zarejestruj się zaloguj się

Toksoplazmoza a koty

Tekst: dr n. med. Magdalena Kacperska
Dodane: 24. października, 2013

Toksoplazmoza wywołana jest przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Zwierzętami, które odgrywają największą rolę w rozprzestrzenianiu się toksoplazmozy są koty domowe. U człowieka do zakażenia dochodzi drogą pokarmową poprzez spożycie zakażonej wody, zjedzenie surowego mięsa, niedomytych owoców lub warzyw. Do zakażenia dojść może także w czasie czyszczenia kociej kuwety.

dr n. med. Magdalena Kacperska
AUTOR
dr n. med. Magdalena Kacperska specjalista neurofizjologii
SPIS TREŚCI:

    Zakażenie toksoplazmozą

     

    Toksoplazmoza jest chorobą wywoływaną przez pierwotniaka Toxoplasma gondii, pasożytującego w ustroju człowieka (żywiciel pośredni) oraz w przewodzie pokarmowym kota (żywiciel ostateczny). Toxoplasma gondii zaliczana jest do rodzaju pierwotniaków (klasa wiciowców). Co ważne, występuje zarówno u różnych zwierząt domowych, jak i u zwierząt dzikich.

    W przypadku większości zakażeń toksoplazmozą nie ma jakichkolwiek symptomów. W pozostałych przypadkach można zauważalne symptomy pogrupować, przyjmując kryterium zajęcia ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Na tej podstawie rozróżniamy:

    • zapalenie mózgu,
    • ostre zapalenie opon i rdzenia,
    • guz zapalny i zapalenie mózgu.

    Rozróżnia się dwie postacie toksoplazmozy: nabytą i wrodzoną. Nabyta charakteryzuje się brakiem jednolitego, swoistego obrazu klinicznego. Wrodzona to taka, która powstaje w wyniku przeniknięcia zarazków z organizmu matki poprzez łożysko do płodu.

     

    Koty domowe a toksoplazmoza

     

    Zwierzętami, które odgrywają największą rolę w rozprzestrzenianiu się toksoplazmozy są koty domowe. Zarażają się one Toxoplasma gondii w wyniku zjedzenia zakażonego już wcześniej małego zwierzęcia (zwykle gryzonia bądź ptaka). W dużej mierze należy zwrócić uwagę na koty, które swobodnie wychodzą na dwór. W przypadku kotów, które cały dzień spędzają w domu, żywione są suchą karmą i pokarmem z saszetek, ryzyko zakażenia nie istnieje.

    Proces rozwoju pierwotniaka i zarażenia człowieka podzielony jest na kilka etapów.

    • I etap – kot zjada zarażone mięso, które zawiera cysty. Pasożyt bardzo szybko osadza się w jelitach i tam rozwija. W jelitach wytwarza tak zwany oocyt.
    • II etap – oocyty (w liczbie milionów) wydalane są do środowiska wraz z odchodami kota.
    • III etap – wydalona do środowiska oocysta dojrzewa w nim i ulega przekształceniu w tak zwaną sporocystę (zawierającą sporozoity). Mogą one już bezpośrednio zarazić żywiciela pośredniego (człowieka). Sporozoity w glebie zachowują zdolność do zakażania nawet przez 1–1,5 roku.
    • IV etap – żywiciel pośredni (człowiek) ulega zakażeniu, najczęściej drogą pokarmową.
    • V etap – w jelicie cienkim człowieka pasożyt przekształca się w kolejne stadium, tak zwany trofozoit. Forma ta posiada zdolność ruchu i przedostaje się z jelit do krwiobiegu, następnie dociera do węzłów chłonnych, mięśni poprzecznie prążkowanych, w tym także do mięśnia sercowego, do mięśni gładkich, a także do centralnego układu nerwowego, rdzenia kręgowego, gałki ocznej i innych organów.
    • VI etap – w mózgu i w oku pasożyt wytwarza cysty tkankowe, zawierające kolejną postać, tak zwany bradyzoit. Mają one tendencję do bardzo wolnego namnażania się, a ich zdolności inwazyjne mogą trwać przez całe życie gospodarza.

    Warto pamiętać, iż oocysty wydalane z kocim kałem stanowią źródło zakażenia nie tylko dla człowieka, ale i innych zwierząt (na przykład gryzoni, zwierząt gospodarskich i ptaków), które stają się żywicielami ostatecznymi. Kot może zarazić się poprzez zjedzenie szczura bądź domowego gołębia.

     

    Jak można zarazić się toksoplazmozą?

     

    Człowiek zaraża się T. gondii głównie poprzez:

    • niedomyte warzywa i owoce,
    • picie wody z niesprawdzonego źródła, w której znajdują się odchody kota,
    • jedzenie pokarmu (na przykład pozostawionego na dworze), który może być zanieczyszczony odchodami kota,
    • przeszczep narządów,
    • transfuzję krwi,
    • brudne ręce, przypadkowe przeniesienie sporocyst na brudnych rękach do ust,
    • jedzenie niedogotowanego lub surowego mięsa, zawierającego cysty Toxoplasma gondii,
    • uszkodzoną skórę, na przykład podczas pracy w ogrodzie,
    • czyszczenia kuwety kota,
    • przenikanie pasożyta przez łożysko od zakażonej matki do płodu.

    Obecność pasożyta w tkankach wiąże się z rozwojem stanu zapalnego i uszkodzeniami wielu narządów. Układ odpornościowy, jeśli funkcjonuje sprawnie, stara się jak najszybciej zwalczyć pasożyta. W przypadku nieprawidłowego działania układu immunologicznego choroba może przebiegać bardzo groźnie.

    Przebieg kliniczny toksoplazmozy zależy od:

    • sprawności układu odpornościowego,
    • czasu nabycia zakażenia,
    • drogi transmisji,
    • intensywności inwazji,
    • zjadliwości szczepu pasożyta.

    W niektórych przypadkach może rozwinąć się toksoplazmoza węzłowa (gdy pasożyt atakuje węzły chłonne). W większości przypadków dochodzi do widocznego powiększenia węzłów chłonnych. Mogą to być wszystkie węzły, ale także jeden bądź dwa. Najczęściej są to węzły zauszne, szyjne oraz karkowe.

    Czasem spotykana jest także toksoplazmoza oczna, która powoduje liczne zmiany oczne. Występują najczęściej:

    • ból oczu,
    • łzawienie,
    • mroczki,
    • migotanie,
    • zapalenia siatkówki bądź naczyniówki.

    W niektórych przypadkach może pojawić się zez.

     

    Toksoplazmoza a układ nerwowy

     

    Toksoplazmoza atakuje również układ nerwowy. W przypadku inwazji do centralnego układu nerwowego pojawiają się:

    Stwierdzenie toksoplazmozy odbywa się na podstawie odpowiednich badań laboratoryjnych. Uzasadnione podejrzenie powoduje skierowanie pacjenta na badania krwi, które dotyczą obecności w surowicy krwi przeciwciał klasy IgG oraz IgM. Bardzo ważne jest, by te badania wykonywane były przez kobiety, które planują zajść w ciążę.

     

    Leczenie toksoplazmozy

     

    Po rozpoznaniu toksoplazmozy należy zastosować odpowiednio dobrany lek. Jest to choroba bardzo trudna i oporna na wyleczenie. Testowane są różnego rodzaju leki w celu podania tego, który w przypadku danego pacjenta wykaże najwyższą skuteczność. Każdy pacjent traktowany jest indywidualnie.

    W leczeniu toksoplazmozy stosuje się na przykład pirymetaminę (zwłaszcza u osób z zaburzeniami odporności), spiramycynę i sulfadiazynę (u kobiet ciężarnych zastosowanie znajduje głównie spiramycyna).

    W przypadku mózgowej odmiany choroby pacjent regularnie otrzymuje leki przeciwdrgawkowe. W leczenie włączany jest także kwas foliowy w celu zapobiegania skutkom jego niedoboru.

    Warto wspomnieć, iż wszystkie leki stosowane w leczeniu toksoplazmzy wykazują bardzo dużą toksyczność. Zatem w niektórych przypadkach nie mogą być stosowane i nie są używane powszechnie.

    Autor: dr n. med. Magdalena Kacperska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.