zarejestruj się zaloguj się

Zator tętnicy płucnej

Tekst: lek. Natalia Wrzesińska
Dodane: 10. stycznia, 2014

Zatorowość płucna, inaczej zator tętnicy płucnej to stan, w którym tętnice krążenia płucnego zamknięte są poprzez materiał zatorowy, najczęściej fragment zakrzepu powstałego w żyłach głębokich kończyn dolnych lub miednicy mniejszej. Jest to groźna sytuacja, mogąca doprowadzić do śmierci pacjenta, dlatego bardzo ważna jest szybka diagnostyka oraz odpowiednia profilaktyka u chorób z grup ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.

lek. Natalia Wrzesińska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Przyczyny zatorowości płucnej

     

    Materiał zatorowy najczęściej stanowi fragment zakrzepu powstałego w żyłach głębokich kończyn dolnych lub miednicy mniejszej, rzadziej innych żyłach. Fragment zakrzepu może oderwać się i wraz z krwią przez prawy przedsionek, a następnie prawą komorę serca przedostać się do krążenia płucnego, powodując zatorowość płucną. Z dużym ryzykiem zatorowości wiąże się zakrzepica proksymalna, dotycząca żyły podkolanowej i wszystkich żył położonych powyżej, aż do żyły głównej dolnej. Zakrzepica dystalna (żył na podudziu) wiąże się z małym ryzykiem zatorowości płucnej.

    Innym niż fragment zakrzepu materiałem zatorowym może być płyn owodniowy, powietrze (podczas wprowadzania cewnika do żył centralnych lub przy jego usuwaniu), tkanka tłuszczowa (po złamaniach kości długich), masy nowotworowe (np. w raku nerki) czy ciało obce (najczęściej materiał stosowany do embolizacji naczyń).

     

    Czynniki ryzyka zatorowości płucnej

     

    Czynniki ryzyka zatorowości płucnej to czynniki ryzyka zakrzepicy żył głębokich. I tak można wyróżnić czynniki ryzyka związane z interwencjami medycznymi. Są to zabiegi operacyjne, szczególnie ortopedyczne oraz zabiegi w obrębie jamy brzusznej czy obecność cewnika naczyniowego w dużych żyłach. Również niektóre leki mogą powodować większe ryzyko: leczenie przeciwnowotworowe (chemioterapia, przeciwnowotworowe leki hormonalne), stosowanie doustnej antykoncepcji lub hormonalnej terapii zastępczej.

    Urazy, szczególnie wielonarządowe lub złamania (w szczególności kości długich kończyn dolnych lub złamania miednicy) stanowią poważny czynnik ryzyka. Podobnie niedowłady kończyn dolnych, długotrwałe unieruchomienie czy udar mózgu. Wśród długotrwałego unieruchomienia wymienia się również długie, np. międzykontynentalne loty samolotem oraz stany wymagające długiego leczenia, takie jak sepsa, zapalenie płuc, niewydolność oddechowa czy krążenia, choroby autoimmunologiczne.

    Chorzy na nowotwory złośliwe również są w dużym stopniu narażeni na zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną. Przebyta zakrzepica żylna lub zakrzepica żylna w wywiadzie rodzinnym zwiększa ryzyko choroby. Choroby krwi, takie jak trombofilie, sprzyjają występowaniu zakrzepicy.

    Kolejnym czynnikiem ryzyka powstania zatoru w tętnicy płucnej jest ucisk na żyłę, który może być spowodowany np. przez krwiaka lub w ciąży przez powiększającą się macicę.

    Z czynników osobniczych należy wymienić m.in. otyłość czy wiek (częstość występowania zakrzepicy żył głębokich rośnie wraz z wiekiem).

    W aż 1/3 przypadków zatorowości płucnej nie udaje się zidentyfikować u chorego czynników ryzyka. Mówimy wtedy o samoistnej lub idiopatycznej zatorowości płucnej.

    Zatorowość płucna może nieść za sobą poważne następstwa dotyczące układu oddechowego i układu krążenia. Może doprowadzić do niewydolności oddechowej, do nadmiernego obciążenia prawej strony serca i w rezultacie do rozstrzeni prawej komory i niewydolności krążenia, wstrząsu i niedokrwienia serca (nawet zawału serca), zawału płuca i niedodmy czy do przewlekłego nadciśnienia płucnego.

     

    Objawy i przebieg choroby

     

    Objawy często mają nagły początek. Najczęściej występuje duszność i ból w klatce piersiowej. U niektórych pacjentów również kaszel (zwykle suchy), krwioplucie czy omdlenia. Objawy zakrzepicy żył głębokich występują u około 1/3 pacjentów.

    W nieleczonej zatorowości płucnej przebieg zależy od jej ciężkości, a śmiertelność waha się od mniej niż 1% w zatorowości niskiego ryzyka do 30% w zatorowości wysokiego ryzyka.

     

    Diagnostyka zatorowości płucnej

     

    Postawienie diagnozy zatorowości płucnej bywa niełatwe ze względu na niespecyficzne objawy lub często bezobjawowy lub skąpoobjawowy przebieg. Zatorowość płucną można różnicować m.in. z zapaleniem płuc, odmą opłucnową, niewydolnością serca, zawałem mięśnia serca czy rozwarstwieniem aorty.

    Badanie dimeru D jest najważniejszym badaniem laboratoryjnym, które pozwala na wykluczenie zatorowości, nie pozwala jednak na jej potwierdzenie, gdyż dimer D może być podwyższony w wielu sytuacjach klinicznych. Dimer D to fragment fibryny (białka wytrącającego się z osocza w trakcie krzepnięcia). Chorzy z zatorowością płucną mają również zwykle podwyższoną troponinę, która jest wysoka również np. w zawale serca.

    Mogą wystąpić zmiany w EKG lub w obrazie rentgenowskim klatki piersiowej, jednak podstawowym badaniem obrazowym w diagnostyce zatorowości płucnej jest angiotomografia komputerowa. Umożliwia ona dokładną ocenę tętnic płucnych. Angiografia TK (lub scyntygrafia) jest badaniem pierwszego rzutu. Można wykonać również echo serca, w którym można ocenić pośrednie cechy obciążenia prawej komory lub w badaniu przezprzełykowym uwidocznić zator, jeśli jest on zlokalizowany w jednej z bliżej położonych tętnic płucnych.

     

    Leczenie i zapobieganie zatorowości płucnej

     

    W zapobieganiu zatorowości płucnej najważniejsze znaczenie mają wczesne uruchamianie po zabiegach operacyjnych i przebytych urazach oraz profilaktyczne przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych u chorych z czynnikami ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.

    Leczenie można podzielić na zabiegowe i zachowawcze.

    Leczenie zabiegowe zatorowości stosuje się obecnie niezwykle rzadko. Polega ono na usunięciu operacyjnym lub wewnątrznaczyniowym materiału zatorowego z tętnicy płucnej (embolektomia).

    Leczenie zachowawcze ma na celu rozpuszczenie skrzepu. U chorych z zatorowością płucną wysokiego ryzyka, gdy nie ma przeciwwskazań, stosuje się leczenie trombolityczne – ukierunkowane na rozpuszczenie skrzepu za pomocą streptokinazy lub alteplazy. Przeciwwskazania bezwzględne do stosowania leczenia trombolitycznego to:

    • przebyty udar krwotoczny,
    • udar niedokrwienny w ciągu pół roku,
    • nowotwór ośrodkowego układu nerwowego,
    • zabieg operacyjny lub uraz głowy (w ciągu ostatnich 3 tygodni),
    • krwawienie z przewodu pokarmowego w przeciągu ostatniego miesiąca,
    • rozwarstwienie aorty,
    • skaza krwotoczna.

    U chorych mniejszego ryzyka wystarcza leczenie heparyną niefrakcjonowaną lub drobnocząsteczkową (w dawce odpowiedniej do masy ciała) lub doustnymi lekami przeciwkrzepliwymi (acenokumarol, warfaryna). Przez pierwsze dni leczenia należy je przyjmować łącznie z heparyną, a następnie oznaczać wskaźnik INR we krwi (powinien oscylować między 2 a 3 – wówczas lek działa).

    U chorych, u których stosowanie leków przeciwkrzepliwych jest bezwzględnie przeciwwskazane lub nieskuteczne, a ryzyko ponownej zatorowości płucnej duże, rozważa się umieszczenie specjalnego filtru w żyle głównej dolnej, który ma zapobiec przedostaniu się oderwanego fragmentu zakrzepu do serca i dalej do tętnicy płucnej.

    Leczenie długoterminowe zatorowości płucnej średniego i małego ryzyka trwa 3 miesiące. Jedynie w wybranych przypadkach (np. u chorych z nowotworem złośliwym) leczenie przeciwkrzepliwe stosuje się przewlekle. Odpowiednie leczenie tej choroby jest niezwykle ważne, gdyż pozwala ono uniknąć powikłań, a także nawrotu zatorowości płucnej.

    Autor: lek. Natalia Wrzesińska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Płytki oddech

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.