zarejestruj się zaloguj się

Homocystynuria

Tekst: lek. Karolina Kołodziejczak
Homocystynuria
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 16. stycznia, 2015

Homocystynuria jest chorobą metaboliczną. Przyczyna jej powstania jest uwarunkowana genetycznie. Homocystynuria powoduje wystąpienie objawów ze strony narządu wzroku, ośrodkowego układu nerwowego, układu krążenia i kostnego. Leczenie chorego na homocystynurię należy podjąć w pierwszych miesiącach życia.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest homocystynuria?

     

    Homocystynuria to rzadkie schorzenie. Jest wrodzoną chorobą metaboliczną wywołaną zaburzeniami przemiany aminokwasu – metioniny. Zaburzenia te mogą występować na różnych etapach przemiany aminokwasu, doprowadzając do zwiększenia stężenia homocysteiny w surowicy i moczu.

    W zależności od miejsca występowania nieprawidłowości w przemianie aminokwasu możemy wyróżnić:

    • homocystynurię typu I – klasyczną (defekt enzymu syntazy β-cystationowej);
    • homocystynurię typu II (nietermolabilne defekty reduktazy 5,10- metylenotetrahydrofolanowej).

    Znane są także inne przyczyny genetyczne zwiększające stężenie homocysteiny, mogą one być również związane z zaburzeniami metabolizmu witaminy B12 – kobalaminy (kwasica metylomalonowa z homocystynurią). Nieprawidłowe przemiany homocysteiny mogą być także wynikiem niedoborów witaminy B6 (praca enzymu syntazy β-cystationowej zależy od tej witaminy), kwasu foliowego (folacyny, witaminy B9), witaminy B12.

    Na wzrost stężenia homocysteiny w osoczu mają wpływ także inne czynniki:

    Jednak uznaje się stosowanie terminu homocystynuria w stosunku do wrodzonych zaburzeń metabolizmu, powodujących wzrost stężenia homocysteiny. Warto zauważyć, że zdrowy człowiek wydala z moczem pewne ilości tego aminokwasu (3–10μmol/dobę), dlatego bardziej odpowiedni niż homocystynuria byłby termin hiperhomocystynuria, czego jednak się nie używa.

    Klasyczna homocystynuria dziedziczy się autosomalnie recesywnie, co oznacza, że mutacja musi występować w obydwóch allelach genu (allel to jeden z wariantów genu) dla syntazy β-cystationowej. W zależności od występującej mutacji, skuteczne może okazać się leczenie witaminą B6. W takich przypadkach homocystynuria ma zazwyczaj łagodniejszy przebieg. Irlandia jest państwem, w którym homocystynuria występuje najczęściej.

     

    Objawy homocystynurii

     

    Objawy kliniczne klasycznej homocystynurii bardzo rzadko obserwuje się u noworodków, mających defekt syntazy β-cystationowej. Specyficzny symptom nieleczonej choroby –  przemieszczenie soczewki, zazwyczaj pojawia się w wieku kilku lat. Homocystynuria typu I należy do chorób tkanki łącznej.

    Objawy homocystynurii klasycznej mogą dotyczyć różnych układów.

    Objawy ze strony narządu wzroku:

    Symptomy ze strony ośrodkowego układu nerwowego:

    • opóźnienie umysłowe,
    • zaburzenia psychiczne (zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, czyli występowanie natrętnych myśli – nerwica natręctw i przymusowych zachowań; zaburzenia osobowości),
    • symptomy pozapiramidowe (np. dystonie, czyli pojawianie się ruchów niezależnych od woli, powodujących wyginanie części ciała),
    • padaczka.

    Nieprawidłowości w układzie kostnym:

    • cechy występujące w zespole Marfana,
    • wysoki wzrost,
    • dolichostenomelia (nieprawidłowo długie kończyny górne i dolne),
    • arachnodaktylia (palce „pająkowate” – długie i cienkie palce),
    • osteoporoza,
    • skolioza,
    • podniebienie tzw. gotyckie (wysoko wysklepione),
    • poszerzone przynasady kości długich,
    • stopa wydrążona (pes cavus),
    • klatka piersiowa lejkowata (pectus excavatum), klatka piersiowa kurza (pectus carinatum),
    • kolana koślawe (genu valgum),
    • kifoza patologiczna (kręgosłup jest nadmiernie łukowato wygięty w stronę grzbietową).

    Objawy ze strony układu krążenia:

    • zakrzepica tętnic i żył,
    • zatorowość (zatory płucne),
    • miażdżyca (wcześnie występująca),
    • napadowe, silne czerwienienie się policzków,
    • sinica marmurkowata.

    W przypadku nieleczonej homocystynurii typu I u ponad połowy chorych występują zaburzenia zakrzepowo-zatorowe w ciągu pierwszych trzydziestu lat życia. Zakrzepica może być przyczyną udaru mózgu.

    Inne objawy homocystynurii klasycznej:

    • cienka skóra o jasnym zabarwieniu,
    • jasne włosy,
    • zapalenie trzustki,
    • występowanie przepuklin pachwinowych,
    • nieprawidłowości w pracy układu endokrynologicznego,
    • odma opłucnowa,
    • miopatia (miopatie to grupa chorób mięśni, objawem jest ich osłabienie),
    • stłuszczeniowa choroba wątroby,
    • podwyższone ryzyko wystąpienia poronienia, ciąży ekotopowej.

     

    Rozpoznanie i badania na homocystynurię

     

    Rozpoznanie homocystynurii klasycznej często stawiane jest z opóźnieniem. Ważna jest prawidłowa interpretacja objawów i spostrzeganie ich jednoczesnego występowania u jednej osoby, co może nakierować na rozpoznanie homocystynurii. Zaleca się, aby dzieci, u których wystąpił incydent zakrzepowo-zatorowy o nieznanej przyczynie, zbadać w kierunku homocystynurii.

    W badaniach przesiewowych noworodków oznacza się stężenie metioniny lub wzajemnego stosunku metioniny i fenyloalaniny (u chorych z defektem syntazy metioninowej trzeba oznaczyć stężenie homocysteiny w osoczu). Od 1–3. dnia życia wykonuje się tandemową spektrometrię masową – czułość diagnostyczna wynosi około 99%. Inną metodą oznaczania (od 5.dnia życia) jest mikrobiologiczny test hamowania, którego czułość jest równa około 60%. Materiałem do badań jest krew pobrana z pięty dziecka. Rutynowo w Polsce nie wykonuje się badania przesiewowego noworodków w kierunku homocystynurii.

    Teoretycznie możliwa jest diagnostyka homocystynurii w okresie prenatalnym – zmierzenie aktywności syntazy β-cystationowej w hodowli amniocytów (amniocyt to komórka obecna w płynie owodniowym); badanie genotypu płodu, jeśli znana jest mutacja u rodziców.

    W celu identyfikacji nosicielstwa mutacji w genie syntazy β-cystationowej można wykorzystać badania genetyczne, przydatny jest też test obciążenia metioniną, a także można badać mocz w kierunku wydalanej homocysteiny.

    Diagnostyka homocystynurii klasycznej obejmuje oznaczenie dużego stężenia homocysteiny w osoczu krwi, obecna jest hipermetioninemia (podwyższony poziom metioniny we krwi –  nie występuje u wszystkich). W badaniach stwierdza się także podwyższony poziom wydalanej z moczem homocysteiny. W wycinkach pobranych z wątroby, w hodowli fibroblastów lub limfocytów stwierdza się obniżoną aktywność syntazy β-cystationowej. Oznacza się także odpowiedź na pirydoksynę (jedną z form witaminy B6).

     

    Homocystynuria – leczenie i rokowanie

     

    Leczenie homocystynurii trzeba rozpocząć jak najwcześniej. Sposoby leczenia homocystynurii klasycznej obejmują:

    • przyjmowanie witaminy B6 (pirydoksyny),
    • przyjmowanie kwasu foliowego,
    • dieta niskometioninowa – należy zredukować spożywanie naturalnych białek, zamieniając je na mieszanki aminokwasowe, zawierające cysteinę (jej stężenie u chorych na homocystynurię jest zmniejszone),
    • doustne leczenie betainą,
    • niektórzy chorzy potrzebują leczenia witaminą B12.

    Ważne jest również leczenie powikłań, np. przemieszczenie soczewki wymaga operacji. Nie można także zapomnieć o zwiększonym ryzyku zakrzepicy, szczególnie w okresie ciąży i połogu.

    Rokowanie w nieleczonej homocystynurii jest poważne. Incydenty zakrzepowo-zatorowe występują już we wczesnym wieku. Jeżeli prawidłowe leczenie zostanie rozpoczęte w pierwszych miesiącach życia, rokowanie w homocystynurii się poprawia. Ważny jest fakt, że w przypadku pacjentów z homocystynurią odpowiadającą na leczenie pirydoksyną, nawet jeśli diagnostyka jest opóźniona, właściwe leczenie może czasami powodować wycofywanie się zaburzeń psychicznych i polepszenie się zdolności intelektualnych.

    Autor: lek. Karolina Kołodziejczak
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Homocysteina

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.