zarejestruj się zaloguj się

Leiszmanioza

Tekst: lek. Andrzej Kapuśniak
Leiszmanioza
Źródło: Wikimediacommons.org
Dodane: 12. marca, 2015

Leiszmanioza to choroba wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Leishmania. Można nią się zarazić najłatwiej podczas podróży do krajów tropikalnych. Leiszmanioza przebiega pod wieloma postaciami: od skórnej, obejmującej przewlekłe owrzodzenia, po potencjalnie śmiertelną postać wielonarządową z zajęciem szpiku, wątroby i jelit. Leczenie leiszmaniozy polega na długotrwałym podawaniu leków przeciwpierwotniakowych.

lek. Andrzej Kapuśniak
AUTOR
lek. Andrzej Kapuśniak neurologia, interna
SPIS TREŚCI:

    Czym jest leiszmanioza?

     

    Leiszmanioza to choroba tropikalna wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Leishmania. Jest ona przenoszona przez moskity. Występuje w następujących postaciach:

    • skórna,
    • skórno-śluzówkowa,
    • narządowa (trzewna).

    Co roku odnotowuje się średnio 1,4 miliona nowych zachorowań na postać skórną oraz ponad 0,5 miliona na postać trzewną.

    Leiszmanioza występuje na terenach tropikalnych i subtropikalnych z wyjątkiem Australii i Oceanii. Postać trzewna najczęściej występuje w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej. Postać skóra i skórno-śluzówkowa występuje głównie w Azji i Ameryce Środkowej. Na terenie Europy większość zachorowań występuje na terenie basenu Morza Śródziemnego.

    Choroba ta powoduje ponad 85 tys. zgonów rocznie na całym świecie.

     

    Jakie są objawy leiszmaniozy?

     

    Leiszmanioza skórna

     

    W leiszmaniozie skórnej, znanej również „chorobą z Allepo”, występują zmiany skórne o różnorakim charakterze. Najczęściej lokalizują się na odsłoniętych częściach ciała – kończynach i twarzy.

    Pierwszym objawem leiszmaniozy jest czerwona grudka (do 2 cm średnicy). Po kilkunastu tygodniach grudka ta ciemnieje i stopniowo przekształca się w owrzodzenie, z którego stale sączy się płyn lub jest pokryte strupami. Okoliczne węzły chłonne ulegają powiększeniu.

    Wokół pierwszej zmiany stopniowo pojawiają się mniejsze zmiany wtórne. Po kilku miesiącach dochodzi do powolnego samoistnego gojenia się owrzodzenia z wytworzenia trwałych blizn i odbarwień. U osób z zaburzeniami odporności przebieg może być gwałtowniejszy, z licznymi grudkami i owrzodzeniami.

     

    Leiszmanioza skórno-śluzówkowa

     

    W leiszmaniozie skórno-śluzówkowej dochodzi początkowo do rozsianych zmian skórnych, podobnych do tych w postaci skórnej. Po kilku latach od wygojenia się zmian skórnych pojawiają się zmiany na śluzówkach: najpierw pod postacią krwawienia i niedrożności nosa, następnie pojawiają się owrzodzenia prowadzące do destrukcji przegrody nosa, warg, nosa. Zmiany te wynikają z wędrowania pierwotniaków ze skóry do śluzówek.

     

    Leiszmanioza trzewna

     

    Postacią o najcięższym przebiegu jest leiszmanioza trzewna. W jej przebiegu dochodzi do uszkodzenia szpiku, wątroby, śledziony i jelit. Czas narastania objawów jest długi, ale przebieg może być bardzo gwałtowny.

    Zwyczajowa nazwa leiszmaniozy trzewnej, tzn. kala-azar (czarna gorączka) pochodzi od ciemniejszego zabarwienia skóry w tej chorobie. W trakcie jej trwania dochodzi do wyniszczenia, biegunki, wysokiej gorączki oraz powiększenia wątroby, śledziony i węzłów chłonnych. W wyniku uszkodzenia narządów dochodzi do niedobiałczenia, skazy krwotocznej i obrzęków.

    W wykonanych badaniach można stwierdzić:

    • spadek ilości erytrocytów (erytrocytopenia),
    • spadek ilości leukocytów (leukopenia),
    • spadek ilości płytek krwi (trombocytopenia),
    • spadek stężenia albumin,
    • wzrost ilości przeciwciał we krwi (hipergammaglobulinemia).

    Wtórnie do powyższych dochodzi do zakażeń przyczyniających się do zgonów.

     

    Jak wykryć leiszmaniozę?

     

    Postać skórną i skórno-śluzówkową leiszmaniozy wykrywa się badając mikrobiologicznie wycinek z owrzodzenia. Hodowla pasożyta jest rzadko stosowana, bo jest trudnym procesem. Stosuje się również test z wykorzystaniem zabitych pierwotniaków (test Motenegro), jednak jest on dodatni dopiero po 10 tygodniach od pojawienia się pierwszych zmian skórnych. Badania serologiczne nie są przydatne.

    W postaci trzewnej ważne jest wykonanie biopsji wątroby, śledziony lub szpiku. Wykorzystywana jest również hodowla pasożyta. W diagnostyce również stosuje się:

    • test immunoenzymatyczny (ELISA),
    • metodę Western Blot,
    • metodę PCR.

     

    Jak leczyć leiszmaniozę?

     

    Oporność na stosowane preparaty oraz mnogość gatunków wywołujących leiszmaniozę utrudnia skuteczne leczenie. Postać skórna praktycznie nie wymaga leczenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy zmiany są mnogie lub kiedy zajęte są węzły chłonne.

    Leiszmanioza śluzówkowa i trzewna muszą być leczone lekami podawanymi dożylnie. Terapia jest długotrwała (do 60 dni) i może wymagać kilkukrotnego powtórzenia. Szansa wyleczenia po 3 cyklach wynosi ponad 90%. W leczeniu wykorzystuje się:

    • związki antymonu,
    • ketokonazol,
    • amfoterycynę B,
    • paromycynę,
    • pentamidynę.

    Leczeniu przeciwpierwotniakowemu powinno towarzyszyć leczenie chorób mogących współistnieć z leiszmaniozą, np. gruźlicy, niewydolności wątroby, infekcji HIV.

     

    Jak zapobiegać leiszmaniozie?

     

    Zapobieganie leiszmaniozie polega przede wszystkim na sprawdzeniu, czy w państwie, które jest celem podróży, występuje leiszmanioza. Ponadto należy stosować środki odstraszające owady (repelenty), zawierające DEET. Ważnym elementem w zapobieganiu tej chorobie jest noszenie odzieży z długimi rękawami oraz stosowanie moskitier. Nie ma tutaj profilaktyki lekowej, jak w przypadku malarii.

    Autor: lek. Andrzej Kapuśniak
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Choroba Behçeta

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.