zarejestruj się zaloguj się

Obrzęk naczynioruchowy

Tekst: lek. Halszka Kołaczkowska
Obrzęk naczynioruchowy
Źródło: James Heilman Wikimediacommons.org
Dodane: 29. stycznia, 2014

Obrzęk naczynioruchowy to reakcja nadwrażliwości na określone czynniki, która może przybierać różne formy, takie jak spuchnięcie powieki, wargi czy narządów płciowych. Leczenie obrzęku naczynioruchowego jest uzależnione od jego przyczyny. W sytuacjach, które nie są zagrożeniem życia, wdraża się leczenie farmakologiczne.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest obrzęk naczynioruchowy?

     

    Obrzękiem naczynioruchowym (znanym też jako obrzęk Quinckego) nazywa się obrzęk tkanki znajdującej się pod skórą bądź pod błoną śluzową w wyniku rozszerzenia się naczyń krwionośnych i przepuszczania płynu z naczyń do tkanki otaczającej. Obrzęk jest dość dobrze odgraniczony od tkanek otaczających i zazwyczaj obejmuje:

    • powieki,
    • wargi,
    • palce,
    • narządy płciowe.

    Skóra w miejscu obrzęku jest blada, czasem lekko zaczerwieniona, może być bolesna. Obrzęk może się utrzymywać nawet trzy dni. Jeżeli obrzęk zajmuje tkankę podśluzową przewodu pokarmowego, pacjent może skarżyć się na:

    • ból brzucha,
    • nudności,
    • wymioty,
    • biegunkę.

    Nierzadko zdarza się, że objawy obrzęku jelit przypominają zapalenie wyrostka robaczkowego, co może mylnie doprowadzić do niepotrzebnych zabiegów chirurgicznych. Jeżeli obrzęk zajmie tkankę podśluzową układu oddechowego, może początkowo objawiać się chrypką, uczuciem drapania w gardle i narastającą trudnością w złapaniu powietrza. Jest to stan zagrożenia życia.

    W klasyfikacji obrzęk naczynioruchowy dzieli się na:

    • towarzyszący pokrzywce - współistniejący z charakterystycznymi dla pokrzywki bąblami na skórze:
      • alergiczny,
      • niealergiczny;
    • wrodzony;
    • nabyty.

     

    Przyczyny obrzęku naczynioruchowego

     

    Przyczynami obrzęku naczynioruchowego postaci alergicznej są:

    leki – penicylina, sulfonamidy,

    produkty spożywcze – orzeszki ziemne, orzechy włoskie, mleko, jaja, owoce morza i inne,

    jad owadów (głównie os i pszczół).

     

    Przyczynami obrzęku naczynioruchowego postaci niealergicznej są:

    • niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen,
    • kontrast radiologiczny używany w badaniach obrazowych,
    • czynniki fizyczne – wibracja, zimno, słońce i inne.

    Czasem forma ta pojawia się bez uchwytnej przyczyny, mówi się wówczas o postaci idiopatycznej niealergicznego obrzęku naczynioruchowego towarzyszącego pokrzywce.

    U podłoża dolegliwości wrodzonych leży niedobór bądź nieprawidłowe działanie inhibitora C1 (C1-INH), który reguluje aktywację trzech ważnych układów: krzepnięcia, dopełniacza i fibrynolizy (rozpuszczania skrzeplin) nie dopuszczając do nadmiernego wzrostu stężenia bradykininy we krwi uwalnianej w tych procesach. To właśnie bradykinina w nadmiernej ilości odpowiedzialna jest za wystąpienie obrzęku, który może pojawić się w dowolnym momencie.

    W postaciach wrodzonych nie stwierdza się pokrzywki, zaś dużo częściej występują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Niedobór C1-INH może pojawić się także w ciągu życia, mowa wówczas o obrzęku nabytym związanym z niedoborem C1-INH. Przyczyną nabytego niedoboru mogą być choroby hematologiczne (chłoniak z komórek B, szpiczak mnogi, przewlekła białaczka limfocytowa) lub choroby układowe (zazwyczaj toczeń rumieniowaty układowy), mówi się wtedy o zespole Caldwella.

    Niedobór C1-INH może się również pojawić, gdy organizm zaczyna wytwarzać przeciwciała przeciwko C1-INH znoszące jego działanie, mówi się wówczas o pierwotnym nabytym obrzęku naczynioruchowym.

    Obrzęk naczynioruchowy nabyty może pojawiać się także po stosowaniu inhibitorów angiotensyny (ACEI), stosowanych zazwyczaj w leczeniu nadciśnienia, ponieważ ich mechanizm działania doprowadza do wzrostu stężenie bradykininy we krwi. Obrzęk występuje jednak u niewielkiej liczby osób zażywających te leki, u około połowy pacjentów w pierwszym tygodniu ich stosowania.

    W każdym przypadku obrzęku naczynioruchowego należy wykonać dodatkowe badania określające m.in. stężenie oraz aktywność C1-INH, a także sprawdzić, czy we krwi są obecne przeciwciała przeciwko niemu. Ważne jest, by pamiętać, że u osoby, u której obrzęk występuje spontanicznie po raz pierwszy w życiu, należy rozszerzyć badania o morfologię i ewentualną diagnostykę w kierunku chorób układowych.

     

    Obrzęk naczynioruchowy a inne choroby

     

    Wyróżnia się kilka chorób, które mogą przypominać objawami obrzęk naczynioruchowy, a które należy wykluczyć przed wdrożeniem leczenia. Są to:

    Róża - czyli zapalenie tkanki podskórnej wywołane przez paciorkowce i przebiegające z obrzękiem twarzy;

    Obrzęk limfatyczny – spowodowany utrudnionym odpływem limfy z tkanek i zaleganiem jej w postaci obrzęku;

    Półpasiec – choroba wirusowa, która może przybierać postać obejmującą twarz;

    Choroba Crohna jamy ustnej i warg przebiegająca z opuchnięciem i owrzodzeniem tych okolic;

    Zespół żyły głównej górnej – spowodowany utrudnionym odpływem krwi żylnej z górnej części ciała (głowy, szyi, górnej części klatki piersiowej), prowadzący do obrzęku i zaczerwienienia;

    Zespół Melkerssona-Rosenthala – złożony zespół przebiegający między innymi z obrzękiem twarzy,

    Choroby objawiające się tzw. „ostrym brzuchem” – np. zapalenie wyrostka robaczkowego, skręt torbieli jajnika, które należy różnicować z postacią pokarmową obrzęku naczynioruchowego;

    Ostre alergiczne kontaktowe zapalenie skóry – mogące wystąpić w każdym miejscu na ciele, zazwyczaj wywołane określonym czynnikiem, np. kontaktem z metalem;

    Zapalenie skórno-mięśniowe – choroba, która w stanie ostrym może przebiegać między innymi z zaczerwienieniem i obrzękiem powiek, tzw. „rzekomymi okularami”.

     

    Leczenie obrzęku naczynioruchowego

     

    W każdym przypadku obrzęku naczynioruchowego najważniejsza jest kontrola stanu drożności dróg oddechowych. Jeśli bowiem obrzęk zajmie krtań lub tkanki gardła, może nawet dojść do uduszenia i zgonu. Dlatego w dramatycznych sytuacjach niezbędne jest instrumentalne zapewnienie drożności dróg oddechowych poprzez intubację dotchawiczą lub tracheotomię (nacięcie tchawicy i wprowadzenie rurki do dróg oddechowych poniżej opuchniętego miejsca). W sytuacjach, które nie są zagrożeniem życia, wdraża się leczenie farmakologiczne. Zależy ono od przyczyny obrzęku.

    W leczeniu obrzęku przebiegającego z pokrzywką stosuje się leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroidy, jeśli obecne są objawy ogólnoustrojowe. Ważne jest unikanie czynników wyzwalających – niektórych pokarmów czy leków. Coraz więcej uwagi zwraca się na stosowanie nowych leków biologicznych.

    U osób cierpiących na postać wrodzoną obrzęku naczynioruchowego lub postać nabytą z niedoborem C1-INH, stosuje się przede wszystkim koncentrat tej substancji, zwłaszcza w stanach zagrożenia życia. Możliwe jest też stosowanie androgenów (danazolu), kwasu traneksamowego, leków przeciwbólowych (by zmniejszyć ból występujący w obrzęku ściany przewodu pokarmowego), świeżo mrożonego osocza (skuteczność kontrowersyjna), modulatorów szlaków kinin. Ważne jest stosowanie odpowiedniego leczenia przewlekłego, które ma na celu zapobieganie wystąpienia obrzęku. Efekt terapeutyczny stosowanych leków monitoruje się regularnymi pomiarami, m.in. stężenia lub aktywności C1-INH.

    Autor: lek. Halszka Kołaczkowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Obrzęk Quinckego

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.