zarejestruj się zaloguj się

Pokswirusy

Tekst: mgr Katarzyna Wajda-Drzewiecka
Dodane: 21. października, 2013

Pokswirusy są największymi znanymi wirusami. U ludzi najpoważniejszym zakażeniem była przez długie stulecia ospa prawdziwa, która jednak od 1977 roku nie występuje już na świecie. Obecnie rzadko występujące zakażenia to: krowianka, ospa krowia, ospa małpia oraz inne choroby odzwierzęce. Najczęstszym zakażeniem jest mięczak zakaźny.

mgr Katarzyna Wajda-Drzewiecka
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Pokswirusy

     

    Pokswirusy (łacińska nazwa to Poxvirus) są największymi wirusami patogennymi dla ludzi – ich rozmiary to 300 × 270 nm, co oznacza, że ich wielkość jest porównywalna z najmniejszymi bakteriami (chlamydie i riketsje), a ponadto można je – jako jedyne wirusy – dostrzec pod mikroskopem świetlnym.

    U ludzi zakażenia wywołuje kilka z tych wirusów. Spośród nich jedynie wirus ospy prawdziwej i wirus mięczaka zakaźnego przenoszone są z człowieka na człowieka, pozostałe natomiast są przyczyną rzadko występujących u człowieka chorób odzwierzęcych.

    Ospa prawdziwa i ospa małpia są chorobami uogólnionymi, przebiegającymi z wysypkami obejmującymi skórę całego ciała, podczas gdy pozostałe pokswirusy wywołują jedynie zlokalizowane zmiany skórne.

     

    Ospa prawdziwa

     

    Ospa prawdziwa była przez stulecia jedną z poważnych epidemii związanych szczególnie z działaniami wojennymi, np. w czasie potopu szwedzkiego więcej żołnierzy po obu stronach zmarło na ospę niż zginęło w walce.

    Dzięki wprowadzeniu pod koniec XVIII w. szczepień choroba zaczęła znikać – ostatnie zakażenie zanotowano w 1977 roku (w 1978 roku doszło do zakażenia w laboratorium), a w Polsce ostatnia epidemia miała miejsce w 1963 roku we Wrocławiu.

    Obecnie istnieje zagrożenie, że wirus ospy prawdziwej może zostać użyty do celów terrorystycznych – zagrożenie jest o tyle istotne, że zaprzestano masowych szczepień i populacja ludzi jest w większości bardzo podatna na zakażenie.

    W ospie prawdziwej objawy pojawiają się od 1 do 3 tygodni od zakażenia. Początkowo dochodzi do:

    Po 3–4 dniach pojawia się wysypka złożona z czerwonawych plamek, która szybko obejmuje całe ciało. Następnie plamki przekształcają się w grudki, a te w pęcherzyki z zagłębieniem w środku. Pęcherzyki następnie pękają i pojawiają się strupki, które później (po 3–4 tygodniach od pojawienia się wysypki) odpadają, pozostawiając blizny (wtedy chory przestaje być zakaźny).

    Postać krwotoczną (krew dostawała się do grudek i podbarwiała je na ciemno) nazywano „czarną ospą”.

    Wyróżniamy także postać bez wysypki – u osób wcześniej szczepionych i niemowląt mających przeciwciała odmatczyne.

    Ospę rozpoznawano na podstawie obrazu klinicznego (obecnie można w razie potrzeby wykryć DNA). Leczenie było objawowe – próbowano stosować lek tiosemikarbazon, ale nie był on zbyt skuteczny. Z badań laboratoryjnych wiadomo, że na pokswirusy działa lek przeciwwirusowy cydofowir, ale jak na razie nie był stosowany w tym celu u ludzi.

     

    Ospa małpia

     

    Ospa małpia występuje w Afryce, głównie w Kongo. Ospa małpia jest chorobą przypominającą ospę prawdziwą, ale nieco łagodniejszą (śmiertelność wśród chorych wynosi średnio 10%, a w ospie prawdziwej średnio 30%), a także występuje tutaj miejscowa lub uogólniona limfadenopatia (powiększenie węzłów chłonnych).

    Ludzie mogą zakażać się od małp. Rozpoznanie stawiane jest na podstawie objawów. Leczenie objawowe (cydofowir jest aktywny, ale nadal nie jest stosowany w tym celu u ludzi). Blizny w tej ospie znikają po kilku latach.

     

    Krowianka, ospa krowia i ospa owcza

     

    Krowianka jest chorobą wywoływaną przez wirus blisko spokrewniony z wirusem ospy prawdziwej, a ludzie zakażają się od chorych zwierząt (głównie krów). Objawami są grudki podobne do występujących w ospie prawdziwej, zlokalizowane w miejscu zakażenia (przeważnie na dłoni), które następnie przekształcają się w pęcherzyk, a ten – po 7 dniach od szczepienia – w krostę (tzw. krostę Jennera) na podłożu zapalnym, otoczoną rąbkiem czerwonej skóry. Krosta zapada się, przysycha i tworzy strup, który po 4 tygodniach odpada i pozostawia trwałą bliznę. Krowiankę rozpoznaje się na podstawie objawów i stosuje leczenie objawowe.

    Ospa krowia to choroba podobna do krowianki, ale nieco cięższa. Występuje głównie na terenie Rosji. Zmiany najczęściej umiejscowione są na dłoniach lub twarzy. Po tygodniowym okresie inkubacji dochodzi do powstania bolesnej grudki, z której rozwija się pęcherzyk, a następnie pępkowata krosta otoczona rumieniem i obrzękiem. Ostatecznie tworzy się strup lub owrzodzenie. Zmiany ustępują samoistnie.

    Rzekoma ospa krowia (tzw. guzki dojarek) to zmiany skórne o typie guzków powstające w miejscu kontaktu z wymieniem zwierzęcia zakażonego wirusem rzekomej ospy krowiej.

    Ospa owcza u człowieka (głównie hodowców owiec i kóz, rolników) powoduje niegroźną zoonozę pod postacią pojedynczych guzków z wgłębieniem w części środkowej, które są wypełnione treścią ropną, zlokalizowanych głównie na dłoniach. Zmianom może towarzyszyć:

    • limfadenopatia,
    • gorączka,
    • nadkażenie bakteryjne.

     

    Mięczak zakaźny

     

    Mięczak zakaźny obecnie jest najczęstszą chorobą powodowaną przez pokswirusy. Występuje na całym świecie, głównie u dzieci i aktywnych seksualnie dorosłych oraz u osób z obniżoną odpornością organizmu.

    Zakażenie przenoszone jest z człowieka na człowieka przez kontakt bezpośredni. Po 2–7 tygodniach od zakażenia pojawiają się wykwity (zwykle między 10 a 20 dniem) obejmujące głównie pachy, zgięcia łokciowe i kolanowe. Wykwity przybierają postać guzków (1–10 mm) z pępkowatym zagłębieniem, wypełnionych perłową kaszowatą treścią.

    U pacjentów zakażonych HIV zmiany mogą być rozsiane, szczególnie u mężczyzn na skórze brody. Wykwity stopniowo znikają bez pozostawienia trwałych zmian.

    Leczenie zwykle nie jest konieczne, a w razie potrzeby usuwania zmian stosowana jest krioterapia, laseroterapia i nalewki jodowe. Jedyną metodą profilaktyki jest unikanie bezpośredniego kontaktu ze skórą osób z mięczakiem zakaźnym.

     

    Pokswirusy – epidemiologia i profilaktyka

     

    Przez wiele tysiącleci pokswirusy odgrywały istotną rolę w patologii człowieka, jednak po eradykacji ospy prawdziwej w drugiej połowie XX wieku ich znaczenie się zmniejszyło. Obecnie ospa prawdziwa nie występuje, ale nadal istnieje ryzyko użycia przechowywanych próbek wirusa ospy prawdziwej jako broni biologicznej (czyli broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy).

    Ospa małpia, krowia i krowianka (oraz inne rzadsze zoonozy) w warunkach europejskich są bardzo rzadkie i dotyczą osób narażonych zawodowo. Mięczak zakaźny jest stosunkowo częstą chorobą na całym świecie – dotyczy dzieci, nastolatków i młodych dorosłych.

    Dla ospy prawdziwej, małpiej, krowiej i krowianki istnieje szczepionka. Została ona wprowadzona w 1796 roku przez angielskiego lekarza Edwarda Jennera, który zaobserwował, że osoby, które przeszły krowiankę zwykle nie ulegają zakażeniom ospą prawdziwą, a jeśli nawet, to choroba jest łagodniejsza. Dlatego też zaczął celowo zakażać pacjentów krowianką.

    Szczepienia przeciwko ospie były masowo stosowane aż do początku lat 80. XX wieku. Jako że była to pierwsza wprowadzona szczepionka, to dała podstawę nazwie nauki o szczepieniach – wakcynologia (vaccina to łacińska nazwa krowianki).

    Z uwagi na to, że ospa prawdziwa zniknęła, a ponadto szczepienie pozostawiało liczne odczyny poszczepienne (nadkażenia bakteryjne, wysypki, nadmierne odczyny miejscowe, czego pozostałością są charakterystyczne blizny na ramieniu u osób urodzonych przed rokiem 1980), zrezygnowano ze szczepień – obecnie szczepieni są tylko ludzie zawodowo narażeni na zakażenie.

    Autor: mgr Katarzyna Wajda-Drzewiecka
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.