zarejestruj się zaloguj się

Gorączka Q

Tekst: lek. Kamil Sarnecki
Gorączka Q
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 24. października, 2014

Gorączka Q należy do tzw. zoonoz, czyli chorób odzwierzęcych i jest wywoływana przez bakterie Gram-ujemne. Do zachorowania u ludzi dochodzi zwykle w wyniku wdychania lub spożycia materiału pochodzącego od zakażonych zwierząt hodowlanych lub po ukąszeniu przez zainfekowanego wcześniej kleszcza. Gorączka Q najczęściej przebiega bezobjawowo lub od początku pod postacią objawów przypominających grypę.

lek. Kamil Sarnecki
AUTOR
lek. Kamil Sarnecki neurologia
SPIS TREŚCI:

    Gorączka Q – czynnik zakaźny i źródła zakażenia dla człowieka

     

    Gorączka Q to choroba zakaźna, którą wywołuje mała bakteria Coxiella Burnetii z grupy Gram-ujemnych. Sam patogen jest dość odporny na działanie czynników fizycznych i chemicznych. Dopiero w wyniku pasteryzacji drobnoustrój ginie po kilku sekundach.

    Potencjalnym groźnym źródłem zakażenia dla człowieka są zwierzęta hodowlane, ukąszone wcześniej przez kleszcza będącego nosicielem bakterii. Infekcja u zwierząt przebiega z reguły przewlekle i występuje w formie utajonej, a raz zainfekowany pajęczak staje się nosicielem czynnika zakaźnego przez całe swoje życie i może przenosić bakterie na kolejne zwierzęta lub ludzi.

    Do zakażeń odzwierzęcych dochodzi najczęściej w grupach zwiększonego ryzyka na kontakt ze zwierzętami, czyli u osób takich jak:

    • pracownicy zakładów mleczarskich,
    • rzeźnicy,
    • hodowcy zwierząt,
    • pracownicy zoo,
    • pracownicy przetwórni mięsnych,
    • garbarze,
    • leśnicy,
    • weterynarze.

    Rezerwuarem zakażenia dla człowieka są głównie owce, bydło, kozy, a do infekcji dochodzi na drodze oddechowej przez wdychanie wysuszonych wydalin tych zwierząt (np. kału), rzadziej poprzez zranioną skórę lub drogą pokarmową. Potencjalne ryzyko zakażenia występuje podczas kontaktu ze zwierzęciem w trakcie dojenia, strzyżenia lub przy obróbce mięsa zwierząt.
    Istnieje również możliwość wywołania gorączki Q u człowieka po ukąszeniu przez zainfekowanego wcześniej bakterią kleszcza. Z kolei przeniesienie zakażenia z jednego człowieka na drugiego jest teoretycznie możliwe, ale zdarza się to niezwykle rzadko.

     

    Gorączka Q – objawy i przebieg

     

    Gorączkę Q uważa się obecnie za jedną z najbardziej zakaźnych chorób na świecie, ze względu na fakt, że do wywołania infekcji u osób podatnych może wystarczyć tylko jedna bakteria. Ta informacja stanowi podstawę do hipotetycznego stworzenia groźnej broni biologicznej.

    Od momentu kontaktu do oznak infekcji potrzebny jest około 10-14-dniowy (niekiedy dłuższy) okres wylęgania. Sama choroba u ludzi przebiega w połowie przypadków bezobjawowo, a reszta stanowi szereg nagle pojawiających się objawów, które na początku przypominają grypę. Należą do nich:

    W ciężkich postaciach gorączki Q oraz w formach przewlekłych może dojść również do objawów ze strony:

    • układu krążenia – głównie pod postacią zapalenia wsierdzia, które stanowi poważne powikłanie i doprowadza często do uszkodzenia zastawek serca, a także może być źródłem zatorów obwodowych, groźnych arytmii, niewydolności serca, doprowadzając niekiedy do zgonu;
    • układu oddechowego – jednym z najczęstszych powikłań jest atypowe zapalenie płuc, które nieleczone może z kolei doprowadzić do ostrego zespołu niewydolności oddechowej (ARDS); samo atypowe zapalenie płuc objawia się suchym kaszlem, niekiedy także odczynem z opłucnej, który powoduje ból w klatce piersiowej, nasilający się przy oddychaniu;
    • układu pokarmowego – gdy proces chorobowy zajmuje wątrobę, doprowadza do jej powiększenia i w konsekwencji bolesności pod prawym łukiem żebrowym; zapalenie wątroby może wywołać także żółtaczkę;
    • układu nerwowego – stanowi rzadsze, ale groźne powikłanie; może powodować m.in. objawy encefalopatii, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, porażeń nerwów czaszkowych.

    Rokowanie i przebieg gorączki Q jest z reguły pomyślny, a zależy przede wszystkim od momentu prawidłowego rozpoznania, odpowiedniego leczenia antybiotykami oraz odporności samego organizmu.

    Niekiedy ciężka lub przewlekła postaci gorączki Q wymaga długotrwałego leczenia i kontroli lekarskiej, ze względu na możliwość wystąpienia groźnych powikłań dla zdrowia i życia.

     

    Gorączka Q – rozpoznanie

     

    Przy stawianiu rozpoznania gorączki Q bardzo istotny jest wywiad z chorym, który może wskazywać na potencjalny kontakt ze zwierzętami, a konkretnie z ich wydzielinami i wydalinami oraz ewentualne ukąszenie przez kleszcza w ostatnim czasie.

    Badania, które są wykonywane, na wstępie obejmują podstawowe badania laboratoryjne (m.in. morfologię, CRP) oraz RTG klatki piersiowej. W przypadku etiologii bakteryjnej będziemy mieć do czynienia z leukocytozą oraz podwyższonymi wskaźnikami stanu zapalnego.

    Atypowe zapalenie płuc jest z reguły widoczne na wykonanym zdjęciu RTG klatki piersiowej. Niekiedy konieczna może być dodatkowa konsultacja kardiologiczna, jeśli istnieją przesłanki co do ewentualnego podejrzenia zapalenia wsierdzia (np. bóle w klatce piersiowej, zmiany w EKG).

    Samo potwierdzenie rozpoznania gorączki Q opiera się o badanie przeciwciał w testach serologicznych (OWD, ELISA).

     

    Gorączka Q – zapobieganie i leczenie

     

    Najlepszą metodą zapobiegania infekcji Coxiella burnetii jest unikanie kontaktu z potencjalnym materiałem zakaźnym pochodzenia zwierzęcego, szczególnie wdychania wysuszonych wydzielin i wydalin lub odpowiednie zabezpieczanie się narażonych osób (np. maseczki na twarz, odzież ochronna) oraz szeroko pojęta prewencja przed ukąszeniami kleszczy (moskitiery, odpowiednia odzież, preparaty na skórę odstraszające pajęczaki).


    Ważna jest także wczesna identyfikacja czynnika zakaźnego u zwierząt hodowlanych i ewentualna likwidacja zakażonych nosicieli (bydło, owce, kozy). Przykładem może być wybicie tysięcy chorych kóz i owiec w Holandii 2007 roku (tzw. „kozia grypa”) po przeniesieniu się zakażenia na ludzi i znaczącym wzroście zachorowań na gorączkę Q u ludzi w tym rejonie Europy. Po tym wydarzeniu zaczęto tam także stosować szczepienia ochronne.


    Jak dotąd w Polsce zanotowano pojedyncze przypadki gorączki Q u ludzi i zwierząt, głównie u bydła. Samo leczenie gorączki Q opiera się na antybiotykoterapii (np. doksycykliną, ciprofloksacyną) przez 2–3 tygodnie oraz, w przypadku powikłań, na łączeniu odpowiednich antybiotyków i stosowaniu ich przez okres minimum 2–3 lat.

    Autor: lek. Kamil Sarnecki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.