zarejestruj się zaloguj się

Rumień wielopostaciowy

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Rumień wielopostaciowy
Źródło: Wikimedia Commons; Alicia Williams; en.wikipedia; CC BY 2.5
Dodane: 25. września, 2014

Rumień wielopostaciowy to zmiany na skórze o typie rumienia i pęcherzy. Chorobę mogą wywoływać bakterie oraz wirusy. Przyczyną rumienia może być także przyjmowanie niektórych leków oraz czynniki chemiczne. Najgroźniejsza postać rumienia wielopostaciowego to zespół Stevensa-Johnsona. Postać zwykła rumienia wielopostaciowego jest łagodniejszą choroba, samoograniczającą się.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest rumień wielopostaciowy?

     

    Rumień wielopostaciowy to zespół jednostek chorobowych skóry objawiających się zmianami o typie rumienia i pęcherzy, będących odpowiedzią na różnorodne czynniki, wśród których wyróżniamy:

    • leki,
    • czynniki infekcyjne,
    • środki chemiczne.

    W zależności od postaci, rumień wielopostaciowy może być chorobą łagodną, samoograniczającą się (erythema multiforme minor) lub ciężką, zagrażającą życiu (erythema multiforme major, zespół Lyella).

     

    Jakie są przyczyny rumienia wielopostaciowego?

     

    Przyczyna rumienia wielopostaciowego nie jest do końca wyjaśniona. Przypuszcza się, że przyczyną choroby jest reakcja układu immunologicznego na czynniki, którymi mogą być:

    1. czynniki infekcyjne – rumień wielopostaciowy często towarzyszy infekcjom dróg oddechowych, często wywołanych przez bakterie atypowe Mycoplasma, a także zakażeniom wywołanych przez wirus HSV (wirus opryszczki), wirusy Coxsackie, enterowirusy,
    2. leki – najczęściej z grupy sulfonamidów, salicylanów, leków przeciwdrgawkowych (zwłaszcza barbituranów),
    3. czynniki chemiczne.

    W wielu przypadkach etiologii rumienia wielopostaciowego nie da się ustalić.

     

    Postać zwykła rumienia wielopostaciowego i zespół Stevensa-Johnsona

     

    W zależności od obrazu klinicznego, wyróżniamy się trzy dwie główne postaci rumienia wielopostaciowego oraz zespół Leylla.

    • Erythema multiforme minor (postać zwykła rumienia wielopostaciowego) – najłagodniejsza postać rumienia wielopostaciowego. Objawem choroby są zmiany rumieniowe o zabarwieniu sinoczerwonym, z komponentą obrzękową, wyglądem przypominające tarczę strzelniczą, z tendencją do zlewania się, czasem również z pęcherzami, które, pękając, tworzą nadżerki, zlokalizowane głównie na podudziach i przedramionach, zwykle symetrycznie.
    • Erythema multiforme major (zespół Stevensa-Johnsona) – objawem choroby są nietrwałe, wiotkie pęcherze zlokalizowane na błonach śluzowych i na skórze (z wyjątkiem owłosionej skóry głowy), które, pękając, tworzą bolesne nadżerki. Zmiany zlokalizowane w obrębie jamy ustnej utrudniają przyjmowanie pokarmów, zmiany w obrębie śluzówek narządów płciowych mogą prowadzić do powstawania zrostów. Zmianom na śluzówkach towarzyszą objawy grypopodobne (gorączka, osłabienie, bóle stawowo-mięśniowe). Najczęściej czynnikiem wywołującym chorobę są leki. Śmiertelność w zespole Stevensa-Johnsona wynosi ok. 5%.

     

    Zespół Leylla

     

    Zespół toksycznej nekrolizy naskórka (TEN, zespół Lyella) – najcięższa postać rumienia wielopostaciowego, zwykle wywołana lekami (najczęściej z grupy sulfonamidów), o nagłym początku. Pojawienie się zmian na skórze (z wyjątkiem owłosionej skóry głowy) i błonach śluzowych zwykle poprzedzone jest gorączką, objawami z górnych dróg oddechowych, zapaleniem spojówek, złym samopoczuciem.

    Następnie w gwałtowny sposób dochodzi do tworzenia się na skórze i błonach śluzowych rumieniowych piekących wykwitów i pęcherzy, które łatwo pękają, tworząc bolesne,sączące nadżerki, oraz do nekrolizy (uszkodzenia i masywnego złuszczania) naskórka pokrywającego zmiany (>30% naskórka) – tzw. objaw Nikolskiego.

    Postać ta jest bardzo rzadka (stwierdzana u 0,0001% populacji, ale charakteryzuje się wysoką śmiertelnością (ok. 30-35% u dorosłych, nawet do 75% u dzieci) wynikającą z takich powikłań jak:

    Ponadto, powikłaniami choroby mogą być: niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość, uszkodzenie wątroby i nerek, a także objawy ze strony narządu wzroku (zespół suchego oka, pieczenie oczu, pogorszenie ostrości wzroku).

    Większy odsetek zachorowań na zespół toksycznej nekrolizy naskórka obserwuje się u nosicieli wirusa HIV, u pacjentów cierpiących na choroby autoimmunologiczne oraz u osób w podeszłym wieku. Z uwagi na znacznie cięższy przebieg i mniejszą tendencję do nawrotów, zespół Stevensa-Johnsona i zespół toksycznej nekrolizy naskórka bywają w piśmiennictwie klasyfikowane jako oddzielne jednostki chorobowe, a mianem rumienia wielopostaciowego określa się wyłącznie erythema multiforme minor.

     

    Jak leczy się rumień wielopostaciowy?

     

    Jeżeli nie dojdzie do powikłań, rumień wielopostaciowy o łagodnym przebiegu leczy się przyczynowo (jeżeli czynnikiem wywołującym był lek – odstawienie leku, jeżeli tłem jest czynnik infekcyjny – leczenie określonej infekcji) oraz objawowo. W leczeniu często stosuje się leki przeciwhistaminowe (przeciwalergiczne) oraz ciepłe kompresy łagodzące świąd. Czasami podaje się leki steroidowe, ale nie mają one udokumentowanego działania, a ponadto podwyższają ryzyko zakażenia i krwawienia z przewodu pokarmowego. Jeżeli zmiany skórne ulegną nadkażeniu, stosuje się miejscowe leki przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Łagodne postacie rumienia wielopostaciowego ustępują samoistnie, bez leczenia, zwykle po 2-4 tygodniach.

    Najbardziej intensywnego leczenia wymaga najcięższa postać choroby – zespół toksycznej nekrolizy naskórka. Zwykle pacjent wymaga hospitalizacji w Oddziale Intensywnej Terapii lub w oddziale zajmującym się leczeniem oparzeń. Niezbędne jest wówczas odstawienie leku prowokującego rozwój choroby. Leczenie zespołu toksycznej nekrolizy naskórka przypomina leczenie choroby oparzeniowej. Choremu podaje się płyny dożylnie (krystaloidy, koloidy), uzupełnia się niedobory elektrolitowe, stosuje się antyseptyczne opatrunki, profilaktykę choroby wrzodowej (inhibitory pompy protonowej), profilaktykę przeciwzakrzepową, leczenie przeciwbólowe.

    Czasem w leczeniu rumienia wielopostaciowego stosuje się także leki immunosupresyjne (hamujące odpowiedź immunologiczną organizmu), plazmaferezę (filtrowanie osocza celem usunięcia kompleksów immunologicznych), immunoglobuliny. Kontrowersje budzi skuteczność i zasadność leczenia steroidami. Niezbędne jest zachowanie zasad aseptyki przy pielęgnacji pacjenta oraz zapewnienie choremu optymalnej temperatury otoczenia. Chorzy zwykle wymagają karmienia za pomocą zgłębnika do żołądka lub, rzadziej, żywienia pozajelitowego. Często konieczne jest zaintubowanie pacjenta i mechaniczne wspomaganie oddychania. Nadkażenie zmian, gorączka, pogorszenie stanu ogólnego pacjenta są wskazaniem do wdrożenia antybiotykoterapii.

    Po wyleczeniu rumienia wielopostaciowego pacjent powinien unikać ekspozycji na słońce. Po przebyciu zespołu Lyella konieczna jest również okresowa kontrola okulistyczna ze względu na możliwość wystąpienia powikłań ze strony narządu wzroku (jak np. zespół suchego oka).

    Rumień wielopostaciowy (postać zwykła) ma tendencje do nawrotów, zwłaszcza jeżeli wywołany jest przez wirus opryszczki, który pozostaje w organizmie w postaci latentnej (uśpionej) z okresową reaktywacją. Częste nawroty rumienia wielopostaciowego w przebiegu opryszczki mogą być wskazaniem do długotrwałego leczenia acyklowirem.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zespół Stevensa-Johnsona

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.