zarejestruj się zaloguj się

Zapalenie otrzewnej

Tekst: lek. Monika Turlejska
Zapalenie otrzewnej
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 02. grudnia, 2013

Zapalenie otrzewnej jest ciężkim stanem bezpośrednio zagrażającym życiu. Rozwija się w wyniku przedostania się do jamy otrzewnej bakterii (bakteryjne zapalenie otrzewnej) bądź substancji drażniących tę błonę: żółci, soku trzustkowego, krwi, moczu czy soku żołądkowego (chemiczne zapalenie otrzewnej). Chory wymaga hospitalizacji oraz pilnej interwencji chirurgicznej.

lek. Monika Turlejska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest otrzewna?

     

    Otrzewna jest to cienka błona pokrywająca wnętrze jamy brzusznej i miednicy oraz znajdujące się w nich narządy. Składa się z dwóch części: otrzewnej ściennej i trzewnej. Ściana jamy brzusznej i miednicy pokryta jest od wewnątrz otrzewną ścienną, zaś otrzewna trzewna okrywa znajdujące się w nich narządy. Pomiędzy obiema częściami otrzewnej znajduje się szczelinowata przestrzeń – zawierająca nieznaczną ilość płynu jama otrzewnej. Płyn ten zapobiega uszkodzeniu organów podczas ich wzajemnego przemieszczania się wewnątrz jamy brzusznej. Otrzewna pełni również rolę ochronną – jeśli w jamie brzusznej toczy się proces zapalny, ogranicza jego zasięg, zapobiegając rozprzestrzenieniu się zapalenia na całą jamę brzuszną.

     

    Zapalenie otrzewnej – przyczyny

     

    Zapalenie otrzewnej jest ciężkim powikłaniem wielu chorób toczących się w jamie brzusznej. Najczęstszą przyczyną jest przedziurawienie przewodu pokarmowego.  Może to nastąpić w przebiegu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, zapalenia uchyłku jelita grubego, martwicy jelita czy urazu drążącego jamę brzuszną. W wyniku pęknięcia treść pokarmowa wraz z bakteriami przedostaje się do jamy otrzewnej.

    W niektórych chorobach, pomimo zachowanej ciągłości ściany, bakterie mogą przedostać się przez nią. Dochodzi do tego np. w ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego czy ostrym zapaleniu pęcherzyka żółciowego.

    Chemiczne zapalenie otrzewnej rozwija się np. wskutek przedziurawienia pęcherzyka żółciowego w przebiegu zapalenia – dochodzi do żółciowego zapalenia otrzewnej.

     

    Objawy zapalenia otrzewnej

     

    Przebieg zapalenia otrzewnej może być dwojaki. Gdy siły obronne otrzewnej okazują się niewystarczające do ograniczenia stanu zapalnego, proces rozciąga się na cały narząd – rozwija się tzw. rozlane zapalenie otrzewnej. Natomiast ograniczone zapalenie otrzewnej powstaje, gdy proces chorobowy rozwija się tylko w miejscu zadziałania czynnika wywołującego.

    Bez względu na przyczynę zapalenia otrzewnej, obraz choroby jest  podobny. Objawy rozlanego zapalenia otrzewnej rozwijają się nagle i są burzliwe.

    Obraz choroby cechuje:

    • silny, rozlany ból brzucha, nasilany przez każdy, nawet najmniejszy ruch,
    • gorączka,
    • dreszcze,
    • szybka akcja serca,
    • przyspieszone oddechy,
    • powiększenie obwodu brzucha,
    • zatrzymanie wiatrów i stolca,
    • wymioty,
    • obrona mięśniowa – wzmożone napięcie mięśni brzucha, tzw. brzuch deskowaty,
    • zaostrzone rysy twarzy – pacjent bardzo cierpiący,
    • skąpomocz.

    Wyjaśnieniem takiego stanu pacjenta jest kilka różnych mechanizmów. W wyniku stanu zapalnego w jamie otrzewnej gromadzi się duża ilość płynu – z tego wynika powiększenie obwodu brzucha. Płyn ten jest przesączany z krwi, dlatego też finalnie zmniejsza się objętość krwi krążącej. Główną rolą krwi jest dostarczanie tlenu wszystkim komórkom organizmu.

    W warunkach niewystarczającej ilości krwi komórki byłyby niedotlenione. Organizm próbuje zrekompensować tę stratę szybszą pracą serca (a tym samym szybszym krążeniem krwi) oraz częstszymi oddechami (co zwiększa podaż tlenu). Próba zachowania jak największej ilości płynów w naczyniach skutkuje zmniejszoną filtracją nerkową, a w konsekwencji zmniejszoną ilością oddawanego moczu. Równocześnie dochodzi do zahamowania pracy jelit – rezultatem jest zatrzymanie wiatrów i stolca, a zalegająca w przewodzie pokarmowym treść pokarmowa zostaje zwymiotowana.

    Jeśli siły obronne otrzewnej są w stanie poradzić sobie z zapaleniem, rozwija się ograniczone zapalenie otrzewnej. Chory potrafi wtedy dokładnie zlokalizować ból, a nasilenie pozostałych objawów jest zdecydowanie mniejsze. Czasem jednak bywa to po prostu stadium przejściowe przed wystąpieniem rozlanego zapalenia otrzewnej.

     

    Jak rozpoznać zapalenie otrzewnej?

     

    Przeprowadzone przez lekarza badanie kliniczne ma kluczowe znaczenie w rozpoznaniu zapalenia otrzewnej. W praktyce nie zawsze zdarza się, że występują wszystkie wymienione wyżej objawy.

    Typowym symptomem w badaniu lekarskim jest tzw. objaw Blumberga, czyli brak bolesności przy powolnym, delikatnym naciskaniu brzucha oraz pojawienie się silnego, ostrego bólu po gwałtownym oderwaniu ręki. Uwagę zwraca również deskowaty brzuch.

    W przypadkach o niepełnym obrazie klinicznym w postawieniu diagnozy pomocne są badania dodatkowe:

    • badania laboratoryjne – wskaźniki stanu zapalnego: ↑ liczba krwinek białych, ↑ CRP,
    • RTG jamy brzusznej – ujawnia cechy wskazujące na pęknięcie przewodu pokarmowego – obecność powietrza w jamie brzusznej,
    • USG, tomografia komputerowa – badania te ujawnią toczące się w brzuchu procesy chorobowe, które mogą powodować zapalenie otrzewnej, np. ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego,
    • punkcja jamy otrzewnej – pobrany płyn poddawany jest ocenie chemicznej i mikrobiologicznej.

     

    Leczenie zapalenia otrzewnej

     

    Ze względu na bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta leczenie musi być wdrożone natychmiastowo. Przed wykonaniem operacji niezbędne jest przetoczenie dużej ilości płynów (nawet powyżej 5 l). Celem jest wypełnienie naczyń i przywrócenie sprawności układu krążenia.

    Rozpoczyna się również dożylną antybiotykoterapię. Postępowanie takie ma za zadanie ograniczyć rozprzestrzenianie się zakażenia. Zabieg polega na płukaniu jamy brzusznej oraz chirurgicznym usunięciu przyczyny, która wywołała zapalenie otrzewnej, np. wycięciu wyrostka robaczkowego czy zszyciu przedziurawionego wrzodu żołądka lub dwunastnicy.

     

    Rokowanie zapalenia otrzewnej

     

    Rokowanie w rozlanym zapaleniu otrzewnej zależy od zaawansowania choroby w momencie rozpoczęcia leczenia, wieku chorego oraz chorób towarzyszących. Zagrożenie życia wynika z rozwijającej się sepsy, uszkodzenia nerek, układu krążenia i układu oddechowego. Średnio śmiertelność wynosi ponad 50%. Rokowanie w ograniczonym zapaleniu otrzewnej jest znacznie lepsze.

    Autor: lek. Monika Turlejska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.