zarejestruj się zaloguj się

Promienica

Tekst: Małgorzata Tomiczek
Promienica
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 05. grudnia, 2014

Promienica, zwana inaczej aktynomikozą, to mało zakaźna choroba bakteryjna ludzi i zwierząt (głównie trzody chlewnej i bydła). Jej nazwa pochodzi od promienistego układu nitek bakterii, które wywołują infekcję. Promienica objawia się zapaleniem tkanki podskórnej i skóry, które cechuje się twardymi, guzowatymi naciekami. Zmiany zwykle dotyczą okolicy podszczękowej, mogą jednak występować w obrębie klatki piersiowej i brzucha.

SPIS TREŚCI:

    Co wywołuje promienicę?

     

    Promienica (aktynomikoza) u ludzi jest wywoływana przez bakterie z rodziny Actinomyces, najczęściej Actinomyces israeli, zwane promieniowcami. Są to nitkowate, saprofityczne bakterie, które mogą wchodzić w skład fizjologicznej flory jamy ustnej, rzadziej ich obecność można wykazać w dalszym odcinku jelit, a u kobiet w drogach rodnych.

    Chorobotwórcze działanie tych bakterii ujawnia się tylko wtedy, gdy dostaną się one do głębiej położonych tkanek. Dzieje się tak w przypadku uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej z powodu urazu lub zabiegów stomatologicznych. Czasem drobnoustroje przedostają się do dalszych części układu oddechowego, wywołując promienicę płuc.

    Aktynomikoza w jamie brzusznej i miednicy mniejszej spowodowana jest przez bakterie występujące na błonie śluzowej jelit oraz układu moczowo-płciowego. Drobnoustroje po wniknięciu do głębszych tkanek mogą dają początek przewlekłemu procesowi włókniejącemu. Zmianą chorobową jest twardy naciek, z którego stopniowo wytwarza się przetoka na zewnątrz albo do światła jelita lub jamy brzusznej.

     

    Objawy promienicy

     

    Zmiany w promienicy początkowo występują w postaci zapalnego nacieku o nierównej, pofałdowanej powierzchni. Później powstają twarde guzy, ulegające rozmiękaniu i przebiciu z wytworzeniem przetok, z których wylewa się wydzielina. Jej cechą charakterystyczną są drobne, jasnożółte ziarenka (druzy), będące koloniami promieniowców. Proces chorobowy nie obejmuje węzłów chłonnych, a przetoki nie przekształcają się w owrzodzenia.

    Aktinomykoza ma charakter przewlekły – trwa zazwyczaj kilka miesięcy. Choroba ta dotyczy częściej mężczyzn. Wśród kobiet promienica częściej występuje w przypadkach stosowania antykoncepcji w postaci wkładki wewnątrzmacicznej. Choroba bardzo rzadko dotyka dzieci.

    Stan ogólny chorych jest zazwyczaj dobry, niekiedy występuje podwyższona temperatura ciała. Promienica rozprzestrzenia się w organizmie przez ciągłość, rzadko drogą krwionośną. Chory nie stanowi zagrożenia dla innych osób w jego otoczeniu.

     

    Postacie kliniczne promienicy

     

    W zależności od miejsca rozwoju bakterii, promienica może przyjmować różne postacie:

     

    Postać twarzowo-szyjna

     

    Postać twarzowo-szyjna, inaczej zwana promienicą żuchwy stanowi ponad 50% wszystkich postaci klinicznych promienicy. Jej rozwojowi sprzyja próchnica zębów, urazy jamy ustnej i zakażenia okołowierzchołkowe. Do objawów choroby zalicza się:

    • małe, lite, twarde, nieruchome guzy, wyczuwalne przy badaniu, umiejscowione zwykle w okolicy żuchwy, twarzy, ust lub szyi;
    • przetoki wytworzone w wyniku rozmiękania tkanki podskórnej żuchwy i szyi; z przetok sączy się treść ropna z bardzo charakterystycznymi żółtymi ziarnami, przypominającymi ziarna siarki;
    • szerzenie zakażenia na sąsiednie tkanki, w wyniku czego powstają ropnie w gardle, na języku, śliniankach, policzkach, kościach czaszki, kręgach szyjnych, a także w oponach mózgowo-rdzeniowych i mózgu.

     

    Postać brzuszna

     

    Postać brzuszna (jelitowa) jest skutkiem zakażenia narządów jamy brzusznej i miednicy mniejszej. Występuje u 20% chorych na promienicę. Powstaje najczęściej po zabiegu chirurgicznym tych okolic lub po urazie.

    Zmiany zapalne umiejscawiają się zazwyczaj w jelitach (głównie w wyrostku robaczkowym i kątnicy) i rozprzestrzeniają do jamy otrzewnej. W tej postaci promienicy dochodzi do niedrożności jelit, a także tworzenia przetok jelitowo-narządowych oraz jelitowo-skórnych.

    Objawami brzusznej postaci promienicy są:

     

    Promienica w obrębie miednicy

     

    Promienica w obrębie miednicy występuje najczęściej u kobiet mających założoną wkładkę domaciczną. W przebiegu choroby mogą powstać ropnie i blizny w jajnikach i jajowodach, a także w moczowodach i pęcherzu moczowym. W późniejszym etapie choroby powstają przetoki pomiędzy tymi organami. Do objawów należą:

     

    Postać w obrębie płuc

     

    Postać płucna rozwija się w wyniku aspiracji bakterii z jamy ustnej do dalszych odcinków układu oddechowego. Przebyte przewlekłe schorzenia płuc sprzyjają wystąpieniu tej postaci promienicy.

    Bakterie wywołują zmiany zapalne w płucach, przypominające gruźlicę. W wyniku choroby często rozwija się zapalenie płuc, które może się rozprzestrzeniać na opłucną i śródpiersie. Płucna postać promienicy może powstać wtórnie u chorego z promienicą żuchwy lub jamy brzusznej.

    Objawy choroby w promienicy płucnej nie są charakterystyczne i obejmują:

    • stany podgorączkowe,
    • długotrwały kaszel z odkrztuszaniem ropnej wydzieliny,
    • wyczerpanie,
    • spadek masy ciała,
    • w stadium zaawansowanym objawy związane są z naciekiem na żebra, mostek i inne sąsiednie struktury.

     

    Diagnostyka i leczenie promienicy

     

    Promienicę rozpoznaje się głównie za pomocą badania wydzieliny z przetoki, z której hodowane są promieniowce oraz badania histopatologicznego wycinków pobranych w czasie biopsji lub torakotomii. W postawieniu właściwego rozpoznania przeprowadza się również badanie USG, tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny.

    Leczenie promienicy zwykle trwa długo, nawet kilka miesięcy. Z wyboru stosuje się penicyliny w różnych dawkach zależnych od postaci klinicznej choroby. W razie nietolerancji penicyliny, można ją zastąpić erytromycyną, klindamycyną lub doksycykliną.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.