zarejestruj się zaloguj się

Salmonella

Tekst: lek. Marta Maruszak
Dodane: 01. października, 2013

Zakażenie pałeczkami z rodzaju Salmonella innymi niż typhi lub paratyphi zwykle przebiega dość łagodnie i nie wymaga podawania antybiotyków. Jeśli jednak salmonelloza dotyczy pacjentów z obniżoną odpornością, może spowodować wystąpienie postaci pozajelitowych oraz uogólnionych. W przypadku salmonellozy narządowej lub uogólnionej, a także wtedy, gdy choroba dotyka pacjentów szczególnie narażonych na jej ciężki przebieg, zaleca się stosowanie antybiotyków.

lek. Marta Maruszak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Bakterie z rodzaju Salmonella

     

    Salmonellowe zatrucia pokarmowe spowodowane są zakażeniem pałeczkami z rodziny Enterobacteriaceae. Są to najczęściej bakterie należące do gatunku Salmonella enterica oraz bongori. Spokrewnione z nimi Salmonella typhi i paratyphi powodują wystąpienie duru oraz paraduru brzusznego.

    Zakażenie następuje drogą pokarmową – poprzez spożycie wody lub pokarmu zawierającego pałeczki Salmonelli. Najczęściej są to jaja oraz mięso (nie tylko drobiowe) i jego przetwory. Ważnym źródłem zakażenia są również osoby będące bezobjawowymi nosicielami, które uczestniczą w produkcji i przygotowywaniu żywności, nieświadomie doprowadzając do przeniesienia bakterii.

    Do wywołania salmonellozy wystarczy spożycie 105–108 bakterii. Okres wylęgania, czyli czas od spożycia zakażonego pokarmu do wystąpienia objawów, wynosi od 8 do 36 godzin.

     

    Objawy salmonellozy

     

    Wyróżniamy trzy postacie kliniczne salmonellozy. Pierwsza z nich, występująca zdecydowanie najczęściej, to postać żołądkowo-jelitowa. Charakteryzuje się nagłym wystąpieniem objawów, które następnie utrzymują się przez kilka dni. Należą do nich:

    Stolce są najczęściej wodniste, mogą zawierać domieszkę śluzu albo krwi. Ponadto sporadycznie obserwuje się powiększenie wątroby i śledziony.

    Podczas badania brzucha stwierdza się bolesność w obrębie podbrzusza i odgłosy przelewania. Czasami żołądkowo-jelitowa postać salmonellozy sprawia problemy diagnostyczne, ponieważ może przypominać obraz występujący podczas zapalenia wyrostka robaczkowego, trzustki lub niedrożności przewodu pokarmowego i tym samym wymagać wykonania badań różnicujących.

    W przypadku gdy bakteriom uda się przedostać z jelit do krwiobiegu, mogą one stać się przyczyną stanu zapalnego wielu innych narządów, wywołując w ten sposób szeroki wachlarz możliwych objawów. Chorobę o takim przebiegu nazywamy postacią narządową salmonellozy, inaczej ogniskową. Może ona dotyczyć:

    Zajęcie ośrodkowego układu nerwowego może spowodować wystąpienie ciężkich powikłań, do których należą m.in. zaburzenia równowagi, niedowłady, ruchy mimowolne kończyn oraz wodogłowie.

    Postacie narządowe, z wyjątkiem zapalenia dróg żółciowych, dotyczą najczęściej osób z upośledzoną odpornością lub z poważnymi chorobami towarzyszącymi.

    Ostatnia postać salmonellozy, nazywana uogólnioną, charakteryzuje się wyjątkowo ciężkim przebiegiem oraz wysoką śmiertelnością. W jej toku obserwujemy wysoką gorączkę o hektycznym charakterze (z dużymi wahaniami w ciągu doby), odwodnienie oraz objawy wstrząsu – obniżenie ciśnienia tętniczego, przyspieszenie czynności serca, drgawki oraz zaburzenia świadomości.

     

    Rozpoznanie salmonellozy

     

    W celu ustalenia rozpoznania salmonellozy przydatne okazuje się wykonanie posiewu stolca, ewentualnie wyizolowanie bakterii z krwi lub płynów ustrojowych, takich jak mocz, płyn mózgowo-rdzeniowy i żółć. Czasem, w przypadku wątpliwości diagnostycznych, wykonuje się badania obrazowe przewodu pokarmowego, takie jak USG, RTG oraz tomografia komputerowa.

     

    Leczenie salmonellozy

     

    Wybór metody leczenia salmonellozy jest ściśle związany z postacią choroby. Postać żołądkowo-jelitowa, o ile przebiega łagodnie, nie wymaga podawania antybiotyków.

    W przypadku salmonellozy narządowej lub uogólnionej, a także w sytuacji, gdy choroba dotyka pacjentów szczególnie narażonych na jej ciężki przebieg, zaleca się stosowanie antybiotyków. Najczęściej są to ciprofloksacyna, azytromycyna lub ceftriakson, podawane w okresie 5–7 dni.

    Ponadto, niezależnie od postaci choroby, istotne jest wdrożenie leczenia objawowego. Z uwagi na zwiększoną utratę wody przez przewód pokarmowy oraz w wyniku gorączki podstawą leczenia jest odpowiednie nawadnianie.

    Zastosowanie mają doustne płyny nawadniające (glukozowo-elektrolitowe). Ich skład jest tak skomponowany, aby ułatwiać wchłanianie i szybciej wyrównywać niedobory. W przypadku, gdy doustne przyjmowanie płynów jest niemożliwe, np. ze względu na wymioty, a pacjent jest odwodniony, konieczne może okazać się stosowanie płynoterapii dożylnej.

    Kolejnym elementem jest odpowiednia dieta. Powinna być lekkostrawna, oparta na gotowanej skrobi (ziemniaki, ryż, makaron), wzbogacona o gotowane mięso i warzywa. Należy podawać posiłki o niedużej objętości, ale spożywane częściej niż zwykle.

    Objawowe leczenie farmakologiczne salmonellozy zakłada podawanie leków przeciwbólowych, przeciwgorączkowych oraz przeciwbiegunkowych, działających na zasadzie zwolnienia perystaltyki przewodu pokarmowego.

    Przenoszeniu zakażenia zapobiega przede wszystkim codzienne zachowanie podstawowych zasad higieny oraz produkowanie żywności, jej przechowywanie i transport zgodnie z normami sanitarnymi.

     

    Nosicielstwo pałeczek z rodzaju Salmonella

     

    Jeszcze przez kilka tygodni lub nawet miesięcy po ustąpieniu objawów chorobowych bakterie mogą być obecne w kale pacjenta. Takie zjawisko nazywamy nosicielstwem pochorobowym albo przejściowym.

    Niestety, u części pacjentów, nawet tych, u których zastosowano leczenie antybiotykiem, obecność bakterii utrzymuje się przewlekle. W takiej sytuacji wyróżniamy trzy formy nosicielstwa, w zależności od tego, w jakiej lokalizacji wykrywana jest obecność bakterii. Obserwujemy nosicielstwo:

    • żółciowe – dotyczące głównie pacjentów, u których wcześniej stwierdzono nieprawidłowości w obrębie pęcherzyka żółciowego, np. kamicę,
    • jelitowe – występujące u chorych z polipowatością lub uchyłkowatością jelita,
    • moczowe – najczęściej dotykające osoby z wadami wrodzonymi układu moczowego.

    Badania na nosicielstwo pałeczek z rodzaju Salmonella, a także Shigella, wykonywane są przez Wojewódzkie Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne.

    Autor: lek. Marta Maruszak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.