zarejestruj się zaloguj się

Płytki krwi – zaburzenia i choroby krwi

Tekst: lek. Tomasz Kandzia
Płytki krwi – zaburzenia i choroby krwi
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 23. lipca, 2014

Płytki krwi to elementy morfotyczne obecne w krwiobiegu wytwarzane w szpiku. Są elementem układu krzepnięcia i ich udział jest niezbędny do wytworzenia prawidłowego czopu hemostatycznego i zatrzymania krwawienia. Istnieje wiele zaburzeń w wytwarzaniu i funkcji płytek krwi, które mogą powodować wydłużony czas krwawienia i skazę krwotoczną.

lek. Tomasz Kandzia
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Płytki krwi – normy i funkcja

     

    Płytki krwi (trombocyty) są wytwarzane w szpiku kostnym przez duże komórki nazywane megakariocytami (mega – duże, kario – jądro). Komórki te, znacznie większe niż inne komórki obecne w szpiku, po osiągnięciu dojrzałości ulegają fragmentacji. Z tych fragmentów powstają właśnie płytki krwi, które następnie trafiają do krążenia.

    Norma dla płytek krwi w krążeniu wynosi 150 000-400 000 /µl. Czas życia trombocytu to 8-10 dni. Trombocyty mają postrzępioną cytoplazmę i nie zawierają jądra. W swojej cytoplazmie posiadają one liczne ziarnistości z wieloma enzymami i czynnikami niezbędnymi do funkcjonowania prawidłowego krzepnięcia krwi. W błonie komórkowej natomiast znajdują się receptory. Badanie płytek krwi wchodzi w skład tak zwanej morfologii krwi.

    Płytki krwi są odpowiedzialne za:

    • proces inicjacji krzepnięcia,
    • fibrynolizy (fizjologiczny proces rozkładu zakrzepu),
    • skurczu naczyń krwionośnych.

    W razie uszkodzenia tkanki, w osoczu rozpoczyna się seria reakcji chemicznych, w wyniku których fibrynogen zostaje przekształcony w cząsteczki fibryny, te zaś zlepiają się, tworząc siateczkę zasklepiającą ranę. Do tej siatki wpadają następnie erytrocyty i trombocyty – w wyniku czego powstaje skrzep. Uwięźnięte w tym miejscu płytki krwi wydzielają liczne mediatory, które przekształcają początkowo nietrwały skrzep w odporną skrzeplinę i pobudzają organizm do odbudowy uszkodzonej tkanki i naczynia.

     

    Zaburzenia płytek krwi

     

    Zaburzenia funkcji płytek krwi możemy podzielić na trzy główne grupy:

    1. małopłytkowość,
    2. nadpłytkowość (pierwotne należą do rozrostów nowotworowych, natomiast wtórne na ogół przebiegają bez objawów skazy krwotocznej lub zakrzepicy i ustępują samoistnie po skutecznym leczeniu choroby podstawowej),
    3. zaburzenia czynności (funkcji) płytek krwi.

    Zaburzenia funkcji płytek krwi prowadzą od objawów skazy krwotocznej. Objawia się ona:

    • przedłużonym czasem krwawienia przy zranieniu lub znacznymi wybroczynami podskórnymi (popularnie nazywanymi siniakami) przy nieznacznych urazach.
    • może też dochodzić do samoistnych krwawień z dziąseł, krwawienie z przewodu pokarmowego lub też, co ma poważne konsekwencje medyczne, do narządów wewnętrznych na przykład ośrodkowego układu nerwowego, stawów, oka itp.,
    • w wypadku niektórych zaburzeń funkcji trombocytów może też dochodzić do powiększenia śledziony i jej ucisku na struktury jamy brzusznej, co daje objawy bólowe w obrębie jamy brzusznej.

     

    Małopłytkowość – płytki krwi poniżej normy

     

    Najczęstszym zaburzeniem funkcji płytek krwi jest spadek ich ilości poniżej dolnej granicy normy laboratoryjnej. Dochodzi wtedy do stanu znanego jako małopłytkowość (poniżej 150 tys. płytek/ul). Najczęściej małopłytkowość nie daje żadnych objawów, pojawiają się one dopiero przy wartościach rzędu 50 tys. płytek/ul i niższych pod postacią skazy i samoistnych krwawień.

    Istnieje szereg przyczyn zmniejszonej ilości płytek krwi. Dzielimy je na trzy typy: małopłytkowość centralna, obwodowa i rzekoma.

    • Małopłytkowość centralna wynika ze zmniejszonej produkcji płytek w szpiku kostnym. Powody mogą być różne. Może to wynikać z chorób szpiku kostnego, niedoborów witamin (np. witaminy B12), ale też może być jednym z objawów choroby nowotworowej.
    • Małopłytkowość obwodowa to utrata płytek poza szpikiem kostnym. Mogą one być niszczone w nadmiernych ilościach w śledzionie. Sam organizm może też błędnie identyfikować płytki jako obce ciało i wytwarzać przeciwko nim przeciwciała odpornościowe powodując immunologiczną małopłytkowość. Może też po prostu dochodzić do ich nadmiernego zużycia, które szpik kostny nie jest w stanie szybko zrekompensować.
    • Pewnym artefaktem jest małopłytkowość rzekoma powstająca jako błąd laboratoryjny. Maszyna licząca płytki może podawać mniejszą ilość płytek niż jest w rzeczywistości z powodu zlepiania się płytek. W takich wypadkach zleca się manualne przeliczenie ilości płytek.

     

    Płytki krwi a leki

     

    Zaburzenia funkcji płytek krwi nazywane też trombocytopatiami należą do rzadkich chorób związanych z anomaliami w błonie płytkowej, ziarnistościach, strukturze lub cytoszkielecie białek płytkowych, zaburzenia sekrecji lub przekazywania sygnału oraz zaburzenia funkcji koagulacyjnych. Wrodzone trombocytopatie takie jak zespół Bernarda i Souliera czy trombastenia Glanzmanna należą do rzadkości. Znacznie częstsze są nabyte zaburzenia funkcji płytek. Znaczącą rolę w zaburzaniu czynności trombocytów pełnią tutaj leki. Może być to działanie celowe jak podczas terapii przeciwkrzepliwej jak i też działanie uboczne. Leki zaburzające funkcje płytek to:

    • kwas acetylosalicylowy (ASA),
    • pochodne tienopirydyny (tiklopidyna, klonidyna, prasugrel),
    • antagoniście receptora GP IIb/IIIa (abciksimab, tirofiban, epifibatyd, lamifiban),
    • dekstrany (stosowane jako infuzje dożylne zapobiegające ucieczce płynów w łożyska naczyniowego),
    • heparyna (często stosowanie prowadzi do umiarkowanej małopłytkowośći, która jednak ustępuje po odstawieniu leku),
    • leki fibrynolityczne (streptokinaza, urokinaza, tkankowy aktywator plazminogenu),
    • antybiotyki β-laktamowe.

     

    Płytki krwi a choroby

     

    Również w przebiegu niektórych chorób może dochodzić do zaburzenia funkcji płytek krwi.

    • Dzieje się tak w mocznicy, gdzie niewydolność nerkowa powoduje powstanie łagodnej skazy krwotocznej.
    • Również w niewydolności wątroby mamy do czynienia z zaburzeniem funkcji płytek o złożonej postaci, gdyż równocześnie dochodzi do zaburzeniem syntezy czynników krzepnięcia.
    • Największą grupą chorób wpływających na funkcje płytek są jednak choroby układu krwiotwórczego. W zespołach skutkujących rozrostem pochodzącym z komórek szpikowych (mieloproliferacyjnych) w ok. 30 % dochodzi do skazy krwotocznej. Oprócz małopłytkowości syntetyzowane płytki zawierają wiele defektów, które najprawdopodobniej są efektem mutacji nowotworowych. Mają obniżone zdolności koagulacyjne, zmniejszone wydzielanie ziarnistości płytkowych, zmniejszone ilości receptorów w błonie komórkowej, wykazują zaburzenia kształtu i wielkości.

     

    Zaburzenia płytek krwi – leczenie

     

    W przypadku małopłytkowości centralnej leczeniem pozostaje usunięcie choroby pierwotnej. Jeżeli jest to niemożliwe to doraźnie przetacza się koncentraty krwinek płytkowych (KKP), a w ostateczności można przeszczepić szpik kostny. Podobnie ma się leczenie małopłytkowości związanej z defektami samych trombocytów. Jedynym leczeniem jest usunięcie podstawowej przyczyny lub przeszczep szpiku.

    W przypadku małopłytkowości związanej z obwodowym niszczeniem płytek krwi pierwszym rzutem leczenia są glikokortykosteroidy. Podaje się też leki immunosupresyjne w celu zmniejszenia ilości przeciwciała. Inną opcją terapeutyczną jest usunięcie śledziony jako głównego organu odpowiedzialnego za usuwanie płytek z krążenia. Usunięcie śledziony powoduje podwyższenie ilości płytek w krążeniu. Nowymi opcjami terapeutycznymi są monoklonalne przeciwciała takie jak rytuksymab oraz leki pobudzające szpik do syntezy płytek krwi. Do tych leków należy eltrombopag i romiplostim. Niestety, mimo znacznej skuteczności ze względu na wysoką cenę są one rzadko stosowane w leczeniu.

    Autor: lek. Tomasz Kandzia
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Skaza krwotoczna

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.