zarejestruj się zaloguj się

Opryszczka wargowa

Tekst: Hanna Cholewa
Opryszczka wargowa
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 20. listopada, 2013

Zakażenie wirusem opryszczki zwykłej jest powszechne na całym świecie – 90% dorosłych ma pozytywny wynik testu na obecność wirusa. Jako że nie ma lekarstwa, dzięki któremu udałoby się pozbyć na zawsze wirusa z organizmu, w sprzyjających warunkach dochodzi do nawrotu opryszczki.

SPIS TREŚCI:

    Przyczyny i drogi zakażenia opryszczką wargową

     

    Wyróżniamy wirus opryszczki zwykłej (Herpes simplex) typu 1 (HSV-1), zazwyczaj powodujący zmiany na błonach śluzowych jamy ustnej, wargach, twarzy, kończynach i tułowiu oraz typu 2 (HSV-2), odpowiedzialny za wykwity na narządach płciowych i pośladkach. Jednak zarówno HSV-1, jak i HSV-2 mogą wywołać zmiany w obrębie twarzy i narządów płciowych (zakażenia poprzez oralny kontakt seksualny).

    Jedynym rezerwuarem („magazynem”) tych wirusów jest człowiek – osoba chora lub zakażona bezobjawowo. Choroba jest przenoszona przez kontakt bezpośredni (np. pocałunki, wspólne sztućce, ręczniki), a okres inkubacji, czyli okres od zakażenia do rozwoju objawów oraz zakaźność zależą od postaci zakażenia. Okres inkubacji może wynosić od 1 do 26 dni (zazwyczaj około tygodnia). Rzadko do zakażenia może dojść w czasie porodu.

    Wirusy te wnikają do organizmu człowieka poprzez uszkodzoną błonę śluzową albo skórę, namnażają się i powodują fazę wiremii – zakażenie pierwotne u osób, które uprzednio nie miały kontaktu z wirusem. Następnie przemieszczają się wzdłuż odgałęzień nerwów czuciowych do ciał komórek nerwowych, umieszczonych w zwojach nerwowych. Wirus HSV-1 najczęściej zagnieżdża się w zwoju nerwu trójdzielnego, a HSV-2 w zwojach nerwów rdzeniowych na poziomie S2-S5. Infekcja jest tutaj obecna w stanie utajonym przez całe życie.

    W korzystnych warunkach następuje ponowne uaktywnienie wirusa. Sytuacje, w których może dojść do reaktywacji wirusa – powstania opryszczki nawrotowej – to:

    • stres,
    • ekspozycja na silne światło słoneczne,
    • miesiączka,
    • zmęczenie,
    • gorączka,
    • wyziębienie,
    • zakażenie bakteryjne,
    • samoistnie.

     

    Objawy opryszczki wargowej

     

    Objawy kliniczne są różne dla pierwotnej infekcji (pierwsze zakażenie) i zakażenia nawrotowego, ale wspólnym objawem jest osutka pęcherzykowa – wykwity będące drobnymi pęcherzykami wielkości kilku milimetrów na rumieniowej podstawie, które grupują się. Na początku są wypełnione płynem surowiczym, potem ropnym, a w ciągu kilku dni pokrywają się strupami. Zlokalizowane są najczęściej na granicy skóry i błony śluzowej. Zanim powstaną wykwity, obecne są objawy zwiastunowe:

    • ból,
    • świąd,
    • mrowienie,
    • pieczenie.

    Zakażenia pierwotne charakteryzują się tym, iż powstaje więcej zlewających się ze sobą wykwitów. Z kolei podczas reaktywacji infekcji mamy do czynienia z silniej zaznaczonymi objawami zwiastunowymi, ale za to jest mniej wykwitów i są one skupione na mniejszej powierzchni. Często obserwuje się powiększenie węzłów chłonnych położonych w pobliżu.

    W opryszczce błony śluzowej jamy ustnej i gardła wyróżniamy zakażenie pierwotne i nawrotowe.

    Ostre zapalenie błony śluzowej dziąseł i jamy ustnej – występuje u dzieci w przedziale wiekowym od 6 miesięcy do 5 lat, rzadko u dorosłych. Okres inkubacji wynosi od 3 do 6 dni. Choroba ma nagły początek, przebiega z:

    • wysoką gorączką,
    • złym samopoczuciem,
    • brakiem apetytu,
    • obrzękiem, zaczerwienieniem i bólem dziąseł.
    • występują pęcherzyki i/lub nadżerki na języku, błonie śluzowej jamy ustnej, wargach, wokół jamy ustnej z tendencją do skupiania się i tworzenia owrzodzeń,
    • powiększeniu ulegają węzły chłonne.

    Ostry okres objawów trwa 5 do 7 dni, a rany goją się w czasie około 2 tygodni. Wirus jest wydalany w ślinie dziecka przez około 3 tygodnie (czasami dłużej).

    Ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych – częściej występuje u dorosłych, zazwyczaj wywołane jest przez HSV-1, ale infekcja HSV-2 również może je wywołać (wtedy towarzyszące są zmiany płciowe). Najpierw pojawia się:

    • gorączka,
    • złe samopoczucie,
    • ból gardła, głowy, mięśni,
    • w następnej kolejności pojawiają się pęcherzyki na migdałkach i tylnej ścianie gardła,
    • w kolejnej fazie pęcherzyki pękają i tworzą szare nadżerki i owrzodzenia.

    Zmiany na wargach występują u mniej niż 10% chorych. U 30% zakażonych HSV-2 występują objawy oponowe (sztywność karku, objaw Kerniga, objawy Brudzińskiego), a u 5% – łagodne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

    Zakażenie nawrotowe najczęściej przebiega pod postacią opryszczki wargowej (głownie przy infekcji HSV-1, rzadziej przy HSV-2). Do nawrotów może dochodzić średnio 2 razy na rok, a u niektórych osób co miesiąc. Największa zakaźność (wydalanie wirusa) występuje w ciągu pierwszych 24 godzin, ale może utrzymywać się nawet 5 dni.

     

    Rozpoznanie i leczenie opryszczki wargowej

     

    Zazwyczaj do rozpoznania opryszczki błony śluzowej jamy ustnej i gardła wystarcza obraz kliniczny pacjenta. W opryszczce narządów płciowych trzeba wykonać badanie ginekologiczne. U chorych z infekcją inwazyjną wykonuje się badania pomocnicze – izolacja wirusa w hodowli komórkowej, wykrywanie materiału genetycznego HSV czy badania serologiczne.

    Jeśli chodzi o leczenie objawowe, gdy jest to konieczne, stosuje się leki przeciwgorączkowe i leki przeciwbólowe. W pierwotnej opryszczce wargowej lub błony śluzowej jamy ustnej i gardła przebiegającej z dużą dynamiką lub u osób z osłabioną odpornością stosuje się doustnie acyklowir – 200 mg co 4-5 godzin (5 razy dziennie), przez 3-5 dni albo walacyklowir doustnie, 1000 mg co 12 godzin przez 3-5 dni.

    W zakażeniu nawrotowym najlepiej rozpocząć leczenie w okresie objawów zwiastunowych, najpóźniej w dobie wystąpienia zmian. Stosuje sie acyklowir, doustnie, 200 mg co 4-5 godzin (5 razy dziennie) przez 3-5 dni lub walacyklowir, doustnie, 1000 mg co 12 godzin przez 1 dzień lub 500 mg co 12 godzin przez 3 dni. Jeśli opryszczka wargowa ma łagodniejszy przebieg, wystarczy stosować acyklowir w postaci kremu – 5 razy dziennie.

    W przypadku opryszczki wargowej pomagają również środki dostępne bez recepty w aptece o działaniu wysuszającym (np. zawierające alkohol). Również chłodzenie czy przyłożenie kostek lodu może złagodzić objawy. Kremy oraz preparaty doustne zawierające lizynę (jeden z aminokwasów budujących białka) mogą okazać się pomocne. Pokarmy bogate w lizynę to:

    • warzywa,
    • fasola,
    • indyk,
    • ryby,
    • kurczak.

    Pomadki do ust zawierające wyciąg z cytryny wydają się skracać czas trwania opryszczki i zmniejszać jej nawrotowość.

     

    Profilaktyka opryszczki wargowej

     

    Jeżeli osoby zmagają się z częstymi i dokuczliwymi nawrotami opryszczki lub mają ryzyko ciężkich komplikacji (np. osoby zakażone wirusem HIV, pacjenci po ciężkich oparzeniach lub chemioterapii z powodu nowotworów, biorcy przeszczepów poddani leczeniu immunosupresyjnemu), lekarz może zalecić tzw. profilaktykę wtórną – przewlekłe leczenie supresyjne. Polega ono na przyjmowaniu acyklowiru (doustnie, 400 mg co 12 godzin) lub walacyklowiru (doustnie, 500 mg co 12 godzin lub 1000 mg co 24 godziny). Udowodnione zostało bezpieczeństwo i skuteczność stosowania acyklowiru przez 6 lat, a walacyklowiru przez rok. Takie leczenie poprawia jakość życia pacjentów i zmniejsza częstość nawrotów.

    Aby nie rozprzestrzenić zakażenia na innych ludzi ani na pozostałe części swojego ciała, należy:

    • unikać kontaktu skórnego z innymi ludźmi, kiedy obecne są pęcherzyki,
    • nie dotykać innych części ciała po dotykaniu ust (trzeba zwracać szczególną ostrożność na oczy i narządy płciowe, gdzie można przenieść zakażenie),
    • nie dzielić się przedmiotami osobistymi, np. szminką / błyszczykiem do ust, ręcznikami, sztućcami,
    • zawsze utrzymywać czystość rąk, szczególnie przed kontaktem z drugą osobą.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.