zarejestruj się zaloguj się

Borelioza

Tekst: lek. Marta Maruszak
Borelioza
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 18. czerwca, 2013

Borelioza określana jest także jako choroba z Lyme oraz krętkowica kleszczowa. Pomimo prowadzonych badań nad boreliozą, do tej pory nie udało się wyprodukować skutecznej szczepionki na tę chorobę. W związku z tym jedynym sposobem uniknięcia boreliozy jest chronienie się przed kleszczami, szczególnie podczas wakacyjnych biwaków oraz wycieczek do lasu. Jej leczenie opiera się na przynajmniej 21-dniowej antybiotykoterapii.

lek. Marta Maruszak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest borelioza?

     

    Borelioza, znana także jako choroba z Lyme lub krętkowica kleszczowa, najczęściej przypomina o sobie w sezonie wakacyjnych wyjazdów. Spacery z psem, wycieczki do lasu i biwaki na trawie to tylko niektóre z okazji, na które czyhają kleszcze. Nie każdy z nich nosi w sobie groźne dla człowieka krętki, warto jednak o nich pamiętać, bo choroba, którą wywołują, niesie za sobą poważne konsekwencje.

     

    Borelioza – jak można się zarazić?

     

    Borelioza wywoływana jest przez Gram-ujemne bakterie o łacińskiej nazwie Borrelia burgdorferi, ze względu na swój spiralny kształt nazywane krętkami. Rezerwuarem tych bakterii są głównie małe i średnie ssaki, takie jak myszy, ryjówki, wiewiórki i zające, ale także np. sarny. Przeniesienia krętków na człowieka dokonuje tak zwany wektor transmisji – w tym wypadku jest to kleszcz z rodziny Ixodes.

    W zasadzie nie ma w Polsce terenów wolnych od kleszczy. Występują one zarówno w mazurskich lasach, jak i na trawnikach w dużych miastach. Z szacunkowych danych wynika, że na terenie Polski ponad 10% kleszczy jest nosicielem Borreli. Przenoszenie krętków do organizmu człowieka odbywa się poprzez ślinę bądź wymiociny kleszcza. Ryzyko zakażenia rośnie wraz z wydłużaniem czasu przytwierdzenia kleszcza do skóry. Powinno być to przynajmniej 12 godzin, a według niektórych danych nawet dłużej.

     

    Borelioza – objawy i przebieg

     

    Przebieg boreliozy zasadniczo dzielimy na trzy fazy. Pierwsza z nich to faza zmian skórnych, nazywanych rumieniem wędrującym (Erythema migrans). Jest to charakterystyczny objaw pojawiający się w miejscu ukąszenia kleszcza kilka dni lub nawet kilka tygodni później. Nie pojawia się on jednak nawet u około 30% osób, co nie oznacza braku zakażenia. Na początku zaobserwować można niewielką czerwoną plamkę bądź grudkę, która stopniowo rozszerza się, tworząc zmianę o charakterze nieregularnego pierścienia, najczęściej z przejaśnieniem w centralnej części.

    Skóra w tej okolicy jest nadmiernie ucieplona i napięta, ale z reguły zmianie nie towarzyszą dolegliwości bólowe. Rumień ustępuje samoistnie po upływie około miesiąca. Warto pamiętać, że nie jest to równoznaczne z wyleczeniem. Poza zmianami skórnymi w pierwszej fazie choroby może również występować powiększenie węzłów chłonnych znajdujących się w okolicy ukąszenia oraz objawy grypopodobne, takie jak osłabienie czy gorączka.   

    Druga faza, nazywana stadium wczesnym rozsianym, to okres, w którym krętki za pomocą układu krwionośnego człowieka dostają się do innych narządów. Następuje to po około 3–4 miesiącach od ukąszenia kleszcza. Objawy mogą być bardzo różnorodne i dotyczyć wielu układów i narządów. Oto najważniejsze z nich:

    • serce i układ krążenia – zapalenie mięśnia sercowego, zaburzenia przewodnictwa w sercu, tzn. bloki przedsionkowo-komorowe różnego stopnia, sporadycznie także zapalenia osierdzia;
    • układ nerwowy – porażenia nerwów czaszkowych (najczęściej dotyczące nerwu twarzowego), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, porażenia nerwów obwodowych objawiające się bólem o charakterze korzeniowym;
    • układ kostno-stawowy – zapalenia stawów, jednego bądź kilku naraz; najczęściej dotyczy dużych stawów, takich jak kolanowy lub barkowy;
    • skóra i tkanka podskórna – pseudochłoniak boreliozowy (borrelia lymphocytoma); może wystąpić w każdej fazie choroby, najczęściej jednak pojawia się w drugiej; jest to zmiana o łagodnym charakterze, zlokalizowana w skórze lub w tkance podskórnej; przybiera wygląd niebolesnej sinawej grudki lub nacieku zapalnego o średnicy 1–5 cm; występuje najczęściej na nosie, małżowinie usznej, brodawce sutkowej, mosznie; ustępuje dość szybko po zastosowaniu leczenia.

    Wymienionym powyżej zmianom narządowym mogą ciągle towarzyszyć niecharakterystyczne objawy ogólne. Wśród nich między innymi bóle mięśniowe i kostne, męczliwość, ogólne osłabienie. Dolegliwości mogą mieć charakter napadowy – pojawiać się i ustępować samoistnie po kilku godzinach. 

    Trzecia faza nazywana jest stadium późnym przewlekłym. Następuje po roku lub nawet kilku latach od zakażenia. Charakteryzuje się poważnymi uszkodzeniami narządów. Możemy w tym miejscu wymienić postępujące zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego, niedowłady, zapalenie nerwu wzrokowego, zaburzenia czynności zwieraczy, otępienie.

    Zmianą typową dla późnej fazy choroby jest również przewlekłe zanikowe zapalenie skóry kończyn (Acrodermatitis chronica atrophicans). Występuje najczęściej w miejscu ukąszenia i rozpoczyna się jako sinawe przebarwienie skóry wraz z obrzękiem. Rozwija się przez wiele lat, stopniowo prowadząc do zaniku skóry.

     

    Borelioza – diagnostyka

     

    Rozpoznanie boreliozy opiera się na ocenie objawów klinicznych oraz na wyniku badań serologicznych krwi. Najłatwiej wysnuć podejrzenie boreliozy na początku choroby, wtedy gdy pojawia się rumień wędrujący, a pacjent ma jeszcze w pamięci bliskie spotkanie z kleszczem. W takim przypadku niepotrzebne są żadne dodatkowe badania.

    Im dłużej trwa choroba, tym objawy stają się mniej charakterystyczne, a diagnoza trudniejsza do postawienia. Pomocą służą badania laboratoryjne. Wykazują one obecność lub brak swoistych przeciwciał dwóch klas – IgM oraz IgG. Pierwsze z nich pojawiają się we krwi pacjenta najwcześniej 2 tygodnie po zakażeniu, zwykle jednak nieco później. Mogą być wykrywane jeszcze przez wiele lat po wyleczeniu choroby. Inaczej jest w przypadku przeciwciał klasy IgG – ich obecność charakteryzuje późne stadia choroby.

    Badania serologiczne w razie wyniku dodatniego lub budzącego wątpliwości wykonuje się dwoma metodami – immunoenzymatyczną oraz techniką western blot.

    Poza badaniem krwi istnieją dodatkowe metody pomocne przy rozpoznawaniu choroby. W przypadku boreliozy dotyczącej układu nerwowego, czyli tzw. neuroboreliozy, niekiedy wykonuje się badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, w którym również można wykryć obecność swoistych przeciwciał.

    Wykrywanie DNA krętków w surowicy krwi, płynie mózgowo-rdzeniowym czy stawowym metodą PCR nie jest obecnie polecane w diagnostyce. Dodatni wynik tego badania nie oznacza aktywnego zakażenia.

     

    Borelioza – leczenie

     

    Leczenie boreliozy opiera się na przynajmniej 21-dniowej antybiotykoterapii. Do powszechnie stosowanych leków należą m.in. amoksycylina, doksycyklina i cefuroksym. Wybór antybiotyku oraz długość leczenia zależy od stanu pacjenta, rodzaju objawów i innych czynników. Decyzję na temat leczenia podejmuje wyłącznie lekarz.

     

    Borelioza – zapobieganie zakażeniu

     

    Pomimo prowadzonych badań, do tej pory nie udało się wyprodukować skutecznej szczepionki. W związku z tym jedynym sposobem uniknięcia boreliozy jest chronienie się przed kleszczami, szczególnie podczas wakacyjnych biwaków i wycieczek do lasu. Przydatna będzie odzież dobrze osłaniająca ciało oraz środki odstraszające kleszcze.

    Po każdym spacerze warto dokładnie obejrzeć całe ciało i ewentualnie delikatnie, w całości usunąć niechcianego towarzysza przy użyciu pęsety. Warto również pamiętać o obserwowaniu miejsca ukąszenia. W przypadku pojawienia się rumienia bądź innych niepokojących objawów należy koniecznie zgłosić się do lekarza, gdyż nieleczona choroba prowadzi do poważnego i nieodwracalnego uszkodzenia narządów.

    Autor: lek. Marta Maruszak
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Borelioza u dziecka
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.