zarejestruj się zaloguj się

Leczenie odmy opłucnowej

Tekst: Sylwia Mróz
Leczenie odmy opłucnowej
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 10. września, 2013

Odma opłucnowa to obecność powietrza atmosferycznego lub innych gazów w jamie opłucnej. Przyczynami mogą być choroby płuc bądź urazy klatki piersiowej. Odma jest poważnym schorzeniem, często zagrażającym życiu pacjenta i wymaga wdrożenia odpowiedniego postępowania medycznego. Leczenie jest zróżnicowane – od zachowawczego do operacyjnego.

SPIS TREŚCI:

    Jak leczyć odmę opłucnową?

     

    Odma opłucnowa to obecność powietrza atmosferycznego lub innych gazów w jamie opłucnej. Istnieje wiele przyczyn, które powodują ten stan, jak np. choroby płuc czy urazy klatki piersiowej. Odma jest poważnym schorzeniem, często zagrażającym życiu pacjenta i wymaga wdrożenia odpowiedniego postępowania medycznego. Leczenie jest zróżnicowane – od zachowawczego do operacyjnego.

     

    Przyczyny odmy opłucnowej

     

    Odma może występować samoistnie po pęknięciu pęcherzy rozedmowych lub pęcherzyków płucnych. Sytuacja taka występuje zarówno u osób uprzednio zdrowych, jak i wtórnie do chorób płuc i oskrzeli, m.in. mukowiscydozy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, histiocytozy z komórek Langerhansa, zapalenia płuc czy gruźlicy. Drugą grupą przyczyn odmy opłucnowej są urazy klatki piersiowej: ugodzenie ostrym przedmiotem, upadek z wysokości, wypadki komunikacyjne. Zdarzają się także przypadki powstawania odmy w następstwie nakłucia opłucnej, biopsji płuca, mechanicznej wentylacji płuc oraz zabiegów w obrębie klatki piersiowej.

     

    Jak powstaje odma opłucnowa?

     

    Płuca otoczone są dwuwarstwową błoną surowiczą, zwaną opłucną. Ułatwia ona ich ruch w czasie oddechu. Pomiędzy blaszkami opłucnej (blaszką trzewną i ścienną) znajduje się jama opłucnowa – przestrzeń wypełniona płynem surowiczym, dzięki któremu zmniejszone jest tarcie przy oddychaniu. Czasami do jamy opłucnej dostaje się powietrze, co nazywamy odmą. Wyróżniamy kilka mechanizmów jej powstawania i na tej podstawie odma klasyfikowana jest jako: zamknięta, otwarta i prężna.

     

    Odma zamknięta

     

    Odma zamknięta powstaje wtedy, gdy do jamy opłucnej dostaje się jednorazowo pewna ilość powietrza. Główną jej przyczyną jest pęknięcie pęcherza rozedmowego lub przebicie miąższu płuca przez żebro.

     

    Odma otwarta

     

    Odma otwarta występuje na skutek przebicia ściany klatki piersiowej i powstania otworu łączącego z jamą opłucną. Powietrze swobodnie przedostaje się przez ten otwór do jamy opłucnej podczas wdechu i tą samą drogą jest usuwane w czasie wydechu.

     

    Odma prężna

     

    Odma prężna (wentylowa) – po pęknięciu małego fragmentu płuca powstaje otwór z zastawką łączący miąższ płucny z jamą opłucną. Podczas wdechu powietrze przedostaje się z miąższu do jamy opłucnej, jednakże zastawka uniemożliwia ewakuację tego powietrza w czasie wydechu.

     

    Leczenie odmy opłucnowej

     

    Głównymi celami leczenia odmy jest usunięcie powietrza z jamy opłucnej, upowietrznienie zapadniętego płuca i zapobieganie jej nawrotom. W zależności od typu i wielkości odmy, a także stopnia nasilenia objawów klinicznych, wdraża się określony rodzaj interwencji.

    W stanach bezpośredniego zagrożenia życia, bez względu na rodzaj odmy, leczenie należy rozpocząć od podawania tlenu. W przypadku odmy prężnej powietrze, które dostało się do jamy opłucnej, zostaje zablokowane. Prowadzi to do gromadzenia się kolejnej porcji gazów podczas każdego wdechu, zwiększając ciśnienie w jamie i upośledzając rozprężanie narządu. W zaawansowanej, jednostronnej odmie prężnej dochodzi także do ucisku na zdrowe płuco i dużych naczyń żylnych. Może to powodować zmniejszenie rzutu serca, nagły spadek ciśnienia tętniczego krwi oraz niedobór tlenu we krwi, a nawet zatrzymanie krążenia. Stan ten wymaga szybkiego nakłucia opłucnej i odprowadzenia gazów. Niezwłocznie wprowadza się do jamy opłucnej kaniulę, a następnie na jej miejsce dren w celu szybkiej ewakuacji powietrza. Może się zdarzyć, że odma jest obustronna – wówczas drenaż jamy opłucnej rozpoczyna się po stronie większej odmy.

    Postępowanie w stanach niezagrażających życiu nieco różni się od stanów nagłych. Zamknięta, samoistna odma opłucnowa zazwyczaj wchłania się po kilku dniach bez interwencji lekarza. Pacjent zostaje poddany leczeniu zachowawczemu, polegającemu na ograniczeniu aktywności ruchowej, najlepiej pozostaniu w łóżku w ułożeniu na chorym boku i wprowadzeniu ćwiczeń oddechowych, które mają na celu pokonywanie oporu podczas wydechu. Dodatkowo bardzo korzystnym działaniem jest wprowadzenie tlenoterapii, dzięki której odma wchłania się czterokrotnie szybciej. Lekarz może rozważyć wypisanie pacjenta do domu, gdy nie stwierdzi powiększania się odmy w kontrolnym RTG. Może się jednak zdarzyć, zwłaszcza w przypadku dużej odmy, prowadzącej do spadnięcia ponad 25% powierzchni płuca, że należy ją odbarczyć. Zabieg ten polega na nakłuciu opłucnej igłą i aspiracji powietrza za pomocą strzykawki. W razie nieskuteczności stosuje się drenaż opłucnej. Jest to usunięcie powietrza z jamy opłucnej po wprowadzeniu do niej drenu i pozostawieniu do całkowitego rozprężenia płuca.

    Istnieje wiele sytuacji, w których powyższe zabiegi są nieskuteczne i należy zastosować leczenie operacyjne. Są to m.in. nawroty odmy, niecałkowite rozprężenie płuca pomimo drenażu trwającego dłużej niż 5 dni, praca w zawodzie ze zwiększonym ryzykiem odmy (nurek, pilot, marynarz, trębacz, zawodowy kierowca) czy mukowiscydoza. Klasyczne leczenie operacyjne polega na rozcięciu klatki piersiowej w tylno-bocznej części (zabieg ten nazywamy torakotomią), a następnie wycięciu lub podwiązaniu pęcherzy rozedmowych w połączeniu z usunięciem jednej z blaszek opłucnej – ściennej. Wycięcie opłucnej ściennej doprowadza do trwałego zarośnięcia jamy opłucnej, przez co niemal całkowicie zabezpiecza przed nawrotem odmy. Odmianą klasycznej operacji jest mniejsze nacięcie w okolicy pachowej. Nie naraża to chorego na przecinanie dużych grup mięśniowych, zaoszczędza bólu i skraca czas pobytu w szpitalu. Bardzo nowoczesnym typem operacji, której rozkwit obserwuje się w ciągu ostatnich kilku lat, jest tzw. VATSVideo Associated Thoracoscopic Surgery. Na obrazie telewizyjnym uwidacznia się zmiany w miąższu płuc oraz opłucnej, po czym usuwa się je za pomocą specjalnych, miniaturowych narzędzi wprowadzonych do klatki piersiowej przez dwa małe nacięcia. Coraz więcej ośrodków dąży, aby ten typ operacji był tzw. „złotym standardem” w leczeniu odmy. Umożliwia on doskonałą wizualizację zmian przy niedużym urazie operacyjnym.

    Nieco inaczej wygląda przebieg odmy otwartej. Przebicie ściany klatki piersiowej prowadzi do wzrostu ciśnienia w jamie opłucnej, w związku z czym płuco zapada się i przestaje pełnić swoją funkcję, a pojemność oddechowa zostaje ograniczona. Ciągły ruch powietrza przez otwór w klatce piersiowej powoduje tzw. „wahadłowe ruchy śródpiersia”, które mogą prowadzić do odruchowego zatrzymania czynności serca. Pierwszym krokiem jest zazwyczaj opatrzenie rany jałowym kompresem uszczelnionym folią (tzw. opatrunek Ashermana). Blokuje on dostawanie się powietrza do jamy opłucnej, umożliwiając jednocześnie uchodzenie krwi i powietrza z jej wnętrza. W drugiej kolejności stosuje się drenaż opłucnej. Przy braku poprawy stosuje się opisane wyżej zabiegi operacyjne.

     

    Powikłania leczenia odmy

     

    Najczęstsze powikłania obserwuje się w przypadku zabiegów inwazyjnych, głównie drenażu i operacji. W miejscu po usunięciu drenu, na szczęście rzadko, może wystąpić zakażenie z możliwością rozwoju ropniaka opłucnej oraz otoczenie płuca dużą ilością włóknika, co uniemożliwia ich rozprężanie. Zdarza się także, że występuje trwały przeciek powietrza w otworze powstałym po drenie. Wszystkie te powikłania mogą również pojawić się u pacjentów poddanych operacjom. U tych jednakże, w niewielkim procencie, pojawiają się także krwawienia do jamy opłucnej lub zespół Hornera – zwężenie szpary powiekowej, źrenicy, zapadnięcie gałki ocznej. Wszystkie powikłania występują bardzo rzadko, należy mieć je na uwadze, jednakże konieczność wdrożenia działań leczniczych w przypadku odmy opłucnej jest zdecydowanie większa niż ryzyko wystąpienia powikłań.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Duszność w czasie wysiłku

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.