zarejestruj się zaloguj się

Akromegalia i gigantyzm

Tekst: Katarzyna Wolska
Dodane: 20. listopada, 2013

Pojęcia akromegalii i gigantyzmu często stosowane są zamiennie. Jest to błąd, ponieważ w rzeczywistości są to dwie odrębne jednostki chorobowe różniące się objawami oraz występujące w różnych grupach wiekowych. Wspólnymi ogniwami tych dwóch schorzeń jest nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu, produkowanego przez przysadkę mózgową.

SPIS TREŚCI:

    Powstawanie i funkcje hormonu wzrostu

     

    Hormon wzrostu, czyli GH (growth hormone) produkowany jest przez komórki przedniego płata przysadki mózgowej, tzw. komórki somatotropowe. Jego wydzielanie pobudzane jest przez somatoliberynę, czyli GHRH, produkowaną przez podwzgórze. Natomiast hamujący wpływ na wydzielanie GH ma somatostatyna.

    Warto wspomnieć o wpływie glukozy, czyli cukru na wydzielanie GH. Mały poziom glukozy pobudza, a wysoki, np. po posiłku, hamuje wydzielanie GH. Hormon wzrostu w naszym organizmie wydzielany jest w sposób pulsacyjny, a najwięcej uwalnia się podczas snu. Może działać bezpośrednio, łącząc się z receptorami na komórkach bądź pośrednio – pobudzając wytwarzanie i uwalnianie przez tkanki insulinopodobnego czynnika wzrostu IGF 1. To właśnie za pośrednictwem IGF 1 hormon wzrostu wpływa na:

    • syntezę białek,
    • wzrost mięśni i tkanek miękkich,
    • wzrastanie kości w okresie dorastania.

    GH bierze również udział w regulacji poziomu wapnia, magnezu, fosforu w naszym organizmie oraz zwiększa przepływ krwi przez nerki.

    Główną przyczyną nadmiernego wydzielania GH jest guz przysadki, tzw. gruczolak. Powstaje w wyniku mutacji komórek somatotropowych i ich nadmiernego wzrostu. W efekcie doprowadza to do niekontrolowanego wydzielania hormonu wzrostu, z którym mamy do czynienia w gigantyzmie i akromegalii. Nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu może być również spowodowane:

    • stresem,
    • długotrwałym głodzeniem,
    • cukrzycą,
    • marskością wątroby,
    • wydzielaniem przez nowotwór zlokalizowany poza przysadką.

    Są to jednak bardzo rzadko spotykane przypadki.

     

    Gruczolaki mieszane

     

    Gruczolaki przysadki wydzielające hormon wzrostu często produkują również inne hormony. Taki gruczolak nazywany jest mieszanym. W parze z hormonem wzrostu najczęściej wydzielana jest prolaktyna. Poza objawami wynikającymi z nadmiaru GH u osób z gruczolakiem mieszanym wydzielającym dodatkowo prolaktynę mogą występować:

    • mlekotok,
    • zaburzenia miesiączkowania,
    • obniżenie libido,
    • impotencja.

     

    Gigantyzm – występowanie i objawy

     

    Gigantyzm jest chorobą dotykającą wyłącznie dzieci i młodzież. Główną przyczyną jest gruczolak przysadki produkujący GH. Szczególną uwagę przy tej chorobie należy zwrócić na IGF 1. Za pomocą IGF 1 hormon wzrostu oddziałuje na rosnące kości. Każdy nadmiar hormonu wzrostu generuje nadmiar IFG 1. W warunkach prawidłowych IGF 1 wpływa na równomierny wzrost kości, zwłaszcza długich, czyli uda bądź ramienia. Przy nadmiarze IGF 1 wzrost kości również jest równomierny, ale znacznie przyspieszony w stosunku do normy. I właśnie to jest przyczyną najbardziej charakterystycznego objawu gigantyzmu, czyli olbrzymiego wzrostu. W przyspieszonym tempie rosną również mięśnie szkieletowe. Poza tym występują:

    • opóźnione dojrzewanie płciowe,
    • nadmierna potliwość,
    • osłabienie,
    • nieregularne miesiączki,
    • powiększenie dłoni i stóp,
    • pogrubienie rysów twarzy,
    • bóle głowy i zaburzenia widzenia, związane z obecnością gruczolaka przysadki.

    W rozpoznaniu różnicowym gigantyzmu należy wziąć pod uwagę:

     

    Akromegalia – występowanie i objawy

     

    Akromegalia dotyczy wyłącznie osób dorosłych. Głowna przyczyna to również gruczolak przysadki, produkujący hormon wzrostu. W akromegalii wpływ IGF 1 na kości długie nie ma już takiego znaczenia jak w gigantyzmie. Kości zakończyły już wzrost, więc mimo nadmiaru IGF 1 nie dochodzi do ich wydłużania. To jednak nie oznacza, że choroba ma lekki przebieg. IGF 1 w dalszym ciągu działa np. na organy wewnętrzne, mięśnie, ścięgna. Zdarza się, że upływa nawet do 10 lat od pojawienia się pierwszych objawów do rozpoczęcia leczenia. Doprowadza to do rozwoju licznych powikłań ze strony różnych układów. Należy pamiętać, że u osób nieleczonych skraca się długość życia i rośne ryzyko zgonu z powodu chorób serca, układu oddechowego i nowotworów.

    Objawy akromegalii:

    • ogólne:
      • powiększenie rąk, stóp, żuchwy, języka, nosa, warg, łuków brwiowych, pogrubienie rysów twarzy,
      • wzrost masy ciała,
      • nadmierna potliwość,
      • nadmierne owłosienie,
      • zmiana barwy głosu,
      • przerost mięśni szkieletowych,
    • ze strony układu sercowo-naczyniowego:
    • ze strony układu oddechowego:
      • obturacyjny bezdech w czasie snu,
      • upośledzenie drożności górnych dróg oddechowych,
    • ze strony układu wewnątrzwydzielniczego:
    • ze strony układu pokarmowego:
      • zaparcie,
      • polipy jelita grubego,
    • ze strony układu moczowo-płciowego:
      • zaburzenia miesiączkowania,
      • osłabienie libido,
      • impotencja,
      • mlekotok,
      • kamica nerkowa,
    • ze strony układu nerwowego:
      • bóle głowy i zaburzenia widzenia wynikające z obecności gruczolaka,
      • niedowłady,
      • zespół cieśni nadgarstka,
    • ze strony układu kostno-stawowego:
      • bóle kości,
      • zwyrodnienie i ból stawów,
      • beczkowata klatka piersiowa.

    W rozpoznaniu różnicowym akromegalii należy uwzględnić:

    • rodzinne występowanie cech podobnych do akromegalii,
    • cechy akromegalii występujące niekiedy przejściowo w ciąży,
    • niedoczynność tarczycy.

     

    Diagnostyka akromegalii i gigantyzmu

     

    Rozpoznanie akromegalii lub gigantyzmu opiera się na stwierdzeniu charakterystycznych objawów choroby, wykonaniu odpowiednich badań hormonalnych oraz obrazowych.

    W diagnostyce hormonalnej bardzo ważny jest tzw. test hamowania. Polega on na podaniu osobie diagnozowanej roztworu glukozy doustnie. Po 2 godzinach mierzy się poziom GH i IGF 1 we krwi. W warunkach prawidłowych glukoza hamuje wydzielanie hormonu wzrostu i IGF 1. Przy chorobie natomiast obserwuje się brak hamującego wpływu glukozy na stężenie hormonu wzrostu i IGF 1.

    W przypadku podejrzenia gruczolaka mieszanego należy zbadać poziom prolaktyny we krwi.

    Bardzo ważne są w diagnostyce badania obrazowe. W celu wykrycia najczęstszej przyczyny gigantyzmu i akromegalii, czyli gruczolaka przysadki należy wykonać:

    • MR, czyli rezonans magnetyczny lub
    • HRCT, czyli tomografię komputerową o wysokiej rozdzielczości (u osób z przeciwwskazaniami do MR).

    Inne badania obrazowe, takie jak RTG bądź klasyczna tomografia komputerowa nie są skuteczne w wykrywaniu guzów przysadki.

     

    Leczenie i rokowanie

     

    Leczenie operacyjne

     

    Najskuteczniejszą metodą leczenia zarówno akromegalii, jak i gigantyzmu jest neurochirurgiczne usunięcie bezpośredniej przyczyny, czyli gruczolaka przysadki. Ta metoda prowadzi do całkowitego wyleczenia. Skuteczność zabiegu ocenia się po upływie 3-6 miesięcy. W tym celu wykonuje się test hamowania glukozą i ocenia stężenie GH i IGF 1.

     

    Leczenie farmakologiczne

     

    Nie zawsze niestety jest możliwość chirurgicznego leczenia. Przy bardzo dużych gruczolakach leczenie zaczyna się od podawania analogów somatostatyny, hamujących wydzielanie GH. Maja one za zadanie doprowadzić do obniżenia GH i zmniejszenia guza, co często umożliwia jego operacyjne usunięcie. Leczenie farmakologiczne stosuje się także, jeżeli pacjent nie wyraża zgody na operację lub występują u niego przeciwwskazania do jej wykonania. W przypadku nieskuteczności analogów somatostatyny można zastosować leki blokujące receptory hormonu wzrostu na komórkach.

     

    Radioterapia

     

    Stosowana jako leczenie uzupełniające po nieskutecznej operacji i farmakoterapii.

    Rokowanie co do powodzenia leczenia zależy zarówno od wielkości guza, jak i doświadczenia operującego neurochirurga. Im mniejszy gruczolak, tym większa szansa jego usunięcia i całkowitego wyleczenia. Zastosowanie analogów somatostatyny przed operacją może zwiększyć jej skuteczność. Nie ma niestety gwarancji całkowitego wyleczenia każdego przypadku, ale ponad 80% pacjentów z niewielkimi gruczolakami wraca do zdrowia.

    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.