zarejestruj się zaloguj się

Choroba bostońska – choroba dłoni, stóp i jamy ustnej – przyczyny, objawy, leczenie

Tekst: lek. Marek Dryżałowski
Dodane: 04. sierpnia, 2016

Choroba bostońska to choroba zakaźna, której przyczyną są wirusy Coxsackie. W terminologii medycznej określana jest także jako zespół dłoni, stóp i ust lub HFMS. Typowe objawy choroby to gorączka (określana także jako gorączka bostońska) oraz wysypka grudkowa lub pęcherzykowa powodująca świąd. Pojawia się na stopach, dłoniach oraz błonie śluzowej jamy ustnej. Leczenie jest objawowe, nastawione na zbicie gorączki.

SPIS TREŚCI:

    Choroba bostońska i wysypka bostońska – co to jest?

     

    Choroba bostońska to popularna nazwa zespołu dłoni, stóp i ust (Hand, Foot and Mouth Syndrome/Disease – HFMS/HFMD) – jednostki objawiającej się gorączką oraz zmianami skórnymi o lokalizacji zgodnej z nazwą przypadłości. Niestety, choć powszechna, nazwa ta jest niepoprawna i myląca.

    Profesjonalne piśmiennictwo nie stosuje nazwy choroba bostońska – nie obejmuje jej również Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10. Mimo to, określenie jest nadal dość powszechne (nawet wśród lekarzy), choć bywa odnoszone do różnych jednostek chorobowych. Dlatego jest mało precyzyjne i mylące.

    Podobnym, prawidłowym określeniem, umieszczonym w ICD-10 pod kodem A88.0 jest wysypka bostońska, która ma pewne cechy wspólne z zespołem dłoni, stóp i ust, ale charakteryzuje się odmienną lokalizacją zmian skórnych i wywoływana jest przez inne szczepy wirusowe.

    HFMS klasyfikowany jest z kolei pod oznaczeniem B08.4 jako enterowirusowe pęcherzykowe zapalenie jamy ustnej z wypryskiem, czyli jest to osobna jednostka chorobowa.

    Określeniem prawidłowym, stosowanym przez lekarza powinno być HFMS lub zespół dłoni, stóp i ust. W przypadku napotkania określenia choroba bostońska warto zachować ostrożność i upewnić się, do jakiej konkretnie jednostki nazwa została odniesiona.

     

    Wysypka bostońska – jakie są przyczyny?

     

    Zespół dłoni, stóp i ust jest chorobą zakaźną, wywoływaną przez szereg określonych szczepów enterowirusów (np. Coxsackie A5, A9, A10 czy EV 71). Niektórzy błędnie podają, że za rozwój choroby odpowiada wirus bostoński. Ze względu na fakt, że enterowirusy są bardzo zróżnicowaną grupą i nasz układ odpornościowy często nie potrafi odróżniać ich poszczególnych podtypów, zakażenia tymi drobnoustrojami mogą nawracać (gdyż organizm uodpornił się na tylko jeden szczep wirusa, podczas gdy chorobę mogą wywoływać także inne).

    Na HFMS najczęściej chorują dzieci poniżej 10. roku życia, ale zespół ten może występować również u dzieci starszych, a także u dorosłych (np. z obniżoną odpornością). Zakażenie następuje poprzez kontakt z wydzielinami osoby chorej lub bezobjawowego nosiciela („choroba brudnych rąk“) – przy czym istotne jest, że wirusy wydalane są z kałem nawet przez kilka tygodni po ustąpieniu objawów.

    Ze względu na dużą zakaźność, czasami spotyka się zakażenia epidemiczne w żłobkach, przedszkolach i innych skupiskach – zwłaszcza, jeżeli nie są stosowane podstawowe zasady profilaktyki.

    Ciężkie postacie choroby, szczególnie u dzieci poniżej 4. roku życia, notuje się w krajach południowo‑wschodniej Azji. Dlatego należy zachować czujność, jeśli dziecko lub osoby z jego otoczenia podróżowały do obszarów zagrożonych bardziej zjadliwymi szczepami wirusów.

     

    Gorączka bostońska i wysypka bostońska – typowe objawy choroby

     

    Do typowych objawów wysypki bostońskiej zalicza się:

    • gorączkę,
    • grudkową lub pęcherzykową wysypkę, bez świądu, najbardziej typowo w obrębie:
      • błony śluzowej jamy ustnej,
      • skóry dłoni,
      • skóry stóp,
      • na tułowiu (znacznie rzadziej).

    Czasami współistnieją objawy wirusowego zapalenia gardła lub łagodne objawy ze strony układu pokarmowego (np. bóle brzucha).

    W diagnostyce HFMS ważne jest prawidłowe odróżnienie choroby od groźniejszych zakażeń enterowirusowych, takich jak np. zapalenie opon mózgowych czy mięśnia sercowego. Jeżeli do powyższych objawów dołączają się inne, np. nietypowa senność, apatia, brak apetytu (zwłaszcza u młodszych dzieci), a także bóle w klatce piersiowej, przyspieszone bicie serca i duszność, jest to wskazaniem do pilnej konsultacji lekarskiej, a nawet skierowania do szpitala.

     

    Choroba bostońska – leczenie

     

    Zespół dłoni, stóp i ust jest łagodną chorobą, która ustępuje samoistnie do 2–3 tygodni i wymaga wyłącznie postępowania objawowego (takiego, jak na przykład podaż leków przeciwgorączkowych).

    Nieco cięższy może być przebieg u noworodków lub niemowląt – tym bardziej, że w tej grupie dzieci chorobę jest trudniej odróżnić od groźniejszych zakażeń wirusowych i może być wymagana hospitalizacja. HFMS również nieco ciężej znoszą osoby dorosłe, choć zachorowania w starszym wieku należą do rzadkości. Jak w przypadku wszystkich chorób zakaźnych, szczególnie narażone są osoby z obniżoną odpornością, np. przyjmujące chemioterapię, leki immunosupresyjne lub glikokortykosteroidy.

    W profilaktyce zakażeń HFMS bardzo istotne jest dbanie o prawidłową higienę (dokładne i częste mycie rąk) oraz unikanie kąpieli w zanieczyszczonych zbiornikach wodnych (np. stawy, jeziora, nieodpowiednio dezynfekowane baseny). Jak wspomniano wyżej, kał osoby chorej zawiera wirusy nawet kilka tygodni po ustąpieniu wysypki, dlatego w tym okresie nadal należy szczególnie dbać o prawidłową profilaktykę.

    W okresie ostrych objawów (gorączka, wysypka) dziecko nie powinno uczęszczać do szkoły, gdyż zmiany skórne są zakaźne i istnieje ryzyko przeniesienia wirusa na osoby z otoczenia. W przypadku zespołu dłoni, stóp i ust bardzo często można spotkać się z zakażeniami rodzinnymi – gdy choroba występuje jednocześnie lub prawie jednocześnie u kilku domowników.

    Autor: lek. Marek Dryżałowski
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zakażenie wirusami Coxsackie

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.