zarejestruj się zaloguj się

Znieczulenie podpajęczynówkowe

Tekst: lek. Maryla Śmietanowska
Dodane: 08. kwietnia, 2014

Znieczulenie podpajęczynówkowe jest jednym z typów znieczuleń przewodowych stosowanych w anestezjologii. Lek znieczulający podaje się do płynu mózgowo-rdzeniowego. To bezpieczny i szeroko stosowany sposób znieczulania, jest obarczony jednak powikłaniami. Przez pacjentów najczęściej określane jako znieczulenie do kręgosłupa. Głównym celem zastosowania znieczulenia jest poprzez podanie odpowiednich leków przerwanie odczuwania czucia i bólu.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest znieczulenie podpajęczynówkowe?

     

    Znieczulenie podpajęczynówkowe jest obok znieczulenia zewnątrzoponowego, jedną z centralnych blokad przewodowych. Środek znieczulający podawany jest do worka oponowego w okolicy lędźwiowej kręgosłupa (podawany jest do płynu mózgowo-rdzeniowego). W przestrzeni podpajęczynówkowej lek miesza się z płynem mózgowo-rdzeniowym, odwracalnie hamuje impulsy nerwowe i wywołuje blokadę nerwową: czuciową, ruchową i współczulną. Jest to szczególnie przydatny rodzaj znieczulenia w ginekologii, urologii oraz ortopedii.

    Największą zaletą zastosowania znieczulenia przewodowego jest całkowita bezbolesność, przy zachowanej świadomości pacjenta. Przerwanie impulsacji nerwowej obejmuje jedynie obszar operowany i nie wymaga farmakologicznego wywoływania snu u pacjenta.

    Znieczulenie podpajęczynówkowe należy odróżnić od znieczulenia zewnątrzoponowego. Pacjenci często oba typy znieczulenia określają jako „znieczulenie do kręgosłupa”. Zasadnicza równica pomiędzy tymi typami znieczulenia polega na tym, że w znieczuleniu podpajęczynówkoym, środek znieczulający podawany jest do płynu mózgowo-rdzeniowego, zaś w znieczuleniu zewnątrzoponowym do przestrzeni zewnątrzoponowej kanału kręgowego, pomiędzy okostną wyścielającą kanał kręgowy i oponę twardą otaczającą rdzeń kręgowy.

     

    Wskazania do znieczulenia podpajęczynówkowego

     

    Znieczulenie podpajęczynówkowe jest bardzo przydatne podczas zabiegów wykonywanych poniżej linii pępka. Szczególnie w operacjach:

    • położniczych,
    • ginekologicznych,
    • urologicznych,
    • ortopedycznych
    • niektórych operacjach chirurgicznych takich jak zabiegi wykonywane na kończynach dolnych np. operacja usunięcia żylaków kończyn dolnych.

     

    Jak działa znieczulenie podpajęczynówkowe?

     

    Środki znieczulenia przewodowego to przede wszystkim leki miejscowo znieczulające. Leki te są podawane w dużym stężeniu ale w małej objętości bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego. W znieczuleniu podpajęczynówkowym środek znieczulający miesza się z płynem mózgowo-rdzeniowym i wywołuje blokadę nerwową: czuciową, ruchową i współczulną.

    • Blokada czuciowa powoduje zanik czucia bólu, dotyku i temperatury w okolicach położonych dystalnie czyli obwodowo od miejsca podania.
    • Blokada ruchowa powoduje zwiotczenie mięśni w obszarze unerwianym przez znieczulone nerwy, skutkuje brakiem możliwości poruszania nogami.
    • Blokada współczulna rozszerzenie naczyń krwionośnych – zwłaszcza naczyń kończyn dolnych może przyczynić się do wystąpienia spadku ciśnienia tętniczego krwi (hipotensji) po podaniu środka znieczulającego.
    • Świadomości pozostaje zachowana.

     

    Jak wygląda znieczulenie podpajęczynówkowe?

     

    Przygotowanie do zabiegu

     

    Przygotowanie do podania znieczulenia obejmuje:

    • założenie wkłucia dożylnego (wenflon),
    • przetaczanie płynów,
    • monitorowanie czynności życiowych,
    • zacewnikowanie pęcherza moczowego

    Znieczulenie wykonywane jest w części lędźwiowej kręgosłupa u pacjenta w pozycji siedzącej pochylonej do przodu lub leżącej na boku. Przy przygotowaniu miejsca wkłucia konieczne jest zachowanie całkowitej sterylności (by zapobiec przedostaniu się mikroorganizmów do płynu mózgowo-rdzeniowego).

     

    Przebieg znieczulenia

     

    Po uprzednim znieczuleniu skóry w okolicy wkłucia, wprowadzana jest igła podpajęczynówkowa. Przestrzeń podpajęczynówkowa jest zlokalizowana w kanale kręgowym pomiędzy oponą miękką (otaczającą bezpośrednio rdzeń kręgowy), a oponą twardą – najbardziej zewnętrzną z trzech opon otaczających rdzeń kręgowy. Opona pajęcza (pajęczynówka) jest bardzo delikatną strukturą, w której przebiegają naczynia krwionośne. Znajduje się ona pomiędzy oponami miękką i twardą. Od wewnątrz oddzielona jest od opony miękkiej wąską przestrzenią wypełnioną płynem mózgowo-rdzeniowym. Ta właśnie przestrzeń nosi nazwę podpajęczynówkowej.

    Po wprowadzeniu igły do przestrzeni podpajęczynówkowej w igle pojawi się płyn mózgowo-rdzeniowy. Jego obecność świadczy o prawidłowym umiejscowieniu igły i pozwala na bezpieczne podanie środka znieczulenia przewodowego. Po podaniu leku igłę usuwa się i zabezpiecza miejsce wkłucia jałowym opatrunkiem. Następnie pacjenta układa się na plecach.

     

    Kontrola skuteczności znieczulenia

     

    Początek działania leku obserwowany jest już po kilku minutach. Anestezjolog sprawdza skuteczność znieczulenia oraz jego symetrię. Dotyka – najczęściej zimnym gazikiem lub igłą, przesuwając ją od miejsca nieznieczulonego do znieczulonego, pyta w którym miejscu odczuwany jest ból i określa w ten sposób poziom znieczulenia.

     

    Czas trwania znieczulenia

     

    Efekt działania znieczulenia utrzymuje się dość długo bo przez około 2,5 do 3 godzin. Często efekt przeciwbólowy znieczulenia rozciąga się jeszcze na wczesny etap opieki pooperacyjnej. Jeśli operacja przedłuży się, a znieczulenie zacznie ustępować w trakcie zabiegu, wykonywane jest znieczulenie ogólne.

     

    Powikłania po znieczuleniu podpajęczynówkowym

     

    Wczesne powikłania

     

    • Hipotensja i bradykardia, czyli odpowiednio. Spadek ciśnienia tętniczego krwi i spadek częstości pracy serca występujące po podaniu środka znieczulającego. Mogą pojawiać się we wczesnej fazie znieczulenia dlatego też konieczne jest stałe monitorowanie podstawowych funkcji życiowych u osoby poddanej znieczuleniu. Monitorowane są przede wszystkim tętno, ciśnienie tętnicze krwi oraz saturacja czyli wysycenie krwi tlenem.
    • Spadek temperatury ciała. należy do wczesnych powikłań znieczulenia podpajęczynówkowego
    • Nudności i wymioty. O nudnościach pojawiających się w trakcie znieczulenia powinno się zawsze poinformować anestezjologa, gdyż ich wystąpienie może świadczyć o spadku ciśnienia tętniczego krwi, któremu można i należy przeciwdziałać podając odpowiednie leki.
    • Reakcja anafilaktyczna. Zdarza się niezmiernie rzadko. Jest to silna reakcja alergiczna spowodowana nadwrażliwością na podane środki znieczulające. W swej najgroźniejszej postaci może być przyczyną tak zwanego wstrząsu anafilaktycznego, który jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.
    • Całkowite znieczulenie podpajęczynówkowe. Zdarza się bardzo rzadko. Blokada czuciowa, ruchowa i współczulna dotyczy nie tylko odcinka lędźwiowego rdzenia kręgowego, ale również wyższych jego segmentów. Najgroźniejszym powikłaniem jest duży spadek ciśnienia tętniczego krwi i zwolnienie rytmu serca – zagrażające życiu pacjenta.
    • Przedawkowanie środka miejscowo znieczulającego. Podanie zbyt dużej dawki leków lub przypadkowe wstrzyknięcie środka miejscowo znieczulającego do naczynia krwionośnego zdarzają się bardzo rzadko. Pierwszymi objawami mogącymi świadczyć o zatruciu lekami miejscowo znieczulającymi są uczucie dzwonienia w uszach czy zaburzenia widzenia.

     

    Późne powikłania

     

    • Uszkodzenia lub porażenia nerwów. spowodowane uszkodzeniem podczas wykonywania znieczulenia. Zdarza się niezmiernie rzadko. Ryzyko uszkodzenia jest tym mniejsze, że w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, w którym wykonuje się ten rodzaj znieczulenia, nie występuje już rdzeń kręgowy, ale struktura zwana końskim ogonem. Wiele cienkich struktur nerwowych stanowiących ogon koński jest zawieszonych w płynie mózgowo-rdzeniowym. Dlatego też, ryzyko uszkodzenia tych struktur podczas wykonywania znieczulenia jest niskie.
    • Popunkcyjne bóle głowy związane są przede wszystkim z nakłuciem opony twardej dlatego pojawiają się częściej po znieczuleniu podpajęczynówkowym niż zewnątrzoponowym. Obecnie znieczulenie podpajęczynówkowe jest wykonywane z użyciem bardzo cienkich igieł dzięki czemu dolegliwości nie są tak nasilone.
    • Zatrzymanie moczu: Występuje dość rzadko. U nielicznych pacjentów może występować jako składowa zespołu końskiego ogona. W skład tego zespołu wchodzą obok zatrzymania moczu, również brak czucia oraz nietrzymanie stolca. W celu zapobiegania zastojowi moczu w pęcherzu moczowym, przed operacją wykonuje się cewnikowanie pęcherza moczowego.

     

    Zalety znieczulenia podpajęczynówkowego

     

    Do największych zalet znieczulenia podpajęczynówkowego zalicza się:

    • efekt znieczulający pojawia się niemal natychmiast po podaniu środka znieczulającego
    • w porównaniu do znieczulenia zewnątrzoponowego użyta dawka leku może być mniejsza
    • całkowita bezbolesność zabiegu przy zachowanej świadomości pacjenta, brak konieczności wykonania intubacji dotchawiczej
    Autor: lek. Maryla Śmietanowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Znieczulenie ogólne
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.