zarejestruj się zaloguj się

Cukrzyca a wysiłek fizyczny

Tekst: mgr Marta Natkańska
Cukrzyca a wysiłek fizyczny
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 08. lipca, 2013

Aktywność fizyczna przemyślana i prawidłowo dopasowana do aktualnego stanu wyrównania choroby ma działanie profilaktyczne oraz przynosi jedynie korzystne efekty w prowadzonej terapii cukrzycy.

mgr Marta Natkańska
AUTOR
mgr Marta Natkańska specjalista zdrowia publicznego
SPIS TREŚCI:

    Cukrzyca a sport

     

    By zrozumieć korzyści płynące z regularnie podejmowanego wysiłku fizycznego i prawidłowo zaplanować swój trening, warto najpierw zrozumieć mechanizmy odpowiedzialne za regulację poziomu glukozy we krwi. Nasze mięśnie, podejmując pracę (czyli np. kurcząc się czy rozciągając), zużywają węglowodany oraz tłuszcze. W przypadku krótkotrwałego wysiłku (czyli trwającego do ok.15 minut) glukoza jest uwalniana do krwi z rozpadu glikogenu zgromadzonego w mięśniach. To właśnie spalanie glukozy dostarcza energii wymaganej do pracy mięśni. Gdy zaprzestajemy wysiłku, nadmiar glukozy ponownie przekształcany jest w formę magazynową, czyli glikogen. Jeśli jednak aktywność fizyczna trwa powyżej 15 minut, glukoza zaczyna być dostarczana z wątroby. Przy przedłużających się ćwiczeniach ponad 30 minut organizm rozpoczyna spalanie tłuszczów (w pierwszej kolejności zgromadzonych w mięśniach, następnie tych w tkance tłuszczowej). Każdorazowe przerwanie czy zakończenie długotrwałego wysiłku fizycznego wymaga od naszego ciała uzupełnienia zużytych zapasów glikogenu w mięśniach i wątrobie oraz zużytych tłuszczów. Ten proces jest możliwy dzięki insulinie wydzielanej samodzielnie u osób zdrowych, a także u osób z cukrzycą typu 2 czy podawanej w formie wstrzyknięć u chorych z cukrzycą typu 1. Ważna jest świadomość, że w przypadku znacznego obniżenia się poziomu glukozy we krwi (np. wskutek zużycia jej dużych ilości w trakcie ćwiczeń), gdy ilość insuliny będzie zbyt duża, może dojść do niekorzystnego zjawiska hipoglikemii

     

    Jakie są korzyści z wysiłku fizycznego w cukrzycy?

     

    Regularnie uprawiana aktywność fizyczna o umiarkowanym tempie przynosi korzystne efekty dla każdego – zarówno u osób zdrowych, jak i u tych z rozpoznaną cukrzycą. Warto postrzegać ruch nie tylko jako lek w terapii, ale także ważny czynnik w profilaktyce wielu chorób, m.in.: układu sercowo-naczyniowego, kostno-stawowego czy właśnie w cukrzycy. Udowodniono bowiem, że podejmowanie aktywności fizycznej przynajmniej raz w tygodniu znacznie zmniejsza ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Każdorazowo wzrost wydatku energetycznego w trakcie ćwiczeń o 500 kcal (czyli np. około 40-minutowy bieg, 1,5-godzinny spacer) skutkuje obniżeniem o 6% szansy na rozwój cukrzycy insulinoniezależnej (czyli typu 2). Sport przede wszystkim pozwala na utrzymanie prawidłowej masy ciała lub wręcz jej zmniejszenie, co ma wielkie znaczenie w zapobieganiu rozwoju cukrzycy. To właśnie chorzy z otyłością są w grupie ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2. Regularne ćwiczenia fizyczne zmniejszają insulinooporność tkanek, czyli powodują, że komórki naszego organizmu stają się bardziej podatne na działanie insuliny. Wpływa to korzystnie na zmniejszenie stężenia glukozy we krwi. W efekcie pozwala to na zmniejszenie dawek przyjmowanych leków obniżających glikemię lub ilości wstrzykiwanych jednostek insuliny w trakcie terapii cukrzycy.

     

    Cukrzyca a wysiłek fizyczny – wskazania

     

    Podjęcie aktywności fizycznej w rozpoznanej cukrzycy zawsze powinno być poprzedzone konsultacją z lekarzem prowadzącym. Trzeba bowiem najpierw dokładnie ocenić ogólny stan zdrowia i stopień wyrównania cukrzycy. Konieczne jest wykluczenie obecności powikłań, które mogłyby się pogłębiać w trakcie ćwiczeń. Powinno się zatem ocenić nie tylko poziom glikemii, wykluczyć obecność acetonu w moczu (co jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do rozpoczęcia wysiłku), ale także ocenić stan tętnic wieńcowych i naczyń obwodowych w celu wykluczenia uszkodzeń w obrębie siatkówki (retinopatii), zaburzeń w naczyniach nerek (nefropatii) oraz uszkodzeń w układzie nerwowych (neuropatii). Specjalista pomoże także uświadomić choremu, co dzieje się z jego organizmem w trakcie ćwiczeń i nauczy rozpoznawać ewentualne sygnały. Trzeba bowiem pamiętać, że regularnie uprawiany sport w połączeniu z dietą to ważny element terapii. Niesie jednak ze sobą także ryzyko wystąpienia hipoglikemii, czyli niekorzystnego spadku poziomu glukozy we krwi. Chory leczony insuliną, który decyduje się podjąć wysiłek fizyczny większy niż dotychczas, musi być świadomy, że jego mięśnie zużyją w jego trakcie więcej glukozy niż zwykle. Może to skutkować zbytnim obniżeniem poziomu glukozy we krwi, czyli hipoglikemią. Nie ma jednak powodu do zbyt wielkich obaw – lekarz podpowie, jak wykluczyć takie zjawisko, np. zmniejszając odpowiednio dawkę wstrzykiwanej insuliny przez rozpoczęciem ćwiczeń czy spożywając posiłek bogaty w węglowodany. Zatem warto pamiętać o przygotowaniu merytorycznym przed rozpoczęciem regularnej aktywności fizycznej w cukrzycy, by czerpać z niej nie tylko radość, ale także korzyści zdrowotne.

     

    Wysiłek fizyczny a cukrzyca – przeciwwskazania

     

    Zdecydowanym przeciwwskazaniem do podjęcia ćwiczeń fizycznych jest poziom glukozy we krwi przed posiłkiem powyżej 7,77 mmol/l (czyli powyżej 140 mg%), a stężenie glukozy we krwi po 2 godzinach od zakończenia wysiłku wyższe od 12,2 mmol/l (czyli od 220 mg%) z towarzyszącym cukromoczem (czyli glukozą oznaczaną w moczu) większym od 30,0 g lub z obecnością acetonu. Wówczas przed rozpoczęciem regularnej aktywności fizycznej należy uzyskać poprawę stanu zdrowia, stosując prawidłowo zalecaną dietę i terapię insuliną.

     

    Rodzaj ćwiczeń a cukrzyca

     

    Każdorazowo aktywność fizyczna powinna być przede wszystkim dostosowana do aktualnego stanu wyrównania cukrzycy, ale również uwzględniać upodobania chorego, by sprawiać przyjemność i zachęcać do regularnego jej uprawiania. Pacjentom z cukrzycą zalecane są uprawiane co najmniej 3 razy w tygodniu i trwające od 30 do 60 minut ćwiczenia aerobowe. Promuje się tutaj spacery, wolny i nie forsujący marsz, pływanie, rekreacyjną jazdę na rowerze czy spokojny taniec. Należy pamiętać, by podejmowany wysiłek nie był zbyt intensywny. Pomiar tętna to wskaźnik pozwalający na ocenę intensywności ćwiczeń. Dla osób z cukrzycą wartością graniczną, której nie należy przekraczać, jest liczba 140 uderzeń serca na minutę. Kontrola tego wskaźnika jest niezwykle prosta – należy mierzyć tętno przez 15 sekund i pomnożyć przez 4. Intensywność wysiłku można także oceniać poprzez kontrolę objawów przemęczenia, takich jak: przyśpieszona liczba oddechów, obfite pocenie się czy uczucie zmęczenia. Przy nadmiernie intensywnych ćwiczeniach należy zwolnić ich tempo i nieco odpocząć.

     

    Cukrzyca a sport – jak zacząć?

     

    Cukrzyca wymaga konkretnych działań, do których należą:

    • kontroluj poziom glukozy we krwi zarówno przed rozpoczęciem wysiłku fizycznego, jak i po jego zakończeniu. Nie ćwicz, jeśli poziom glukozy będzie zbyt niski. Lepiej zjedz dodatkowy posiłek i odczekaj ok. 30 minut, by ponowić pomiar. Gdy poziom glikemii będzie znacznie podwyższony, także nie ćwicz. Skonsultuj się z lekarzem;
    • nie rozpoczynaj wysiłku fizycznego na czczo;
    • w trakcie ćwiczeń fizycznych miej przy sobie łatwo dostępne węglowodany proste (np. wodę z cukrem, sok), które będzie można wypić w razie odczucia skutków nadmiernego obniżenia się poziomu glukozy we krwi, czyli hipoglikemii;
    • zwiększaj tempo i czas trwania ćwiczeń stopniowo. Na początek wybieraj lekkie, nie obciążające ćwiczenia, np. spacer, marsz;
    • wykonuj kilka ćwiczeń rozciągających jako rozgrzewkę przed właściwą aktywnością oraz rozluźniających na zakończenie;
    • wybieraj wysiłek aerobowy, wytrzymałościowy, a unikaj ćwiczeń oporowych, siłowych (np. podnoszenia ciężarów);
    • ogranicz ryzyko wystąpienia hipoglikemii po lub w trakcie wysiłku – zjedz dodatkowy posiłek, jeśli planujesz ćwiczyć do 45 minut. Jeśli wysiłek ma być dłuższy, a stosujesz insulinę – zmniejsz dawkę przed rozpoczęciem (przy terapii z użyciem pena zredukuj dawkę o 20-30%, w przypadku insuliny długo działającej o 20-50 %);
    • ćwicz systematycznie! Tylko regularna aktywność przyniesie zamierzone efekty terapeutyczne!
    Autor: mgr Marta Natkańska
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.