zarejestruj się zaloguj się

Skazy krwotoczne – naczyniowe, płytkowe, osoczowe

Tekst: mgr Julia Starońska
Dodane: 21. lutego, 2014

Skaza krwotoczna oznacza skłonność do krwawień. Krwawienia mogą występować na skórze, w obrębie narządów, a także błoń śluzowych. Najczęściej widoczne są drobne wylewy pod skórą. Przyjmują zwykle postać drobnych, ciemnych plamek, widocznych gołym okiem, ale nie wyczuwalnych pod palcami. Przyczyny skaz krwotocznych obejmują wady naczyń krwionośnych, niedobór lub nieprawidłową budowę płytek krwi.

mgr Julia Starońska
AUTOR
mgr Julia Starońska biotechnolog medyczny
SPIS TREŚCI:

    Czym są skazy krwotoczne?

     

    Skaza krwotoczna to stan, który oznacza zwiększoną skłonność do krwawień. Krwawienie może pojawić się na skórze, ale także w obrębie błon śluzowych i narządów i stawów. Tendencja do krwawień może obejmować także całe układu, np. układ pokarmowy.

    Skazy krwotoczne mogą być nabyte lub wrodzone (wówczas są dziedziczone). W przebiegu skazy krwotocznej dochodzi do uszkodzenia struktur naczyń krwionośnych w efekcie czego dochodzi do niekontrolowanej ucieczki krwi poza ściany naczynia.

     

    Rodzaje skaz krwotocznych

     

    Skazy krwotoczne można podzielić na:

    • skazy naczyniowe, gdzie powodem krwawień są uszkodzenia lub wady naczyń krwionośnych,
    • skazy płytkowe, wynikające z niedoboru lub nieprawidłowości komórek zwanych płytkami krwi – trombocytami,
    • skazy osoczowe, w których zaburzenia dotyczą różnych białek pływających we krwi, niezbędnych dla prawidłowego krzepnięcia krwi.

    W zależności od przyczyny, skazy naczyniowe mogę być lekkimi, łatwymi do wyleczenia chorobami, lub ciężkimi, śmiertelnymi schorzeniami, często nieuleczalnymi. Najczęstszym typem skaz są skazy płytkowe, stanowią około trzech czwartych wszystkich chorób tego typu.

     

    Objawy skaz krwotocznych

     

    Typowe objawy skazy krwotocznej to:

    • wylewy pod skórą lub wybroczyny pod skórą i pod błonami śluzowymi (wybroczyny są to drobne plamki, wylewy są zmianami o większym, podobnymi do siniaków),
    • łatwo tworzące się i powoli zanikające siniaki,
    • krwawienie dziąseł,
    • krew w kale lub moczu,
    • siniaki pojawiające się bez przyczyny (bez wcześniejszego uderzenia, czy ucisku),
    • obrzęki i bóle stawów.

    Skazy krwotoczne to szeroka grupa chorób, które łączy to, że zaburzają zdolność organizmu to tworzenia skrzepów krwi. Do zaburzeń tych dochodzi w odmiennych mechanizmach, dlatego też  objawy poszczególnych schorzeń mogą się różnić od siebie.

     

    Skazy płytkowe

     

    Skazy płytkowe to określenie dla dwóch typów chorób – trombocytopenii i trombocytopatii. Trombocytopenia to inaczej małopłytkowość, zaś trombocytopatia to zaburzenia czynności płytek krwi. Obie nazwy pochodzą od słowa trombocyt, czyli płytki krwi. Płytki krwi są to drobne komórki, które znajdują się we krwi i stanowią podstawowe elementy przy „zamykaniu” uszkodzonych naczyń.

    Małopłytkowość to stan niedoboru płytek, kiedy jest ich za mało by móc zamykać uszkodzenia. Może to wynikać z zaburzeń ich produkcji, lub za dużego zużycia. Krwinki te są wytwarzane w szpiku kostnym, wyspecjalizowanej tkance wypełniającej duże kości. Niektóre substancje i choroby mogą wpływać na funkcjonowanie szpiku, na przykład:

    • wiele leków, w tym aspiryna, leki moczopędne, przeciwnowotworowe, przeciwalergiczne, przeciwpadaczkowe, leki na arytmię serca, heparyna,
    • choroby wirusowe, jak AIDS,
    • trucizny, jak benzen, czy alkohol,
    • nowotwory, w tym chłoniaki,
    • włóknienie szpiku.

    Płytek krwi może być za mało również wtedy, jeśli są zużywane szybciej niż szpik jest wstanie je produkować. Może się tak dziać:

    • po znacznych krwotokach – większość płytek została zużyta do tamowanie krwawienia, a organizm jeszcze nie uzupełnił zapasów,
    • w chorobach autoimmunologicznych – gdy z różnych przyczyn układ odpornościowy zaczyna traktować płytki jako czynnik obcy i go niszczyć, najważniejszą jest samoistna plamica płytkowa na tle immunologicznym (ang. ITP), występująca zwykle u dzieci, po niektórych infekcjach wirusowych,
    • po stanach po transfuzji krwi,
    • w hipersplenizmie – stan powiększonej śledziony. Śledziona może zatrzymywać za dużo płytek,
    • w zespole hemolityczno-mocznicowym.

    Trombocytopatia to rzadki stan, gdy płytki krwi działają nieprawidłowo i mimo ich wystarczającej ilości, krzepnięcie krwi jest utrudnione. Może się tak dziać w trombastenii Glanzmanna, najczęstszej wrodzonej wadzie płytek. Inna wrodzoną wadą płytek jest syndrom Bernard-Soulier, w obydwu, z różnych przyczyn, płytki mają osłabioną zdolność do zlepiania się ze sobą.

    Zaburzenia płytek krwi, mogą też być wadami nabytymi, pojawiają się często w zespołach: mocznicowym, mielodysplastycznym, mieloproliferacyjnym, czy w marskości wątroby. Także niektóre leki mogą opłaszczać płytki, czyli otaczać je, utrudniając im kontakt ze sobą i brzegami uszkodzenia. Do takich leków należą antybiotyki z grupy penicylin i cefalosporyn.

     

    Skazy osoczowe

     

    W terminie skazy osoczowe (inaczej koagulopatie), również zawiera się kilka dość podobnych do siebie chorób. Wszystkie są związane z białkami krwi, nazywanymi czynnikami krzepnięcia. Czynniki krzepnięcia jest to grupa substancji, które poprzez działanie różnych mechanizmach różne sposoby wspomagających tworzenie się skrzepu. Jeśli płytki krwi są „cegiełkami” przy zamykaniu naczyń, to czynniki krzepnięcia prowadzą do wytworzenia się „zaprawy”. Wyróżniamy:

    • koagulopatie niedoborowe – gdy któregoś z czynników powstaje zbyt mało. Do tej grupy należą hemofilia (za mało czynników VIII, IX lub XI), choroba von Willebranda (za mało czynnika von Willebranda), niedobór witaminy K (niezbędnej dla wytwarzania czynników II, VII, IX i X). Zbyt mała ilość odpowiednich białek może się zdarzyć również w chorobach wątroby,
    • koagulopatie ze zużycia, gdy z powodu innych krwawień, zapas czynników został już wykorzystany i ciało nie zdążyło go uzupełnić. Może się tak też dziać w zespole rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (ang. DIC), gdy układ krzepnięcia aktywuje się w niekontrolowany sposób w całym ciele,
    • immunokoagulopatie, gdy układ odpornościowy sam niszczy czynniki krzepnięcia, błędnie traktujące je jako szkodliwe,
    • hiperfibrynolizy, gdy układ krzepnięcia działa prawidłowo ale układ przeciwstawny, odpowiedzialny za rozpuszczanie niepotrzebnych skrzepów, jest zbyt aktywny.

     

    Skazy naczyniowe

     

    Skazy naczyniowe, inaczej waskulopatie, wynikają z uszkodzeń, lub wad ścian naczyń krwionośnych. Naczynia takie mogą wtedy, z różnych przyczyn, być zbyt kruche i mieć skłonność do pękania. Do tej grupy należą rzadkie choroby jak zespoły Marfana i Ehlersa-Danlosa, u chorych występują wtedy zaburzenia w produkcji kolagenu – białka będącego rusztowaniem większości tkanek miękkich w naszym ciele.

    Dotyczy to także ścian naczyń, a nadmierna ich kruchość powoduje krwawienia. Krwawienia w mózgu i do przewodu pokarmowego mogą prowadzić do śmierci.Inną wrodzoną wadą jest choroba Rendu-Oslera. Na wargach, języku, koniuszkach palców, płucach i innych częściach ciała występują wtedy nietypowe rozszerzenia drobnych naczyń. Miejsca te również wykazują wzmożoną skłonność do krwawień.

    Najbardziej znana jest jednak plamica Schoenleina-Henocha. Jest to alergiczne zapalenie naczyń obserwowane przede wszystkim u dzieci w wieku przedszkolnym. Pojawiają się wówczas wybroczyny i wysypka na nogach oraz pośladkach, obrzęki stawów, bóle brzucha, krwiomocz. Na szczęście w zdecydowanej większości przypadków choroba przebiega z samoistnym wyleczeniem.

    Plamice naczyniowe mogę też pojawiać się na skutek:

    • niedoboru witaminy C, niezbędnej do produkcji białka-kolagenu, wzmacniającego ściany naczyń
    • po długim podawaniu niektórych leków, jak sulfonamidy, furosemid, sole złota czy związki jodu
    • po zakażeniach bakteriami, głównie salmonella i paciorkowce, oraz w infekcjach wirusowych jak grypa, odra czy ospa

     

    Diagnostyka skaz krwotocznych

     

    Podstawą jest dokładny wywiad lekarski i badanie ogólne, lekarz może wypytywać dokładnie o wcześniejsze choroby, niepokojące przypadki, a także historię rodziny. Przy podejrzeniu skazy krwotocznej lekarz może zlecić szczegółowe badania krwi w tym kierunku. Najczęściej badane są czas krwawienia (jak szybko drobne skaleczenie się zamyka), liczba płytek krwi, czas aktywowanej tromboplastyny częściowej – APTT, czas protrombinowy i czas trombinowy (oceniają sprawność działania czynników krzepnięcia). Istnieją również dokładne badania, określające poziom poszczególnych elementów układu krzepnięcia. W niektórych wypadkach może być konieczna biopsja skóry, lub szpiku kostnego, czyli pobranie żywego, świeżego fragmentu tkanki.

     

    Leczenie skaz krwotocznych

     

    Leczenie skaz krwotocznych bardzo się różni, w zależności od tego, co skazę wywołało. W większości zaburzeń wrodzonych, genetycznych, choroba jest nieuleczalna, a chory musi przez całe życie, sztucznie uzupełniać brakujący, lub wadliwy element układu krzepnięcia, niezależnie czy są to trombocyty, czy czynniki krzepnięcia.

    Zaburzenia wywołane przez konkretne substancje, jak leki czy alkohol najczęściej z czasem ustępują, jeśli tylko zaprzestanie się ich przyjmowania. Jeśli przyczyną skazy krwotocznej jest inna choroba, uwaga lekarzy zawsze skupia się na niej. Po wyleczeniu pierwotnej przyczyny, reszta funkcji organizmu po pewnym czasie wraca do normy.

    Część skaz krwotocznych jest nieuleczalna, i ani pacjent, ani lekarze nie mają wpływu na rozwój choroby. Można jednak zminimalizować ryzyko wystąpienia problemów z krzepliwością krwi prowadząc odpowiedni tryb życia. Istotna jest dieta, zwłaszcza oparta na witaminach, by nie dopuścić do niedoborów witamin, minerałów i aminokwasów potrzebnych organizmowi. Zalecana jest dieta bogata w witaminę K i witaminę C oraz wapń.

    Autor: mgr Julia Starońska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zaburzenia krzepnięcia krwi

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.