zarejestruj się zaloguj się

Odczulanie – metoda leczenia alergii

Tekst: lek. Paweł Stacha
Dodane: 20. stycznia, 2014

Odczulanie jest metodą, polegającą na przyzwyczajaniu organizmu do danego alergenu. Do momentu wynalezienia i wprowadzenia metody immunoterapii swoistej jedyną skuteczną było wyeliminowanie kontaktu z alergenem, co w wielu przypadkach było bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe.

lek. Paweł Stacha
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Na czym polega odczulanie?

     

    Odczulanie jest metodą leczenia alergii, która polega na stopniowym przyzwyczajaniu organizmu do alergenu i wywołaniu tolerancji immunologicznej na dany alergen, co powoduje znaczne ograniczenie lub zniesienie objawów klinicznych po kontakcie z tym alergenem. Polega na podawaniu w opracowanych schematach wzrastających dawek alergenów i obserwowaniu objawów. Dochodzi się do dawki podtrzymującej (takiej, którą toleruje pacjent) i następnie podaje się ją przez określony czas w równych odstępach. Szczepionki odczulające podaje się podskórnie. Ogólnie schematy podawania możemy podzielić na:

    • odczulanie przedsezonowe – stosowane jest u chorych uczulonych na alergeny występujące sezonowo, czyli najczęściej pyłki roślin. Podawanie szczepionki rozpoczyna się kilka miesięcy przed sezonem pylenia tak, by przed samym tym okresem osiągnąć dawkę podtrzymującą. Podczas sezonu odczulanie przerywa się i cały schemat zaczyna się od początku po okresie największego narażenia na alergeny.
    • odczulanie całoroczne – ma zastosowanie w przypadku osób uczulonych na alergeny zarówno całoroczne jak i sezonowe. W przypadku alergenów całorocznych moment rozpoczęcia terapii jest dowolny. Odczulanie całoroczne może być prowadzone sposobem konwencjonalnym, kiedy zwiększanie dawki odbywa się co tydzień lub przyspieszonym, w którym dodaje się alergenu co ok. 30 minut aż do otrzymania dawki podtrzymującej. Sposób przyspieszony niesie ze sobą największe ryzyko działań niepożądanych pod postacią gwałtownych reakcji alergicznych, dlatego musi być wykonywany w osłonie leków przeciwhistaminowych.

    Leczenie za pomocą immunoterapii swoistej powinno trwać co najmniej trzy lata. Pacjent musi być kontrolowany co około jeden rok. U większości pacjentów zadowalające efekty pojawiają się po pierwszym roku stosowania odczulania.

     

    Jaki jest mechanizm działania odczulania?

     

    Cała istota immunoterapii swoistej polega na tym, aby wywołać w organizmiestan tolerancji immunologicznej wobec czynnika uczulającego. Wstrzykiwanie kolejnych dawek alergenów powoduje, że całkowite stężenie alergenu jest wysokie, co prowadzi do powstania populacji komórek zwanych limfocytami T regulatorowymi. Są to komórki wydzielające wiele rodzajów cytokin odpowiedzialnych za kontrolowanie działania innych komórek układu odpornościowego. Limfocyty regulatorowe powodują:

    • zmniejszenie produkcji cytokin przez komórki odpowiedzialne za wystąpienie alergii.
    • modyfikację czynności komórek prezentujących antygeny innym limfocytom (a więc zaburzają przekazywanie informacji o antygenie).
    • hamowanie produkcji przeciwciał klasy IgE.
    • zwiększenie produkcji przeciwciał klasy IgG, które hamują reakcje zależne od IgE.
    • zmniejszenie aktywności komórek tucznych i granulocytów zasadochłonnych (bazofilów) – komórek w największym stopniu odpowiedzialnych za występowanie objawów alergii.

    Dowiedziono, że zwiększona ilość i aktywność limfocytów regulatorowych stanowi wskaźnik tolerancji antygenu i prawidłowej odpowiedzi na antygen występującej u osób zdrowych.

     

    Wskazania i przeciwwskazania do odczulania

     

    Każdy pacjent powinien być kwalifikowany indywidualnie, ponieważ alergia przebiega u każdego pacjenta inaczej, nawet jeśli chodzi o ten sam alergen. Najważniejsza jest dokładna ocena związku pomiędzy narażeniem, a występowaniem objawów, co powinno być potwierdzone za pomocą testów skórnych, a w wątpliwych przypadkach także oznaczeniem miana przeciwciał przeciw konkretnemu alergenowi w surowicy krwi. Lekarz powinien przedyskutować z chorym porównanie korzyści i kosztów pomiędzy odczulaniem, a standardowym leczeniem farmakologicznym. Ponieważ ta metoda leczenia alergii nie jest pozbawiona działań niepożądanych chory musi zawsze wyrazić na nią świadomą zgodę.

    Samo istnienie alergii nie stanowi wskazania do immunoterapii swoistej. Aby móc wykorzystać tą metodę należy potwierdzić związek występowania objawów z narażeniem na konkretny alergen wykorzystując dostępne testy skórne i oznaczanie przeciwciał IgE w surowicy krwi. Odczulanie okazuje się być skuteczne u chorych na alergiczne zapalenie spojówek lub katar sienny spowodowane pyłkami roślin, roztoczami kurzu domowego, zarodnikami pleśni oraz sierścią kotów. Okazuje się, że metoda jest skuteczniejsza w przypadku alergenów sezonowych oraz jeśli u chorego występuje uczulenie na jeden alergen. W przypadku alergii na wiele czynników należy wybrać ten, który wywołuje najsilniejsze objawy lub którego unikanie jest najtrudniejsze.

    Immunoterapii swoistej nie można zastosować u pacjentów z zaburzeniami układu odpornościowego. Są to zwykle pacjenci z niedoborami odporności (na przykład zakażeni wirusem HIV), chorobami autoimmunologicznymi (toczeń rumieniowaty układowy, choroba Hashimoto) lub chorobami nowotworowymi. Innymi przeciwwskazaniami są ostre infekcje, ciężkie choroby układu sercowo-naczyniowego oraz niewyrównana astma. Nie zaleca się rozpoczynania odczulania w ciąży. Ponieważ ta metoda leczenia wymaga pewnej współpracy z pacjentem, nie zaleca się jej stosowania u chorych z zaburzeniami psychicznymi. Przeciwwskazaniem jest również wiek pacjentów – nie powinno się odczulać małych dzieci poniżej 5 roku życia, ponieważ ich układ odpornościowy nie jest jeszcze całkowicie ukształtowany i podanie alergenu mogłoby spowodować nasilone reakcje alergiczne.

     

    Działania niepożądane terapii

     

    Ponieważ do organizmu wprowadzany jest czynnik, na który dany pacjent jest uczulony, terapia może wywołać niepożądane reakcje. Należą do nich:

    • zmiany skórne – rumień, obrzęk, świąd i ból w miejscu wstrzyknięcia. W cięższych przypadkach może pojawić się pokrzywka lub nawet obrzęk naczynioruchowy,
    • nasilenie astmy lub ciężki napad astmy –należą do rzadkich powikłań,
    • obrzęk krtani i niedrożność dróg oddechowych,
    • wstrząs anafilaktyczny – najgroźniejsze działanie niepożądane mogące doprowadzić do zgonu.

    Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, immunoterapię swoistą powinien prowadzić doświadczony lekarz alergolog, a szczepionki podawać przeszkolona pielęgniarka. Po podaniu alergenu pacjent powinien przez około pół godziny pozostać pod obserwacją lekarza i zgłaszać wszystkie niepokojące objawy.

    Chociaż immunoterapia swoista jest obecnie najlepszą metodą leczenia alergii, ma ona swoje ograniczenia. Nie można jej zastosować we wszystkich przypadkach uczulenia – prowadzone są badania nad skutecznością tej metody w alergii pokarmowej i atopowym zapaleniu skóry. Należy także zawsze informować pacjenta, że możliwa będzie konieczność dalszego stosowania leków przeciwhistaminowych w celu opanowania objawów.

    Autor: lek. Paweł Stacha
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Katar alergiczny u dziecka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.