zarejestruj się zaloguj się

Niedobory żelaza

Tekst: lek. Paweł Czerwonka
Niedobory żelaza
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. maja, 2016

Żelazo to jeden z najistotniejszych mikroelementów w obrębie ustroju. Zmniejszenie jego ilości w organizmie skutkuje niedokrwistością z niedoboru żelaza, czyli anemią. Niedobory żelaza niosą wiele negatywnych skutków zarówno o charakterze ogólnoustrojowym, jak i dotyczącym konkretnego narządu. Konieczne jest więc włączenie skutecznego leczenia oraz zapobieganie niedoborom tego pierwiastka.

lek. Paweł  Czerwonka
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Niedokrwistość z niedoboru żelaza – przyczyny

     

    Występuje zasadniczo kilka mechanizmów odpowiedzialnych za niedokrwistość z niedoboru żelaza. Mogą one występować pojedynczo, ale bardzo często kilka czynników współistnieje jednocześnie.

    • Jedną z głównych przyczyn niedokrwistości jest utrata żelaza związana z krwawieniami. U kobiet odnosi się to do utraty krwi przez drogi rodne pod postacią: obfitych miesiączek, nadmiernej utraty krwi w czasie porodu czy krwawienia pomenopauzalnego. Niedokrwistość z niedoboru żelaza o nieokreślonej etiologii w każdym przypadku skłania do diagnostyki i określenia przyczyny utraty żelaza, szczególnie diagnostyki krwawienia z przewodu pokarmowego.
    • Ważnym czynnikiem jest także zwiększone zapotrzebowanie na żelazo, zwłaszcza przy współistnieniu niedostatecznej podaży lub upośledzonego wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego. U kobiet, na większości etapów ich życia, występuje zwiększone zapotrzebowanie na żelazo. Odnosi się to szczególnie do okresu ciąży i karmienia piersią. Dojrzewanie oraz miesiączkowanie również niesie zwiększone ryzyko anemii.
    • Dieta ma bardzo duży wpływ na poziom żelaza w organizmie. Niektóre produkty, jak np. herbata, utrudniają jego wchłanianie. Niedoborom żelaza sprzyja dieta bogata w fosforany i szczawiany. Osoby stosujące dietę wegetariańską są szczególnie narażone na niedokrwistość z niedoboru żelaza.
    • Zaburzenia wchłaniania żelaza – mogą być wynikiem m.in.: całkowitej lub częściowej resekcji żołądka lub jelita, celiakii, zmniejszonej kwaśności soku żołądkowego czy choroby Leśniowskiego Crohna.

     

    Skutki niedoboru żelaza

     

    W wyniku niedoboru żelaza dochodzi do upośledzenia tworzenia się hemoglobiny, czyli barwnika czerwonych krwinek odpowiedzialnego za wiązanie tlenu. Konsekwencją jest powstawanie małych krwinek czerwonych (jest to tzw. anemia mikrocytarna). Ich funkcja transportowa tlenu zostaje wówczas obniżona, co powoduje liczne dolegliwości, które mają charakter ogólnoustrojowy, jak i dotyczący konkretnych narządów. Są to m.in.:

    • ból, pieczenie i wygładzenie powierzchni języka;
    • w ciężkich postaciach: szybki rytm serca, duszność.

    Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest bardzo częstą dolegliwością występującą u noworodków, dlatego ważne staje się wczesne rozpoznanie jej objawów. Są to m.in.: pogorszenie apetytu, apatia, zahamowanie przyrostu masy ciała niemowlaka, częstsze infekcje, bladość powłok.

     

    Niedokrwistość z niedoboru żelaza – leczenie

     

    W przypadku rozpoznania niedokrwistości z niedoboru żelaza konieczne staje się szybkie wdrożenie leczenia. W każdym przypadku należy skonsultować z lekarzem indywidualny schemat postępowania. Leczenie niedokrwistości z niedoboru żelaza w ogromnej mierze uzależnione jest od przyczyny jego powstania. Ogólne zalecenia opierają się zwykle na wdrożeniu diety opartej na produktach bogatych w żelazo oraz suplementacji preparatów żelaza.

    Zalecenia te mogą wystarczyć w przypadku niedokrwistości, której przyczyna jest znana i wynika zwykle ze zmiany diety bądź fizjologicznych procesów, jak: ciąża, karmienie piersią czy okres dojrzewania.

    W przypadku niedokrwistości z niedoboru żelaza, której przyczyna jest nieznana, pierwszym krokiem w procesie leczenia będzie szczegółowa diagnostyka. Niezbędna może okazać się hospitalizacja, ponieważ anemia bywa często objawem innej choroby podstawowej. Szczególnie ważna jest wówczas diagnostyka układu pokarmowego pod kątem: chorób upośledzających wchłanianie, krwawienia czy choroby nowotworowej.

    Diagnostyka i skuteczne leczenie choroby podstawowej staje się jednocześnie leczeniem przyczynowym anemii. Proces leczniczy wspierany jest dietą i suplementacją żelaza w formie doustnej bądź, w niektórych przypadkach, dożylnej. W sytuacji ciężkiej niedokrwistości, zwłaszcza u chorych z objawami niewydolności serca, konieczne może okazać się przetaczanie koncentratu krwinek czerwonych.

     

    Jak zapobiegać niedokrwistości z niedoboru żelaza?

     

    W celu zapobiegania niedokrwistości z niedoboru żelaza należy w pierwszej kolejności określić indywidualne ryzyko wystąpienia anemii. Szeroką grupą ryzyka są praktycznie wszystkie kobiety, u których na wielu etapach życia dochodzi do spadku poziomu żelaza zarówno na tle zwiększonego zapotrzebowania, jak i jego nadmiernej utraty.

    Zapotrzebowanie u kobiet wynosi zwykle od ok 12 do 18 mg żelaza na dobę. W ciąży i podczas karmienia piersią wzrasta do ok 25–28 mg na dobę. Dlatego też u kobiet ciężarnych z prawidłowym poziomem żelaza stosuje się dawkę profilaktyczną ok 30–60 mg, natomiast u tych z obniżonymi wartościami – terapeutyczną ok. 120 mg.

    Suplementacja żelaza powinna być stosowana również w przypadku: krwawień okołomenopauzalnych, obfitych miesiączek i okresu dojrzewania. Warto rozważyć zażywanie preparatów witaminowo-mikroelementowych, które, poza żelazem, dostarczą innych pierwiastków istotnych dla właściwego funkcjonowania układu odpornościowego, utrzymania zdrowych kości czy prawidłowej pracy serca.

     

    Produkty bogate w żelazo

     

    Dieta osób narażonych na powstanie niedoborów żelaza powinna być zbilansowana i opierać się na produktach stanowiących źródło tego pierwiastka. Produktami takimi są m.in.:

    • mięsa i przetwory mięsne, w tym ryby;
    • podroby mięsne, np. wątroba wieprzowa lub wołowa;
    • warzywa: burak, pietruszka, groszek zielony;
    • nasiona roślin strączkowych: soczewica, groch;
    • owoce: porzeczki, poziomki, maliny.

    Oprócz diety bogatej w żelazo do diety należy włączyć produkty bogate w witaminę C, która wpływa na zwiększenie wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego nawet kilkukrotnie.

    Do produktów, które wpływają na zmniejszenie wchłaniana żelaza należy zaliczyć natomiast m.in.: kakao, otręby, jaja (żółtka), produkty mleczne, herbatę oraz kawę.

    Autor: lek. Paweł Czerwonka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.