zarejestruj się zaloguj się

Jak leczyć oparzenia w domu – pierwsza pomoc przy oparzeniach

Tekst: lek. Natalia Wrzesińska
Jak leczyć oparzenia w domu – pierwsza pomoc przy oparzeniach
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 16. października, 2014

Oparzenie to według definicji uszkodzenie skóry (i czasami tkanek głębiej położonych) spowodowane działaniem ciepła, substancji chemicznych, prądu lub promieniowania. Pierwsza pomoc przy oparzeniach polega na schładzaniu rany, zastosowaniu opatrunku na ranę, a także przeciwdziałaniu wystąpienia zakażenia. W warunkach domowych najczęściej samodzielnie leczy się oparzenia pierwszego i drugiego stopnia.

lek. Natalia Wrzesińska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Jak powstaje oparzenie?

     

    Oparzenia dzielimy na termiczne (czynnikiem uszkadzającym jest ogień, gorący przedmiot), chemiczne (powodowane przez substancje chemiczne) oraz elektryczne (gdzie przyczyna oparzenia jest prąd).

    Termiczne uszkodzenie tkanek prowadzi do szeregu zmian, których nasilenie zależy od rozległości oparzenia. Z medycznego punktu widzenia, zmiany te polegają przede wszystkim na:

    • denaturacji białka,
    • obrzęku rany,
    • utracie płynów (zwiększona przepuszczalność naczyń).

    Największe zagrożenie dla oparzonego stanowi wstrząs spowodowany utratą płynu wewnątrznaczyniowego (w rozległych oparzeniach), zakażenie rany, uszkodzenie układu oddechowego (bardzo groźne oparzenia dróg oddechowych).

    W przypadku oparzenia elektrycznego również działa wysoka temperatura, ale dodatkowo również prąd elektryczny, który przepływając przez ciało człowieka powoduje nie tylko obrażenia miejscowe (oparzenie), ale również może spowodować utratę przytomności, migotanie komór i zatrzymanie czynności serca, czy zatrzymanie oddechu w wyniku porażenia ośrodka oddechowego.

    Ciężkość oparzenia elektrycznego zależy od napięcia prądu, typu prądu (porażenie prądem zmiennym jest bardziej niebezpieczne niż prądem stałym), drogi przepływu ładunku oraz oporu elektrycznego tkanek (tkanki o najmniejszym oporze czyli naczynia, nerwy i mięśnie ulegają największemu uszkodzeniu). Cechą charakterystyczną oparzeń elektrycznych jest zwiększający się w miarę upływu czasu obszar martwicy tkanek.

    W przypadku oparzeń chemicznych wiele zależy od rodzaju substancji. Generalnie są to albo oparzenia spowodowane samą substancją i jej działaniem na tkanki lub wysoka temperaturą.

     

    Jak ocenia się stopień oparzenia?

     

    Najczęstszym stosowanym podziałem oparzeń jest podział ze względu na głębokość oparzenia. Podział ten pozwala ocenić stopień uszkodzenia tkanek. Ocena stopnia oparzenia zaraz po zdarzeniu bywa trudna. Czasami adekwatna ocena uszkodzonych tkanek możliwa jest dopiero po kilku dniach od oparzenia.

    Wyróżnia się cztery stopnie oparzenia przy czym stopień drugi dzieli się na dwie podgrupy.

    • Stopień I obejmuje jedynie naskórek. Objawy to zaczerwienienie skóry, ból, po kilku dniach swędzenie. Takie oparzenie goi się samoistnie i nie pozostawia blizn.
    • Oparzenie II stopnia powierzchowne (II a) obejmuje nie tylko naskórek, ale również część skóry właściwej. Objawia się zaczerwienieniem i powstaniem pęcherzy z płynem surowiczym. Gojenie trwa do 3 tygodni bez pozostawiania blizn.
    • Oparzenie II stopnia głębokie (II b) obejmuje naskórek wraz z pełną grubością skóry właściwej. Skóra jest biała a bolesność mniejsza, gdyż uszkodzone zostają receptory i zakończenia nerwowe. Taki oparzenie goi się dłużej i pozostawia blizny.
    • Oparzenie III stopnia obejmuje skórę właściwą z nerwami skórnymi i naczyniami krwionośnymi oraz tkankę podskórną. Skóra jest blada do brunatnej, twarda i sucha. Goi się długo, chory często wymaga przeszczepu skóry. Po tego rodzaju oparzeniu pozostają blizny.
    • Oparzenie IV stopnia – najcięższy stopień oparzenia. Martwica obejmuje tkanki głębiej położone (mięśnie, ścięgna, kości). Następuje zwęglenie tkanek.

    Równie ważne w ocenie klinicznej ciężkości oparzenia jest ocena jego powierzchni. Aby ją ułatwić stosuje się kilka reguł, takich jak reguła dziewiątek Wallace’a, gdzie odpowiednie części ciała stanowią 9 lub dwa razy 9% powierzchni ciała. Inną regułą jest reguła dłoni – dłoń osoby oparzonej to 1% powierzchni jej ciała, lub reguła piątek (podobna do reguły dziewiątek, stosowana u dzieci).

    Znając już stopień i powierzchnię oparzenia można według odpowiednich wytycznych sklasyfikować oparzenie klinicznie co ma znaczenie w leczeniu i rokowaniu. Oparzenia dzieli się w ten sposób na lekkie, średnio ciężkie i ciężkie.

     

    Jak leczyć oparzenia w domu – pierwsza pomoc przy oparzeniu

     

    Zakładając, że najczęściej w warunkach domowych dochodzi do oparzeń pierwszego stopnia, in że są to w przeważającej mierze oparzenia termiczne, pierwsza pomoc w przypadku oparzenia polega w pierwszej kolejności na schładzaniu oparzonego miejsca. Oczywiście najistotniejszą kwestią przy udzielaniu pierwszej pomocy przy oparzeniu jest jak najszybsze przerwanie kontaktu chorego z czynnikiem parzącym.

    Leczenie oparzenia w domu polega na schładzaniu rany, stosowaniu na ranę odpowiedniego opatrunku oraz przeciwdziałanie zakażeniu przez zastosowanie maści z antybiotykiem. Każde oparzenie stopnia IIb i cięższe wymaga konsultacji z lekarzem. Oparzenie stopnia III może kończyć się hospitalizacją i koniecznością monitorowania stanu zdrowia chorego. Stopień IV stanowi zagrożenie dla życia chorego.

     

    Schładzanie rany

     

    • Schładzanie rany po oparzeniu należy przeprowadzić chłodną wodą. Ratownicy często mówią o zadzie piętnastek. Zasada ta (3 x 15) mówi, że należy ranę schładzać przez 15 minut, wodą o temperaturze 15°C strumieniem wody z wysokości 15 centymetrów. Oczywiście strumień ten ten nie powinien powodować dolegliwości bólowych. Tak więc przemywać ranę należy wodą chłodną, ale nie zimną. Przemywanie wodą w przypadku oparzeń powierzchownych łagodzi ból w pierwszych 20-30 minutach od urazu. Obfite przemywanie skóry wodą jest szczególnie istotne w przypadku oparzeń chemicznych (pozwala na usunięcie z powierzchni ciała substancji chemicznej). Należy usunąć odzież (nie jeśli przylega ściśle do skóry i jej usunięcie wiązałoby się z dalszym uszkadzaniem skóry). Do przemywania rany oparzeniowej można użyc także soli fizjologicznej (dostępna w aptece bez recepty).
    • Schłodzenia rany po oparzeniu można dokonać przy pomocy specjalnych żelowych opatrunków. Żel zamknięty jest w specjalnej plastikowej, elastycznej osłonce. Opatrunek schładza się w lodówce. Opatrunku nie wolno stosować bezpośrednio na ranę oparzeniową. Na ranę przed położeniem żelu chłodzącego trzeba położyć opatrunek, najlepiej jałowy.
    • Innym, skutecznym sposobem na schładzanie rany po oparzeniu jest zastosowanie penthenolu. Jest to preparat dostępny bez recepty w każdej aptece i większości drogerii. Panthenol to preparat w spray'u w postaci łatwiej do rozprowadzenia pianki. Ten środek na oparzenia łagodzi ból i świąd skóry. Skutecznie schładza miejsce oparzone i przynosi ulgę. Może być stosowany w oparzeniach termicznych i słonecznych, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.
    • Nie wolno przemywać rany spirytusem i innymi alkoholami. U dzieci nawet niewielkie ilości alkoholu nakładane na ranę mogą powodować wchłanianie się go do organizmu i doprowadzić nawet do objawów zatrucia alkoholem. Alkohol dodatkowo podrażnia tkanki.

     

    Opatrunek jałowy na ranę

     

    Aby nie dopuścić do zakażenia bardzo ważne jest wykonanie już na miejscu zdarzenia jałowych opatrunków. W przypadku oparzeń pierwszego stopnia, nie wymagających interwencji lekarskiej, taki opatrunek można kupić we każdej aptece. Zastosowanie jałowego opatrunku do minimum ogranicza ryzyko wystąpienia zakażenia w miejscu oparzenia.

    Jeżeli wokół rany pojawią się pęcherze z treścią surowiczą, nie należy ich przekłuwać. Ich przebicie naraża nas na wystąpienie zakażenia.

     

    Maść przeciwbakteryjna na oparzenie

     

    Na miejsce wokół oparzenia (nie bezpośrednio na ranę) można zastosować przeciwbakteryjną maść na oparzenia z antybiotykami lub ze srebrem. Maść taka zapewnia ochronę przed zakażeniem. Niewielką ilość maści nanosi się 1-3 razy dziennie na oczyszczone miejsce (przemyte) wokół rany po oparzeniu.

    Zastosowanie maści ma za zadanie ograniczyć ryzyko wystąpienia oparzenia. Największe ryzyko jego powstania występuje w ranach zanieczyszczonych, ranach o poszarpanych brzegach. Jednak nawet niegroźnie przerwanie ciągłości powłok skórnych, gdy nie zostanie odpowiednio oczyszczone i opatrzone może ulec infekcji.

    Gdy dochodzi już do zakażenia rany pojawia się ból, pieczenie i zaczerwienienie. Skóra w okolicy rany może być cieplejsza, może również wystąpić uczucie pulsowania. Pojawia się ropna wydzielina. Takie zakażenie jest najczęściej wywoływane przez gronkowce. Czasami występują objawy ogólne takie jak gorączka i złe samopoczucie. U osób osłabionych, z upośledzoną odpornością zakażenie przyranne może doprowadzić do infekcji uogólnionej. Gdy już doszło do zakażenia rany miejscowe stosowanie antybiotyków bywa niewystarczające. Zakażone rany, nawet niewielkie wymagają konsultacji z lekarzem.

     

    Leczenie cięższych oparzeń w szpitalu

     

    W leczeniu szpitalnym ciężkich oparzeń jedną z najważniejszych kwestii jest odpowiednie nawodnienie chorego i ewentualne leczenie wstrząsu. Monitoruje się pracę nerek i utratę białka. Bardzo ważne jest odpowiednie odżywienie chorego. Choremu z rozległym oparzeniem w szpitalu podaje się antybiotyki, leki przeciwbólowe oraz heparynę by zapobiec zakrzepicy żylnej.

    U każdego narażonego na wdychanie dymu bierze się pod uwagę zatrucie tlenkiem węgla i odpowiednio postępuje w takim przypadku (chory oddycha tlenem przez maskę).

    Ważną kwestią jest sprawdzenie dróg oddechowych pod kątem ich oparzenia. Niekiedy w przypadkach ciężkich oparzeń konieczne jest zaintubowanie pacjenta i wspomaganie oddechu.

    Inną kwestia jest leczenie rany oparzeniowej. Stosuje się różnego rodzaju opatrunki. Idealny opatrunek pełni trzy zasadnicze funkcje:

    • chroni przed zakażeniem,
    • zmniejsza utratę wody przez ranę,
    • zmniejsza dolegliwości bólowe.

    Czasem konieczne jest leczenie operacyjne – wycięcie martwych tkanek i zamknięcie ubytków przeszczepami skóry (lub substytutami skóry w przypadkach bardzo rozległych poparzeń). Operacja wycięcia tkanek martwiczych może być operacją jedno- lub wieloetapową.

     

    Jakie mogą być powikłania po oparzeniu?

     

    W przypadku lekkich oparzeń, najczęstszym powikłaniem jest bolesność, obrzęk, tkliwość. Ryzyko powstania blizny występuje przy cięższych oparzeniach. Innym, opisywanym wcześniej jest ryzyko wystąpienia zakażenia. Oparzenia pierwszego stopnia dobrze goją się zazwyczaj bez przeszkód w warunkach domowych, a wizyta u lekarza nie jest konieczna.

    Jak nadmieniono wcześniej w następstwie oparzenia termicznego zwiększa się przepuszczalność naczyń krwionośnych i dochodzi do utraty płynu wewnątrznaczyniowego co może prowadzić do wstrząsu. Zmniejsza się przepływ krwi przez nerki a co za tym idzie wydalanie moczu. Dochodzi do obrzęku tkanek.

    Bardzo groźnym powikłaniem może być niewydolność oddechowa spowodowana oparzeniem dróg oddechowych. W razie wdychania gorącego powietrza lub dymu należy niezwłocznie udać się do lekarza. Innym powikłaniem związanym z wdychaniem dymu jest zatrucie tlenkiem węgla.

    Niekiedy u chorych oparzonych tworzy się tzw. wrzód Curlinga czyli wrzód stresowy błony śluzowej żołądka. Najczęściej dotyczy on chorych z oparzeniem obejmującym więcej niż 15% powierzchni ciała.

    Do powikłań związanych z raną oparzeniową należą zakażenia ran (mogące prowadzić nawet do wstrząsu septycznego) i zniekształcenia pooparzeniowe, które najczęściej dotyczą kończyn i twarzy. Zniekształcenia takie można próbować leczyć operacyjnie.

    W przypadku oparzeń elektrycznych najbardziej niebezpiecznymi powikłaniami są zatrzymanie krążenia i zatrzymanie oddechu (porażenie ośrodka oddechowego), uszkodzenie mózgu i rdzenia kręgowego czy nerwów obwodowych. Dość często zachodzi w przypadku tego rodzaju oparzeń konieczność amputowania kończyny.

    Autor: lek. Natalia Wrzesińska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Czerniak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.