zarejestruj się zaloguj się

Uczulenie na leki

Tekst: lek. Paweł Stacha
Dodane: 17. grudnia, 2013

Nieograniczony dostęp do leków sprawił, że zjawisko alergii na te związki stało się, zwłaszcza w przeciągu ostatnich lat, bardzo poważne i coraz częściej spotykane. Zasięg tego problemu jest bardzo duży – przypuszcza się, że u jednej na dziesięć osób przyjmujących leki występują objawy alergiczne, wywołane ich spożyciem.

lek. Paweł Stacha
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest alergia na leki?

     

    Alergia na leki jest to bardzo silna i zarazem nieadekwatna odpowiedź układu immunologicznego na przyjęty lek. Jest ona zjawiskiem nieprawidłowym – nie występuje u wszystkich ludzi, którzy dany specyfik przyjmują. Spotykamy ją tylko u niektórych. Ważną rzeczą jest to, że reakcja alergiczna występuje przy stosowaniu danego leku w dawkach, które są zalecane przez lekarzy, czyli do wywołania objawów u osoby chorej, wystarczy nieraz naprawdę bardzo mała dawka leku. W przypadku tego rodzaju uczulenia alergenem (czyli substancją zewnątrzpochodną, która jest odpowiedzialna za wywołanie objawów chorobowych) jest albo substancja czynna zawarta w leku, albo dodatki do niej, mające na celu między innymi zwiększenie stopnia wchłaniania danego związku czy poprawę jego walorów smakowych. Nie można zapomnieć także o tym, że niektóre osoby są bardziej predysponowane od innych do wystąpienia alergii na leki. Do tej grupy zaliczamy przede wszystkim osoby, u których bliskich krewnych wystąpiły kiedykolwiek objawy uczulenia na lek, gdyż nie można wykluczyć istnienia tła genetycznego tego schorzenia – na przykład mutacji genów, które odpowiadają za prawidłowy przebieg metabolizmu leków. Większe ryzyko dotyczy także chorych na różne choroby przewlekłe, którzy przez wiele lat przyjmują stale leki, ponieważ ryzyko wystąpienia alergii rośnie wraz z częstością podawania leków i długością trwania kuracji. Większa podatność na wystąpienie alergii na leki dotyczy również osób borykających się z problemem innych chorób alergicznych, w tym między innymi astmy oskrzelowej, alergii na pokarmy czy pyłki roślin.

     

    Leki a alergia

     

    U osób predysponowanych każdy lek może wywołać objawy alergiczne, aczkolwiek najczęściej są one spotykane po zastosowaniu:

    • antybiotyków – najczęściej spotykane są reakcje alergiczne po przyjęciu penicyliny, amoksycyliny, tetracyklin czy sulfonamidów; nierzadko obserwowane są również objawy alergiczne po antybiotykach z grupy cefalosporyn;
    • leków przeciwbólowych, przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych – tak częste występowanie alergii na tę grupę wynika z jej dostępności: leki te można kupić nie tylko na receptę, ale także w kioskach, supermarketach czy na stacjach benzynowych, co sprzyja ich używaniu często i w dużych ilościach;
    • leków przeciwpadaczkowych – najczęściej barbiturany, ale także kwas walproinowy;
    • leków stosowanych w znieczuleniu ogólnym (anestetyków);
    • środków używanych podczas badań radiologicznych – głównie środków zawierające jod.

     

    Jakie są objawy uczulenia na leki?

     

    Alergia na leki może objawiać się na bardzo wiele sposobów, a objawy mogą dotyczyć niemalże każdego układu i narządu organizmu. Po części rodzaj prezentowanych przez chorego dolegliwości zależy od drogi przyjęcia leku, gdyż związki w postaci maści stosowane bezpośrednio na powierzchnię skóry zdecydowanie częściej są odpowiedzialne za skórne objawy alergiczne.

    Najczęściej spotykanymi objawami alergii na leki są zmiany skórne, z których najbardziej dominujące to:

    • pokrzywka – zmianą skórną, która pojawia się jako pierwsza, jest bąbel pokrzywkowy, zwykle koloru różowego lub białawego, otoczony niewielkim zaczerwienieniem i obrzękiem. Zmianom towarzyszy rożnie nasilone uczucie swędzenia, a czasami także ból. Bąble pokrzywkowe pojawiają się szybko po kontakcie z alergenem, ale też stosunkowo szybko znikają (zwykle potrzebują na to kilku godzin) i nie pozostawiają na skórze żadnych śladów;
    • wysypka – najczęściej o charakterze plamisto-grudkowym. Powierzchnia skóry w miejscu jej wystąpienia jest nierówna, obecne są zwykle liczne grudki, zaczerwienienie, może towarzyszyć świąd i uczucie ocieplenia skóry. Zmiany tego typu są spotykane najczęściej po przyjęciu niesteroidowych leków przeciwzapalnych, ale także antybiotyków;
    • wyprysk kontaktowy – objawy występują w miejscu kontaktu skóry z daną substancją, najczęściej spotykany jest po zastosowaniu preparatów leczniczych w postaci maści i kremów.

    Rzadziej obserwowanymi zmianami skórnymi o podłożu alergicznym są rumień wielopostaciowy i wyprysk podudzi. Leki mogą spowodować także wystąpienie tak zwanego zespołu Lyella. Jest to bardzo poważna choroba skóry, która może zagrażać życiu chorego. W jej przebiegu występuje rumień wielopostaciowy, skóra chorego pokryta jest licznymi pęcherzami, które szybko się złuszczają, dochodzi też do martwicy skóry. Najczęściej choroba ta spotykana jest po antybiotykach i niesteroidowych lekach przeciwzapalnych. Możliwe jest także wystąpienie obrzęku naczynioruchowego Quinckego.

    Innymi często spotykanymi objawami są:

    • duszność,
    • obfity wodnisty katar,
    • gorączka,
    • bóle mięśni i stawów,
    • wymioty, nudności,
    • biegunki.

    Najgroźniejszym w skutkach objawem jest wstrząs anafilaktyczny, w przebiegu którego dochodzi do gwałtownego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi, co stanowi stan zagrożenia życia. Nierzadko spotykane są także zmiany w obrazie krwi – granulocytopenia, małopłytkowość.

     

    Rozpoznanie alergii na leki

     

    Rozpoznanie alergii na leki często stwarza wiele trudności, nawet doświadczonym lekarzom, co wynika głównie z wielorakości objawów prezentowanych przez osoby chore. Najistotniejszą rzeczą w diagnostyce jest szczegółowy wywiad z chorym, uwzględniający charakter występujących objawów, ich związek z przyjmowaniem substancji leczniczych oraz to, czy występowały już kiedyś u chorego lub u członków jego rodziny. Kolejnym krokiem jest dokładne zbadanie pacjenta. Następnym elementem diagnostyki jest zlecenie badań dodatkowych – badania takie, ze względu na możliwość wystąpienia bardzo nasilonych objawów, nieraz niebezpiecznych dla chorego, powinny być przeprowadzane w warunkach szpitalnych. Najczęściej zlecane są testy skórne i próby prowokacyjne z danym lekiem. Należy jednak zaznaczyć, że nie istnieją testy pozwalające na wykrycie alergii na wszystkie możliwe leki.

     

    Leczenie uczulenia na leki

     

    Najważniejszym elementem leczenia jest konsekwentne unikanie leku, na który pacjent jest uczulony. Zalecane jest unikanie wszystkich związków należących do grupy, z której pochodzi lek wywołujący objawy chorobowe. W przypadku alergii na leki stosowane są w leczeniu objawowym leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroidy.

    Bardzo istotną rzeczą jest to, że objawy alergiczne nie zawsze pojawiają się już po pierwszym spożyciu leku. Zdarzają się sytuacje, że chory przyjmuje lek przez nawet kilka lat i dopiero po tym czasie wystąpią u niego pierwsze objawy chorobowe, a u innego chorego już pierwszy kontakt z tą substancją spowoduje alergię. Ważne jest również to, że objawy alergii mogą pojawić się od razu po przyjęciu leku (w ciągu kilku do kilkunastu minut), jak i kilka godzin po zażyciu – czas wystąpienia zależy głównie od predyspozycji osobniczej danego pacjenta, ale również od rodzaju i właściwości danego leku.

    Jeśli wystąpiły objawy alergiczne spowodowane przyjęciem leku, należy pamiętać o tym, aby zawsze o tym fakcie poinformować lekarza.

    Autor: lek. Paweł Stacha

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.