zarejestruj się zaloguj się

Cholesterol i hiperlipidemie

Tekst: lek. Jolanta Wasilewska
Cholesterol i hiperlipidemie
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 13. czerwca, 2013

W organizmie stale zachodzą procesy wchłaniania, syntezy, rozpadu, wydzielania i ponownego wchłaniania lipidów. Jeżeli pozostają one w stanie względnej równowagi, stężenia cholesterolu i jego frakcji utrzymują się w normie i nie zagrażają naszemu zdrowiu. Szacuje się, że ponad 60% Polaków ma zbyt wysoki poziom cholesterolu, zwanego też „złym” cholesterolem.

lek. Jolanta Wasilewska
AUTOR
lek. Jolanta Wasilewska specjalista chorób wewnętrznych
SPIS TREŚCI:

    Profil lipidowy

     

    W osoczu krwi znajdują się związki tłuszczowe, głównie w postaci cholesterolu, trójglicerydów, fosfolipidów i wolnych kwasów tłuszczowych. Pełnią one wiele ważnych funkcji:

    • trójglicerydy i wolne kwasy tłuszczowe są przede wszystkim głównym źródłem energii dla organizmu,
    • cholesterol i fosfolipidy biorą udział w budowie błon komórkowych i są odpowiedzialne za ich przepuszczalność, pośredniczą w przekazywaniu sygnałów między komórkami, zwłaszcza w układzie nerwowym,
    • cholesterol jest potrzebny do produkcji kwasów żółciowych, hormonów płciowych – estrogenów, testosteronu, hormonów sterydowych, witaminy D3 i innych.

     

    Cholesterol

     

    U osoby dorosłej ilość cholesterolu w organizmie wynosi ok.100-150 g. Pochodzi on z dwóch źródeł. Większość to tzw. cholesterol endogenny, syntetyzowany w ok. 70% w wątrobie, ale także w jelitach i skórze. Pozostałą część stanowi cholesterol egzogenny dostarczany z pożywieniem. Przeciętnie w dobowej diecie zawarte jest ok. 300-500 mg cholesterolu, a w wyniku syntezy w wątrobie powstaje ok. 700-900 mg. Najwięcej cholesterolu znajduje się w wątrobie, szpiku kostnym i gruczołach wydzielania wewnętrznego.

     

    Trójglicerydy

     

    Z kolei trójglicerydy i wolne kwasy żółciowe stanowią materiał energetyczny w ustroju, który jest zużywany na bieżąco lub magazynowany w postaci tkanki tłuszczowej. Dziennie do naszego organizmu dostarczane jest ok. 70-150 g trójglicerydów. Są one w jelicie cienkim rozkładane do kwasów tłuszczowych, wchłaniane do krwi i transportowane w postaci chylomikronów.

    Część kwasów tłuszczowych powstaje w wątrobie i komórkach tłuszczowych. Niektóre wielonienasycone kwasy tłuszczowe, jak kwas linolowy i linolenowy, nie mogą być syntetyzowane w organizmie i muszą być dostarczane z zewnątrz.

    Lipidy krążące we krwi są nierozpuszczalne w wodzie, dlatego łączą się z białkami, tworząc lipoproteiny. Najistotniejsze z nich to te o małej gęstości – LDL i dużej gęstości – HDL.

    Lipoproteiny LDL zwane są też „złym” cholesterolem, ponieważ transportują jego nadmiar z wątroby do komórek i powodują jego odkładanie się w ścianach tętnic w postaci blaszek miażdżycowych, zwężających światło naczynia.

    Dla odmiany HDL-cholesterol nazywany jest „dobrym”. W tej postaci jest transportowany z krwi do wątroby, gdzie powstają z niego kwasy żółciowe, wydzielane z żółcią do jelita.

     

    Prawidłowe stężenie cholesterolu i trójglicerydów

     

    W organizmie stale zachodzą procesy wchłaniania, syntezy, rozpadu, wydzielania i ponownego wchłaniania lipidów. Jeżeli pozostają one w stanie względnej równowagi, stężenia cholesterolu i jego frakcji utrzymują się w normie i nie zagrażają naszemu zdrowiu.

    Za wartości prawidłowe przyjmuje się stężenie:

    • cholesterolu całkowitego 130-200 mg/dl
    • cholesterolu LDL 35-150 mg/dl
    • cholesterolu HDL > 35 mg/dl dla mężczyzn i > 45 mg/dl dla kobiet
    • trójglicerydów < 150 mg/dl

    Tak szerokie granice norm spowodowane są tym, że niektóre osoby obciążone są jeszcze innymi czynnikami ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych i dla nich zalecenia są bardziej restrykcyjne.  

     

    Przyczyny wysokiego stężenia cholesterolu i trójglicerydów

     

    Niestety, wraz z rozwojem cywilizacji zaszły bardzo niekorzystne zmiany w naszym stylu życia, prowadzące do powszechnego zwiększenia stężenia cholesterolu we krwi i związanych z tym konsekwencji. Szacuje się, że ponad 60% Polaków ma wysoki poziom LDL.

    Za ten stan rzeczy odpowiedzialny jest przede wszystkim siedzący tryb życia i brak ruchu, przekarmianie się, duża ilość tłuszczu i cukrów prostych w diecie, spożywanie wysoko przetworzonej i wysokokalorycznej żywności.

    Najbardziej podwyższają poziom cholesterolu nasycone kwasy tłuszczowe zawarte w tłustych mięsach, wędlinach, maśle, smalcu, pełnotłustym mleku i serach. Nasycone kwasy tłuszczowe nie powinny dostarczać więcej niż 7% całkowitej energii z diety.

    Niekorzystnie na cholesterol wpływają również jednonienasycone kwasy tłuszczowe trans, powstające w procesie utwardzania tłuszczów roślinnych, szeroko wykorzystywanych w przemyśle spożywczym do produkcji twardych margaryn, wyrobów ciastkarskich, tłuszczów smażalniczych i piekarniczych.

    Nadmiar dostarczanych do organizmu węglowodanów, w szczególności cukrów prostych w formie słodyczy, ciast, słodkich napojów powoduje, że część jest metabolizowana do tkanki tłuszczowej i również pogarsza profil lipidowy.

     

    Cholesterol a choroby serca i miażdżyca

     

    Wszystko to znacznie przyspiesza procesy miażdżycowe i powoduje m.in. choroby niedokrwienne i zawały serca, udary mózgu oraz zmiany zarostowe w tętnicach obwodowych kończyn.

    W ocenie ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych bierze się pod uwagę również tzw. wskaźnik aterogenności, czyli stosunek cholesterolu całkowitego do frakcji HDL. Wynik powyżej 5 świadczy o dużym zagrożeniu.

    Zagrożenia te zwiększają jeszcze takie czynniki jak wiek, płeć męska, palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca i otyłość.

     

    Hiperlipidemia a choroby

     

    Szukając powodów hiperlipidemii, musimy wziąć pod uwagę także inne przyczyny. Wyróżnia się tu:

    • hiperlipidemię pierwotną, najczęściej uwarunkowaną genetycznie, występującą rodzinnie,
    • hiperlipidemię wtórną w przebiegu takich chorób jak:
      • niedoczynność tarczycy,
      • zespół nerczycowy,
      • przewlekła niewydolność nerek,
      • schorzenia wątroby (wirusowe zapalenie wątroby, marskość),
      • przewlekła niedoczynność kory nadnerczy,
    • hiperlipidemię polekową ( progestageny, kortykosterydy, niektóre leki moczopędne)

     

    Dieta a wysoki poziom cholesterolu i trójglicerydów

     

    Zaczynając walkę z cholesterolem, w pierwszej kolejności powinniśmy zmienić swój styl życia i zmodyfikować sposób odżywiania.

    Duży nacisk kładzie się na zwiększenie aktywności fizycznej, ograniczanie alkoholu oraz uzyskanie prawidłowej masy ciała.

    Elementami diety, które chronią przed miażdżycą, są:

    • jednonienasycone kwasy tłuszczowe obniżające stężenie LDL, zawarte w oliwie z oliwek, oleju rzepakowym, orzechach czy oleju lnianym,
    • wielonienasycone kwasy omega-3 i omega-6, obecne głównie w rybach morskich, które działają przeciwzapalnie oraz zwiększają wrażliwość tkanek na insulinę. Ważne jest zachowanie odpowiedniej proporcji między tymi kwasami. Stosunek omega-6 do omega-3 powinien wynosić od 4:1 do 2:1,
    • błonnik pokarmowy, który reguluje i usprawnia pracę jelit, występuje w pełnoziarnistych produktach zbożowych, owocach i warzywach. Dziennie zaleca się spożycie ok. 30 g błonnika,
    • antyoksydanty, w tym witamina C, E, beta-karoten, flawonoidy.

    W obniżaniu poziomu cholesterolu mogą pomóc sterole roślinne. Są to związki, które w jelicie cienkim konkurują o miejsce z cholesterolem, mają zdolność hamowania jego wchłaniania. W przeciętnej diecie znajduje się jednak zbyt mała ilość steroli, dlatego są one dodawane np. do niektórych margaryn. Dopiero 1-3 g steroli dziennie obniża stężenie LDL o 5-15%.

    Dalszą redukcję cholesterolu możemy uzyskać farmakologicznie poprzez stosowanie takich leków jak: statyny, fibraty, żywice jonowymienne, ezetymib, kwas nikotynowy.

    Autor: lek. Jolanta Wasilewska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Hiperlipidemia
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.