zarejestruj się zaloguj się

Neutropenia – przyczyny, objawy, leczenie

Tekst: Hanna Cholewa
Dodane: 15. maja, 2015

Neutropenia oznacza obniżenie liczby granulocytów obojętnochłonnych (neutrofilów) we krwi obwodowej poniżej normy. Wiąże się z dużym ryzykiem wystąpienia ciężkich infekcji. Przyczyny wystąpienia neutropenii mogą być różne. Najogólniej można podzielić ją na neutropenię wrodzoną (spowodowaną czynnikami genetycznymi) oraz neutropenię nabytą.

SPIS TREŚCI:

    Czym są neutrofile?

     

    Neutrofile stanowią najliczniejszą grupę krwinek białych (około 65%). Są nazywane granulocytami obojętnochłonnymi ze względu na charakterystyczny wygląd pod mikroskopem – zawierają liczne ziarnistości w cytoplazmie, a podczas barwienia histologicznego pochłaniają barwniki o odczynie obojętnym. Neutrofile zmieniają się w miarę dojrzewania – młodsze formy neutrofilów mają pałeczkowate jądra, a starsze – segmentowane.

    Wszystkie neutrofile w organizmie tworzą trzy pule – rezerwową, marginalną i krążącą. Pula rezerwowa to komórki znajdujące się w szpiku kostnym, pula marginalna to te, które są luźno związane ze ścianą naczynia, natomiast pula krążąca to neutrofile obecne w krwi krążącej. Najważniejsza rola neutrofilów polega na fagocytozie, czyli pochłanianiu bakterii i niewielkich fragmentów komórek lub obumarłych tkanek. Stąd ich ogromna rola w odpowiedzi odpornościowej przeciwko bakteriom.

     

    Neutropenia – badania i diagnostyka

     

    Aby zdiagnozować neutropenię konieczne jest wykonanie morfologii krwi z rozmazem. Rozmaz krwi jest badaniem mikroskopowym, w którym ocenia się wygląd poszczególnych elementów krwi (w tym neutrofilów) oraz ich skład ilościowy. Obecnie jednak ocena mikroskopowa jest często zastępowana przez automatyczną analizę. Dopiero wykrycie nieprawidłowości w automatycznym pomiarze krwi (zaznaczone na wyniku badania jako „morphology flag”) jest wskazaniem do badania mikroskopowego.

    W wynikach badań laboratoryjnych liczba neutrofilów jest zwykle wyrażona dwojako: jako odsetek całkowitej liczby leukocytów (%) oraz jako bezwzględna liczba komórek. Normy nautrofili mogą nieznacznie różnić się między poszczególnymi laboratoriami, ale zwykle wynoszą 40–70% (z czego 3–5% to neutrofile pałeczkowate, czyli formy młode) oraz 1,8–8 tys/µl.

    Neutropenię można zdiagnozować gdy liczba neutrofilów w morfologii z rozmazem wynosi poniżej 1,5 tys/µl. Natomiast nieprawidłowy odsetek neutrofilów musi zostać przeanalizowany w oparciu o całkowitą liczbę leukocytów oraz ewentualne nieprawidłowości w zakresie innych subpopulacji białych krwinek (limfocytów, monocytów, granulocytów kwaso- oraz zasadochłonnych). Gdy liczba neutrofilów spada poniżej 500/µl, mówimy o agranulocytozie.

     

    Neutropenia – przyczyny

     

    Neutropenia bardzo rzadko ma charakter wrodzony – przykładem może być zespół Kostmanna lub zespół Schwachmana-Diamonda. Do tej grupy neutropenii należy również neutropenia cykliczna – czyli cykliczne, co ok. 21 dni (15–35) pojawianie się neutropenii (poniżej 200/µl), często z towarzyszącą monocytozą. W okresach spadku liczby neutrofilów, może dochodzić do pojawienia się gorączki i owrzodzeń w jamie ustnej.

    Neutropenia nabyta jest znacznie częstsza. Może być spowodowana zmniejszonym wytwarzaniem neutrofilów przez szpik kostny, zwiększonym niszczeniem neutrofilów albo przesunięciem neutrofilów z puli krążącej do puli marginalnej.

    1. Przyczyny nabyte związane ze zmniejszeniem produkcji neutrofilów:
    • niedokrwistość aplastyczna;
    • naciek szpiku kostnego (gruźlica, białaczka i inne nowotwory);
    • ciężka infekcja (zwłaszcze infekcje wirusowe, takie jak grypa, różyczka, zakażenie wirusem Epsteina-Barr, cytomegalowirusem lub wirusem HIV, ospa wietrzna, ale też niektóre infekcje bakteryjne);
    • zespół mielodysplastyczny;
    • niedobór witaminy B12 lub/i kwasu foliowego;
    • po napromienianiu;
    • polekowe (m. in. niektóre cytostatyki, leki przeciwtarczycowe, leki przeciwpadaczkowe, antybiotyki, leki przeciwbólowe).
    1. Przyczyny nabyte związane ze zwiększonym niszczeniem neutrofilów:
    • powiększenie i nadmierna praca śledziony (hipersplenizm);
    • choroby autoimmunologiczne (w których układ odpornościowy organizmu zwraca się przeciwko jego własnym tkankom);
    • po dializach lub operacjach z użyciem aparatów filtrujących krew;
    • polekowe.
    1. Przyczyny nabyte związane z przesunięciem neutrofilów z puli krążącej w krwi do puli związanej ze ścianą naczynia:
    • leki;
    • stres.

    Najczęściej neutropenia rozwija się w wyniku toksycznego działania leków lub innych substancji albo w wyniku chorób autoimmunologicznych.

     

    Neutropenia – objawy

     

    Obraz kliniczny neutropenii wyraża się przede wszystkim zwiększoną podatnością na zakażenia, zwłaszcza jamy ustnej i górnych dróg oddechowych, uporczywie narastającymi mimo stosowanej terapii. Objawy zależą od nasilenia neutropenii, od szybkości jej wystąpienia, czasu jej trwania, a także tempa z jakim ilość neutrofilów spada.

    Ryzyko infekcji w zależności od liczby neutrofilów wygląda następująco:

    • 1000-1800/µl – niskie ryzyko infekcji (pierwsze objawy kliniczne)
    • 500-1000/µl – umiarkowane ryzyko infekcji
    • poniżej 500–1000/µl – wysokie ryzyko infekcji.

    Niemożliwe jest ustalenie przyczyny, która wywołała neutropenię, bazując jedynie na objawach, ponieważ w każdym przypadku są one praktycznie jednakowe. Zwykle jednak neutropenia spowodowana czynnikami toksycznymi rozwija się w sposób powolny, utajony, początkowo bezobjawowy, a objawy kliniczne po wystąpieniu nasilają się powoli. Natomiast neutropenię o podłożu immunologicznym cechuje szybszy rozwój objawów oraz często towarzyszące objawy alergiczne. Przyczyny neutropenii powinny być ustalone na specjalistycznym oddziale hematologicznym.

     

    Neutropenia – leczenie

     

    Leczenie neutropenii powinno być prowadzone na oddziale specjalistycznym. Chorzy często są umieszczani w tzw. izolatkach, co służy ich własnej ochronie. Postępowanie w przypadku neutropenii powinno obejmować:

    • Staranne leczenie wszelkich zakażeń już od wczesnej fazy ich rozwoju.
    • Wykonywanie zabiegów (takich jak usuwanie zęba, cewnikowanie pęcherza) pod osłoną antybiotyków.
    • Unikanie leków, które mają toksyczne działanie na szpik. W związku z tym konieczne jest staranne przeanalizowanie stosowanych zwykle leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych, albo takich używanych podczas infekcji oraz innych chorób.
    • Podawanie immunoglobuliny dożylnie, jeśli lekarz uzna to za konieczne. Immunoglobuliny stosowane w przypadku neutropenii to przeciwciała o szerokim zakresie swoistości, które mają zdolność rozpoznawania szerokiej gamy antygenów (obcych białek).
    • Leczenie G-CSF (czynnikiem stymulującym tworzenie kolonii granulocytów), możliwym tylko w specjalistycznych ośrodkach. Jest to czynnik występujący w naszym organizmie, ale do celów leczniczych produkuje się go w laboratoriach. Zastosowanie tego środka powoduje wzrost produkcji neutrofilów oraz ich przedostawanie się z puli rezerwowej w szpiku do puli krążącej we krwi. Wydłuża on również życie neutrofilów oraz poprawia zdolność do zabijania bakterii .
    • Przetoczenie koncentratu granulocytarnego, które lekarz może zlecić w bardzo rzadkich przypadkach. Jest to preparat uzyskiwany z krwi. By otrzymać takie leczenie należy spełnić ścisłe kryteria (liczba granulocytów poniżej 500/µl, długotrwała gorączka lub zakażenie niereagująca na leczenie, obecność bakterii lub grzybów we krwi, niewydolność szpiku kostnego). Takie leczenie wiąże się niestety z ryzykiem poważnych powikłań.
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Granulocyty

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.