawanej cukrzycy. Zwykle dotyczy dzieci i osób młodych.

mgr Marta Natkańska
AUTOR
mgr Marta Natkańska specjalista zdrowia publicznego
SPIS TREŚCI:

    Cukrzyca a cukry

     

    Węglowodany są to związki organiczne, których utlenianie dostarcza żywym organizmom potrzebnej im energii. Najważniejsze z nich to: galaktoza, fruktoza i glukoza. Ostatni z wymienionych związków to główny produkt trawienia węglowodanów i główny cukier krążący we krwi. Stężenie glukozy w krążeniu zależy od jej wchłaniania w jelitach, jej zużycia i produkcji w wątrobie i nerkach oraz zużycia przez tkanki obwodowe. Ponadto glukoza może być syntetyzowana przez organizm ze związków nie będących węglowodanami, czyli w procesie glukoneogenezy. Ten szlak metaboliczny odgrywa ważną rolę w mózgu, dla którego glukoza stanowi podstawowy materiał energetyczny. Istotne zatem jest, by utrzymywać w równowadze poziom glukozy. Stężenie tego węglowodanu we krwi człowieka po okresie nocnego spoczynku wynosi przeciętnie 80 mg/dl (4,44 mmol/l). W ciągu dnia stężenie to waha się w granicach od 80 mg/dl (4,44 mmol/l) przed posiłkiem do około 120 mg/dl (6,67 mmol/l) po posiłku. W przypadku długotrwałego wzrostu stężenia glukozy we krwi, czyli hiperglikemii, dochodzi do rozwoju choroby metabolicznej, zwanej cukrzycą. Ze względu na przyczynę i objawy choroby wyróżnia się kilka typów cukrzycy: typ 1, typ 2, LADA, MODY i cukrzycę ciężarnych.

     

    Jakie są przyczyny cukrzycy typu 1?

     

    Cukrzyca typu 1 jest skutkiem zniszczenia 85-90% ogólnej liczby komórek beta wysp trzustki. Za najważniejszą przyczynę powstawania tego rodzaju zaburzenia metabolicznego uznaje się proces autoimmunologiczny, w którym organizm wytwarza autoprzeciwciała niszczące własne komórki, związane z głównym układem zgodności tkankowej – HLA. Do uszkodzenia komórek beta wysp trzustki mogą też przyczyniać się niektóre infekcje wirusowe komórek beta, niektóre środki żywnościowe (np. mleko krowie u niemowląt) lub niektóre substancje chemiczne (np. pestycydy). Powoduje to niemal całkowite zahamowanie wydzielania insuliny lub jego wybitne upośledzenie. Prowadzi to do przewlekłego zwiększenia poziomu glukozy we krwi, co skutkuje rozwojem szeregu poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu wielu narządów. W efekcie braku insuliny maleje przenikanie glukozy do wnętrza komórek (co skutkuje ich niedożywieniem), a jednocześnie wzrasta uwalnianie glukozy z wątroby do krwi. Zmniejsza się również przenikanie aminokwasów do mięśni oraz wzrasta rozpad tłuszczów. Dochodzi także do rozwoju insulinooporności tkanek, czyli zmniejszenia ich wrażliwości na działanie insuliny (co wpływa na zwiększenie poziomu glukozy we krwi – hiperglikemii). Utrzymująca się hiperglikemia prowadzi do pojawienia się glukozy w moczu (cukromoczu) i odwodnienia. Wzrasta metabolizm białek i tłuszczów, czego następstwem jest utrata masy ciała i pogłębiające się wyniszczenie organizmu. Przy braku odpowiedniego leczenia może wystąpić kwasica ketonowa i śpiączka, a nawet śmierć.

    Cukrzyca typu 1 nie jest chorobą dziedziczną. Dziedziczy się jedynie predyspozycje dla rozwoju chorób o podłożu autoagresji, w tym także cukrzycy, która może wystąpić dopiero po zadziałaniu „diabetogennego” bodźca. Niestety, nadal nie zbadano do końca tego mechanizmu.

     

    Jakie są objawy cukrzycy typu 1?

     

    Choroba ma zwykle nagły początek – objawy narastają w ciągu kilku tygodni. Wśród typowych objawów wymienia się:

    • zwiększone pragnienie (polidypsja),
    • zwiększona częstość oddawanego moczu (wielomocz),
    • wzmożone łaknienie (silny głód),
    • utrata masy ciała pomimo zwiększenia apetytu (chorzy zwykle są szczupli),
    • może pojawić się zapach acetonu z ust (z powodu rozwoju ketozy),
    • nadmierna senność i apatia,
    • w badaniach stwierdza się podwyższony poziom glukozy we krwi, w moczu stwierdza się obecność glukozy i ciał ketonowych. Znaczenie diagnostyczne ma także oznaczenie stężenia peptydu C, które jest niskie w przypadku cukrzycy typu 1. Peptyd C jest bowiem wytwarzany w organizmie w stosunku 1:1 z cząsteczkami insuliny. Zatem w przypadku zahamowania wytwarzania insuliny (jak ma to miejsce w cukrzycy typu 1) spada także produkcja peptydu C.

    Po fazie ostrej, burzliwej u niemal 30% przypadków następuje przejściowa remisja (wyciszenie) objawów, które może utrzymywać się kilka miesięcy.

     

    Jak leczyć cukrzycę typu 1?

     

    Z uwagi na fakt, że w cukrzycy typu 1 występuje niedobór insuliny, jej podawanie jest jedyną skuteczną formą leczenia. Insulinę dawkuje się w postaci podskórnych wstrzyknięć lub we wlewie ciągłym przy zastosowaniu pompy insulinowej. Schemat insulinoterapii (czyli rodzaj, dawki i ilość wstrzyknięć) ustalany jest przez lekarza w oparciu o aktualny stan pacjenta oraz stopień prowadzonej przez niego aktywności.  

    W terapii cukrzycy typu 1 niezwykle istotna w utrzymaniu poziomu glukozy we krwi jest prawidłowa dieta. Dawka wstrzykiwanej insuliny przed posiłkiem musi być dostosowana do zawartości węglowodanów w jedzeniu. Najważniejsza jest zatem edukacja pacjenta, by umiał określić ilość spożywanych węglowodanów. Istotne jest tu pojęcie „wymiennika węglowodanowego” (jednostki chlebowej), czyli ilości wagowej pokarmu zawierającej ok.10 g węglowodanów przyswajalnych.

    Osoby z rozpoznaną cukrzycą typu 1, tak jak pozostali pacjenci z cukrzycą, powinny także pamiętać o regularnej aktywności fizycznej. Zaleca się zwłaszcza wysiłek wytrzymałościowy (np. marsz, pływanie, bieg), a odradza się ćwiczenia statyczne. Należy pamiętać, że regularna aktywność fizyczna pozwala nie tylko na utrzymanie prawidłowej masy ciała, ale zmniejsza odporność tkanek na insulinę, co w efekcie pozwala na obniżenie dawek wstrzykiwanej insuliny. Każdorazowo zatem podjęcie aktywności fizycznej winno być konsultowane z lekarzem, co pozwoli na odpowiednie dostosowanie aktualnych dawek insuliny.

    W prawidłowej terapii cukrzycy typu 1 ważną rolę pełni samokontrola pacjenta i jego ciągła edukacja prowadzona w porozumieniu z lekarzem i dietetykiem.

    Autor: mgr Marta Natkańska
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.