zarejestruj się zaloguj się

Pokrzywka przewlekła

Tekst: lek. Paweł Stacha
Pokrzywka przewlekła
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 01. października, 2013

Objawy chorób przewlekłych trwają wiele lat, nieraz całe życie i chociaż pacjent po jakimś czasie się do nich przyzwyczaja, zawsze stanowią dla niego w mniejszym lub większym stopniu ograniczenie. W przypadku pokrzywki przewlekłej niektóre zmiany wyglądają po prostu brzydko, co jest nieraz przyczyną większych cierpień niż sama choroba.

lek. Paweł Stacha
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest pokrzywka i jak się objawia?

     

    Pokrzywka to rodzaj alergicznej choroby skóry. Oznacza to, że występuje u pacjentów mających alergię, czyli reagujących nadmiernie i nieprawidłowo na czynniki zwane alergenami. Tak jak w każdej alergii, także w pokrzywce istotną rolę w powstawaniu objawów odgrywa substancja zwana histaminą, zawarta w ziarnistościach komórek tucznych i uwalniania z nich pod wpływem kontaktu z alergenem.

    Histamina, rozszerzając naczynia krwionośne skóry i zwiększając ich przepuszczalność, prowadzi do obrzęku górnych warstw skóry i do powstania tak zwanego bąbla pokrzywkowego. Jest to zaczerwieniona, wyniosła zmiana skórna charakterystyczna dla pokrzywki, która szybko powstaje i szybko ustępuje bez pozostawiania blizn czy przebarwień. Często wysiewowi bąbli pokrzywkowych towarzyszy obrzęk błon śluzowych, który – jeśli dotyczy dróg oddechowych – może być groźny dla życia. W zależności od czasu trwania objawów wyróżniamy pokrzywkę ostrą (czas trwania objawów poniżej 6 tygodni) oraz pokrzywkę przewlekłą, w której objawy utrzymują się dłużej niż 6 tygodni.

     

    Przyczyny przewlekłej pokrzywki

     

    Przyczyny pokrzywki przewlekłej nie są do końca poznane. Sugeruje się rolę przetrwałych, utajonych infekcji, nadwrażliwość na niektóre pokarmy, a zwłaszcza na sztuczne dodatki do pożywienia. Jeśli chodzi o infekcje, główną rolę w pokrzywce przewlekłej miało odgrywać zakażenie Helicobacter pylori, odpowiedzialne za powstawanie choroby wrzodowej żołądka, ale ostatnio rola tej bakterii jest dyskutowana.

    Nierzadko pokrzywka ta występuje w przebiegu chorób pasożytniczych przewodu pokarmowego, na przykład robaczyc. W pokrzywce przewlekłej istnieje duża komponenta psychiczna – mogą ją wywołać silny i długotrwały stres oraz inne stany emocjonalne. Wyróżniamy także pokrzywkę przewlekłą autoimmunologiczną, w której w naszym organizmie powstają autoprzeciwciała, skierowane przeciwko naszym własnym komórkom i tkankom.

    W pokrzywce przewlekłej powstają zwykle przeciwciała klasy IgG przeciw receptorom dla IgE lub samym IgE. U chorych na pokrzywkę pojawiają się także immunoglobuliny przeciwtarczycowe, co objawia się współistnieniem u tych chorych niektórych chorób tarczycy, na przykład przewlekłego zapalenia tarczycy Hashimoto. Dość często w przebiegu pokrzywki przewlekłej istnieje alergia na niektóre pokarmy lub alergeny wziewne. Przyczyną długotrwałej pokrzywki może także być choroba nowotworowa, układowa choroba zapalna naczyń lub przewlekłe choroby wątroby.

     

    Czym charakteryzuje się pokrzywka przewlekła?

     

    O ile w pokrzywce ostrej mechanizm powstawania wykwitów jest głównie immunologiczny (IgE zależny, uwalnianie histaminy z komórek tucznych odbywa się za pośrednictwem przeciwciał klasy IgE), to w pokrzywce przewlekłej częściej jest to mechanizm nieimmunologiczny (tak zwany pseudoalergiczny). Oznacza to, że w tym typie pokrzywki wyrzut histaminy z komórki tucznej odbywa się po zadziałaniu na nią innych czynników niż przeciwciała IgE. Należą do nich:

    • anafilotoksyny C3a, C5a – są to składniki tak zwanego układu dopełniacza, który jest zespołem białek osocza biorącym udział w niszczeniu drobnoustrojów;
    • cytokiny;
    • czynnik wyzwalający histaminę;
    • zmiana temperatury, uraz mechaniczny – które wywołują tak zwaną pokrzywkę fizykalną, występującą nawet u co piątego pacjenta z przewlekłą pokrzywką. Pokrzywka fizykalna to rodzaj pokrzywki, która powstaje po zadziałaniu na skórę czynników fizycznych. Poza zmianą temperatury i urazem może to być na przykład światło słoneczne lub ucisk. Szczególnym typem pokrzywki z ucisku jest dermografizm, czyli potocznym językiem „pisanie palcem po skórze”. Ucisk wywołany palcem wywołuje prawie natychmiastowe pojawienie się czerwonych zmian w miejscu ucisku, które zanikają po kilku godzinach lub przekształcają się w typowe bąble pokrzywkowe;
    • jady niektórych zwierząt, leki – z tej grupy najczęściej występuje nietolerancja kwasu acetylosalicylowego. W mechanizmie powstawania tej pokrzywki prawdopodobnie biorą udział leukotrieny, które są rodzajem biologicznie aktywnych lipidów i które powstają w wyniku przemian kwasu arachidonowego. Nietolerancji kwasu acetylosalicylowego towarzyszy zwykle nietolerancja innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a także dodatków pokarmowych, takich jak benzoesany i azobarwniki.

    Innymi, rzadszymi przyczynami pokrzywki przewlekłej mogą być hormony płciowe (o czym świadczy występowanie pokrzywki u kobiet w ciąży lub pod koniec cyklu menstruacyjnego). Pokrzywka przewlekła występuje głównie u dorosłych, rzadko u dzieci. Chociaż w jej definicji granicą czasową jest 6 tygodni, przebieg zwykle jest wieloletni, z zaostrzeniami wywoływanymi przez takie czynniki jak stres czy nadużywanie alkoholu.

    U nawet połowy pacjentów z pokrzywką przewlekłą współistnieje obrzęk naczynioruchowy. Jest to – jak pokrzywka – obrzęk skóry, ale dotyczy on także głębszych jej warstw (aż do tkanki podskórnej) i zajmuje większe obszary ciała. Powstaje nagle i utrzymuje się do kilku dni. Obserwujemy go głównie na twarzy w okolicy warg, powiek oraz w błonach śluzowych dróg oddechowych i jamy ustnej. Często towarzyszą mu inne objawy, jak duszność, biegunka, ból głowy oraz wysiew bąbli pokrzywkowych. Nierzadko występuje on u pacjentów stosujących inhibitory konwertazy angiotensyny w leczeniu nadciśnienia tętniczego (ramipril, enalapril).

     

    Diagnostyka pokrzywki przewlekłej

     

    W rozpoznawaniu pokrzywki przewlekłej największe znaczenie ma wywiad z pacjentem, gdyż stosowane w ostrej pokrzywce badania laboratoryjne nie zawsze są skuteczne. Należy dokładnie wypytać pacjenta o początek i koniec objawów i ewentualne powiązania ze spożywanymi pokarmami, lekami lub kontaktem z czynnikami fizycznymi. Bardzo istotnym elementem procesu diagnostycznego jest także wykluczenie chorób, w przebiegu których pokrzywka może wystąpić – nowotworu, zapalenia naczyń, choroby tarczycy. W przypadku wystąpienia obrzęku naczynioruchowego należy przede wszystkim wykluczyć ostrą reakcję anafilaktyczną, która może doprowadzić do wstrząsu. Jeśli wywiad nie pomoże w ustaleniu przyczyny powstawania bąbli pokrzywkowych, można zlecić następujące badania dodatkowe:

    • test skórny z własną surowicą, który wykrywa autoprzeciwciała przeciw receptorom IgE w pokrzywce autoimmunologicznej. W pokrzywce przewlekłej nie stosuje się raczej punktowych testów skórnych i oznaczania stężenia IgE, ponieważ rzadko daje się ustalić tym sposobem powiązanie między wynikiem a objawami u pacjenta;
    • próby eliminacyjne – pacjent pozostaje na diecie złożonej z ziemniaków, ryżu i wody aż do ustąpienia objawów, a następnie przyjmuje co 1-2 dni kolejno składniki podejrzewane o wywoływanie choroby. Obserwuje się ponowne wystąpienie objawów pokrzywki. W podobny sposób – podając kwas acetylosalicylowy – wykrywa się nietolerancję tego leku;
    • próby prowokacyjne, które mają duże znaczenie w rozpoznawaniu pokrzywki fizykalnej. Stosuje się na skórę kostki lodu (pokrzywka z zimna), miejscowe ocieplenie (pokrzywka cieplna), uciśnięcie klockiem (pokrzywka z ucisku), pociągnięcie szpatułką (dermografizm), promienie UV (pokrzywka świetlna);
    • biopsja skóry – w przypadkach opornej na leczenie przewlekłej pokrzywki, w której nie udało się wykryć przyczyny lub u pacjentów z nasilonymi objawami ogólnymi. W przewlekłej pokrzywce biopsja skóry ujawnia okołonaczyniowe nacieki z limfocytów lub krwinek białych wielojądrzastych;
    • przeciwciała przeciwtarczycowe – w celu wykluczenia chorób autoimmunologicznych tarczycy.

    Pomimo dostępności wielu metod diagnostycznych przyczynę pokrzywki przewlekłej udaje się ustalić tylko u co czwartego pacjenta.

     

    Leczenie pokrzywki przewlekłej

     

    Ponieważ pokrzywka przewlekła jest dla pacjenta chorobą uciążliwą, należy na początku dokładnie wyjaśnić pacjentowi, na czym polega oraz wytłumaczyć, jakie czynniki mogą prowokować wysiew bąbli. Trzeba zalecić unikanie stresu, nadużywania alkoholu, stosowania leków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych czy nadmiernego kontaktu z czynnikami wywołującymi pokrzywkę fizykalną – słońcem, nagłymi zmianami temperatury, wysiłkiem fizycznym. Po wystąpieniu obrzęku naczynioruchowego należy ostrożnie stosować inhibitory konwertazy angiotensyny.

    Jeśli uda się potwierdzić związek objawów z alergenami pokarmowymi, konieczne staje się zastosowanie diety eliminacyjnej. Ze względu na rzadkie jednoznaczne ustalenie przyczyny choroby, dużą rolę odgrywa leczenie objawowe. Zastosowanie znalazły leki przeciwhistaminowe i doustna terapia glikokortykosteroidami, a także leki stabilizujące komórki tuczne. U pacjentów z silną komponentą emocjonalną można stosować leki przeciwlękowe. Trzeba zawsze uprzedzić pacjenta, że leczenie jest długotrwałe i uporczywe oraz wymaga dużej samodyscypliny.

    Autor: lek. Paweł Stacha
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.