zarejestruj się zaloguj się

Herpeswirusy

Tekst: mgr Katarzyna Wajda-Drzewiecka
Herpeswirusy
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 21. października, 2013

Herpesviridae, czyli herpeswirusy, to wirusy, z których osiem wywołuje choroby u ludzi. Herpeswirusy są najlepiej poznane z ludzkich wirusów, ponadto w ich przypadku medycyna dysponuje największym arsenałem leków. Choroby spowodowane przez herpeswirusy to między innymi opryszczkowe zapalenie jamy ustnej i dziąseł, ospa wietrzna, półpasiec, mononukleoza zakaźna, rumień nagły, a także cytomegalia.

mgr Katarzyna Wajda-Drzewiecka
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Wirusy HSV (HHV-1 i HHV-2)

     

    Wirus HSV-1 (HHV-1) wywołuje zmiany pęcherzykowe (opryszczkowe) na skórze górnej połowy ciała, jamie ustnej, wargach, rogówce. HSV-2 (HHV-2) wywołuje zmiany w obrębie okolicy genitalnej (przenosi się często drogą płciową), ale może wywołać również zapalenie mózgu.

    Do zakażenia HHV-1 przeważnie dochodzi w dzieciństwie drogą kontaktów bezpośrednich; noworodki mogą zakazić się HHV-2 od matki podczas porodu, HHV-2 można zakazić się także drogą kontaktów seksualnych.

    Najczęstszym objawowym zakażeniem HHV-1 (głównie u dzieci w wieku 1–3 lata) jest opryszczkowe zapalenie jamy ustnej i dziąseł. Po 2–9 dniach od zakażenia dochodzi do wysokiej gorączki. Następnie na dziąsłach, podniebieniu, języku pojawiają się drobne pęcherzyki, które pękają i dziecko cierpi z powodu bolesnych owrzodzeń. Gorączka ustępuje po 5–7 dniach, a owrzodzenia po dalszych kilku dniach. Zazwyczaj jednak zakażenie jest bezobjawowe.

    Wirus po zakażeniu pozostaje w organizmie pacjenta w formie utajonej. Jednakże w sytuacji obniżenia odporności może dojść do reaktywacji zakażenia. Najczęściej reaktywacja polega na pojawianiu się (np. po dłuższym stresie) zmiany pęcherzykowej na wardze („zimno”), ale może przybierać znacznie cięższe postacie przy silnym spadku odporności.

    Inne objawowe zakażenia, zarówno pierwotne, jak i niektóre z nich powstałe wskutek reaktywacji, to:

    Rozpoznanie opryszczki nie jest trudne w przypadku typowych zakażeń z pęcherzykami. W przypadku zapaleń mózgu, płuc, wątroby trzeba wyhodować wirus na hodowli tkankowej lub znaleźć DNA wirusa.

    W leczeniu stosowany jest przede wszystkim acyklowir i jego pochodne (famcyklowir, pencyklowir, walacyklowir). W przypadku nieskuteczności można podać foskarnet. Należy pamiętać, że leczenie nie jest w stanie usunąć wirusa z organizmu, a tylko przerwać zakażenie objawowe (wirus dalej pozostaje w formie utajonej). Nie istnieje szczepionka.

     

    Wirus VZV (HHV-3)

     

    Wirus VZV (HHV-3) powoduje ospę wietrzną przy pierwotnym zakażeniu, następnie pozostaje w organizmie pacjenta w formie utajonej i przy spadku odporności może powodować półpasiec.

    Do zakażenia ospą wietrzną dochodzi przeważnie w dzieciństwie (choć coraz częstsze są zakażenia u dorosłych). Okres wylęgania trwa 10–21 dni (średnio 2 tygodnie). Potem mogą pojawić się kilkudniowe objawy prodromalne (gorączka, bóle głowy i mięśni).

    Następnie pojawia się typowa wysypka – wpierw plamki przechodzące w grudki, a te w pęcherzyki. Po kilku dniach pęcherzyki przechodzą w krostki, a te z kolei w strupki. Strupki odpadają i pozostawiają małe blizny, które przeważnie znikają po pewnym czasie. Możliwe są także zakażenia bezobjawowe.

    Półpasiec pojawia się, gdy doszło do spadku odporności i reaktywacji wirusa z formy utajonej. Objawami półpaśca są skupiska pęcherzyków przechodzących następnie w krostki i bolesne owrzodzenia.

    Charakterystyczne jest to, że skupiska pęcherzyków obejmują obszar unerwiany przez pojedynczy nerw i znajdują się na klatce piersiowej lub głowie. W przypadku znacznego spadku odporności może dojść do półpaśca rozsianego, kiedy wysypka może objąć całe ciało, a wirus może spowodować ciężkie powikłania, jak np. zapalenie mózgu, płuc i wątroby.

    W przypadku zakażenia ospą wietrzną kobiety w ciąży, szczególnie w okresie tuż przed porodem, istnieje zagrożenie dla płodu. Groźne jest zwłaszcza zakażenie okołoporodowe, zagrożone 30% śmiertelnością.

    Leczenie łagodnej ospy wietrznej jest objawowe (szczególnie należy zwalczać świąd, żeby dzieci nie rozdrapywały zmian). W cięższej postaci ospy wietrznej i półpaścu stosowany jest acyklowir i jego pochodne. Dostępna jest szczepionka przeciwko ospie wietrznej, którą coraz chętniej szczepi się dzieci w celu uniknięcia pierwotnego zakażenia w wieku dorosłym (np. w czasie ciąży).

     

    Wirus EBV (HHV-4)

     

    Wirus EBV (HHV-4) powoduje mononukleozę zakaźną. Zakażenie pierwotne zazwyczaj jest bezobjawowe, ale jeśli do zakażenia dojdzie u starszego dziecka lub nastolatka, zakażenie przybiera dość często postać choroby objawowej. U nastolatków, z uwagi na to, że do zakażenia dochodzi drogą kontaktów bezpośrednich, mononuleoza jest nazywana „chorobą pocałunków”.

    Typowe objawy mononukleozy zakaźnej to:

    Nazwa choroby wywodzi się od tego, że w rozmazie krwi pojawiają się liczne jednojądrzaste limfocyty atypowe („mononukleary”). Objawy mononukleozy mogą być stosunkowo nasilone i utrudniać oddychanie, więc czasem wymagana jest hospitalizacja.

    Diagnostyka polega na wykrywaniu przeciwciał i DNA wirusa. Wirus jest wrażliwy na acyklowir i jego pochodne, ale leki te nie wpływają na przebieg kliniczny choroby, więc leczenie jest czysto objawowe (czasem podawane są sterydy w cięższych objawach). U osób z obniżoną odpornością może dochodzić do rozwoju cięższych powikłań. W przypadku osób rasy czarnej pochodzących z Afryki zakażenie EBV wiąże się z ryzykiem rozwoju nowotworu – chłoniaka Burkitta.

     

    Wirus CMV (HHV-5)

     

    Wirus CMV (HHV-5) powoduje cytomegalię. Wirus ten powszechnie występuje w populacji ludzkiej (jest obecny u 60–100%). Zazwyczaj dochodzi do bezobjawowego zakażenia jeszcze w dzieciństwie, a tylko u około 10% osób mogą się pojawiać objawy grypopodobne, powiększenie węzłów chłonnych, wątroby, śledziony.

    U osób z obniżoną odpornością może dojść do ciężkich zakażeń z zapaleniem płuc, mózgu, wątroby. Wirus cytomegalii jest jednym z ważniejszych zagrożeń dla biorców przeszczepów, dlatego w transplantologii stosowana jest często profilaktyka lekami przeciwwirusowymi. Po przebytym zakażeniu wirus pozostaje w organizmie w formie utajonej i może przy spadku odporności wywołać powtórne zakażenie.

    W przypadku kobiet ciężarnych może dojść do reaktywacji już obecnego wirusa, a także do zakażenia pierwotnego. O wiele groźniejsza jest druga sytuacja, ponieważ w pierwszym przypadku przeciwciała matczyne chronią w pewnym stopniu płód – w przypadku reaktywacji ryzyko zakażenia płodu to 1%, a w przypadku zakażenia pierwotnego nawet do 40%.

    Cytomegalia wrodzona w pierwszym trymestrze ciąży zwykle wiąże się z ciężką wadą wrodzoną (głównie w obrębie ośrodkowego układu nerwowego) lub nawet poronieniem. Przy zakażeniu w drugim trymestrze ciąży dochodzi do zakażenia centralnego układu nerwowego prowadzącego do wystąpienia triady objawów:

    • małogłowie,
    • zmiany dna oka,
    • zwapnienia wewnątrzmózgowe.

    Zakażenie w ostatnim trymetrze ciąży może prowadzić do porodu przedwczesnego, a przede wszystkim do ciężkiego zakażenia u noworodka.

    Diagnostyka polega na wykrywaniu przeciwciał i DNA wirusa (szczególnie ważna u kobiet w ciąży). Lekiem pierwszego rzutu jest gancyklowir (lub jego pochodna – walgancyklowir), a jeśli nie jest skuteczny, to podajemy cydofowir i foskarnet. Leki te mogą być zastosowane u noworodków z ciężkim zakażeniem, ale nie są zalecane do stosowania u kobiet ciężarnych (chyba że istnieje poważne zagrożenie dla płodu).

    Nie ma dostępnej szczepionki (jest dopiero w fazie badań klinicznych). W przypadku kobiet w ciąży (szczególnie tych, które nie mają przeciwciał przeciw wirusowi) należy regularnie badać poziom DNA wirusa w celu uchwycenia początku zakażenia i aby rozpocząć ewentualne leczenie lub podanie przeciwciał.

     

    Wirusy HHV-6, HHV-7 i HHV-8

     

    Wirus HHV-6 jest dość częsty w populacji. U dzieci wywołuje rumień nagły (różową wysypkę, trzydniówkę) – kilkudniową chorobę gorączkową z bladoróżową plamistą wysypką na tułowiu i twarzy. U biorców przeszczepów (szczególnie szpiku kostnego) może dojść do reaktywacji wirusa z ciężkimi objawami (nawet zakażenia mózgu). W leczeniu stosuje się gancyklowir i foskarnet.

    Wirus HHV-7 występuje u ponad 75% ludzi. Jak dotąd nie jest poznana jego patogenność.

    Wirus HHV-8 u pacjentów chorych na AIDS (zespół nabytego niedoboru odporności) wywołuje nowotwór mięsaka Kaposiego. Nowotwór ten przed erą AIDS występował endemicznie w populacji Żydów w Europie Środkowej (Aszkenazyjczyków).

    Autor: mgr Katarzyna Wajda-Drzewiecka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.