zarejestruj się zaloguj się

Katar sienny

Tekst: lek. Paweł Stacha
Dodane: 17. grudnia, 2013

Katar sienny, zwany także alergicznym nieżytem nosa, jest jedną z częściej występujących chorób alergicznych w populacji. Dotyczy zazwyczaj pacjentów młodych i dzieci, chociaż zdarzają się przypadki występowania kataru siennego u osób starszych. Jest to uciążliwe schorzenie, które około trzykrotnie zwiększa ryzyko rozwoju astmy oskrzelowej.

lek. Paweł Stacha
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co jest przyczyną kataru siennego?

     

    Głównymi alergenami wywołującymi objawy alergii ze strony nosa (katar sienny) są alergeny wziewne. Zaliczamy do nich:

    • pyłki roślin – zwłaszcza wiatropylnych, w Polsce głównie traw i zbóż (tymotka, kupkówka pospolita, żyto), chwastów (bylica, babka), drzew (brzoza);
    • roztocza – najczęściej roztocza kurzu domowego – Dermatophagoides pteronyssinus i roztocza mączne;
    • zwierzęta – głównie ich naskórek, sierść, mocz i ślina – zarówno tych domowych (kot, pies, chomik), jak i gospodarskich (koń, bydło);
    • pleśnie – występujące w miejscach o zwiększonej wilgotności, często w łazienkach i okolicach przewodów wentylacyjnych.

    Poza alergenami wziewnymi objawy kataru siennego mogą wywoływać (choć rzadko) alergeny pokarmowe, zwłaszcza te wywołujące reakcje krzyżowe z alergenami wziewnymi lub alergeny zawodowe – na przykład lateks. Również substancje nie będące alergenami – dym tytoniowy, spaliny – mogą nasilać objawy kataru siennego. To samo dotyczy takich czynników, jak nagłe zmiany temperatury lub silny stres.

     

    Jak powstaje katar sienny?

     

    Alergiczny nieżyt nosa jest klasycznym przykładem IgE-zależnej reakcji alergicznej. Polega ona na tym, że po kontakcie z alergenem powstają w naszym organizmie przeciwciała klasy IgE, które powodują uwolnienie histaminy odpowiedzialnej za objawy alergii. W reakcji alergicznej uczestniczy wiele komórek i cytokin należących do układu immunologicznego. W przypadku alergenów wziewnych pierwszy kontakt z alergenem mają komórki dendrytyczne, zlokalizowane w błonie śluzowej nosa i dalszych dróg oddechowych. Powoduje to swoiste „uczulenie” organizmu, który zapamiętuje dany alergenem – informacja o jego typie i budowie zostaje zachowana przez jeden z podtypów limfocytów B. Po ponownym kontakcie z tym samym alergenem komórka pamięci aktywuje się, zostaje przekształcona w plazmocyt i zaczyna produkcję przeciwciał IgE. Te z kolei łączą się z komórkami tucznymi, powodując uwolnienie z nich substancji zwanej histaminą. Histamina poprzez działanie na naczynia krwionośne błony śluzowej nosa wywołuje szereg objawów klinicznych kataru siennego. Jest to tak zwana faza wczesna reakcji alergicznej, występująca po kilkunastu-kilkudziesięciu minutach od kontaktu z alergenem. Komórki zaangażowane w reakcję alergiczną wydzielają także czynniki zwane cytokinami, które działając drogą krwi ściągają w miejsce kontaktu inne komórki, powodując przewlekły stan zapalny. Jest to tak zwana późna faza reakcji alergicznej, występująca po kilku godzinach. Jeśli proces trwa odpowiednio długo, możliwe jest powstanie zmian strukturalnych i nadreaktywności w drogach oddechowych, co w niektórych przypadkach może spowodować rozwój astmy.

     

    Podział alergicznego nieżytu nosa

     

    Katar sienny ze względu na czas trwania objawów dzielimy na:

    • okresowy – trwający krócej niż 4 dni w tygodniu lub mniej niż 4 tygodnie,
    • przewlekły – jeśli objawy utrzymują się powyżej 4 dni w tygodniu i dłużej niż 4 tygodnie.

    Można także wyodrębnić dwie klasy schorzenia według ciężkości objawów:

    • łagodny,
    • umiarkowany / ciężki – rozpoznajemy go, jeśli występuje co najmniej jeden z następujących objawów:
      • zaburzenia snu,
      • trudności w nauce,
      • utrudnione jest wykonywanie codziennych czynności lub uprawianie sportu,
      • jeśli zwykłe objawy są szczególnie nasilone.

    Ze względu na rodzaj alergenu wyróżniamy katar sienny:

    • sezonowy – wywołują go alergeny występujące w środowisku w pewnym okresie roku, czyli zazwyczaj pyłki roślin,
    • całoroczny – wywoływany przez alergeny całoroczne, na przykład roztocza kurzu domowego.

     

    Rozpoznanie kataru siennego

     

    Lekarz, który podejrzewa alergiczny nieżyt nosa, powinien zwrócić szczególną uwagę na wywiad z pacjentem. Charakterystyczne objawy połączone ze stwierdzonym kontaktem z alergenami dają duże prawdopodobieństwo rozpoznania kataru siennego. W celu potwierdzenia tła alergicznego należy wykonać punktowe testy skórne z alergenami wziewnymi oraz niekiedy oznaczyć stężenie IgE w surowicy. Przy trudnościach w ustaleniu przyczyny choroby można zastosować próbę prowokacyjną z donosowym podaniem alergenu podejrzewanego o wywoływanie kataru. U wszystkich chorych należy także wykonać badania w kierunku astmy oraz w niektórych przypadkach konsultację laryngologiczną. Dotyczy to pacjentów, u których występują objawy mogące sugerować nowotwór jamy nosowo-gardłowej lub inne groźne schorzenia, np.:

    • przewlekłe, oporne na leczenie zapalenie zatok przynosowych lub ucha środkowego,
    • objawy kataru występujące tylko jednostronnie,
    • krwawienie z nosa,
    • nowopowstałe skrzywienie przegrody nosa.

     

    Jak leczyć alergiczny nieżyt nosa?

     

    Profilaktyka

     

    Ważnym elementem leczenia niefarmakologicznego kataru siennego jest unikanie kontaktu z alergenem. Osoby chorujące na katar sienny sezonowy i znające alergen odpowiedzialny za objawy powinny orientować się, w jakim okresie stężenie których pyłków jest największe i unikać w tym czasie miejsc, gdzie ich stężenie jest nasilone – łąk czy lasów. W Internecie i telewizji dostępne są kalendarze pylenia roślin oraz aktualizowane komunikaty o bieżących stężeniach alergenów. Należy ograniczyć spacery w miejscach ze świeżo skoszoną trawą oraz raczej nie wychodzić na spacery w godzinach porannych, kiedy stężenie pyłków jest największe. W przypadku uczulenia na roztocza kurzu domowego należy przestrzegać zasad umożliwiających ograniczenie ich ilości w mieszkaniach – często wietrzyć pomieszczenia, stosować pościele z nieprzepuszczalnych dla nich materiałów.

     

    Leczenie farmakologiczne

     

    W leczeniu farmakologicznym podstawowe znaczenie ma stosowanie donosowe glikokortykosteroidów. Są to leki najskuteczniej znoszące objawy, także ze strony oczu. Dodatkowo można stosować objawowo działające leki przeciwhistaminowe, przeciwleukotrienowe i stabilizujące komórki tuczne. W krótkotrwałym leczeniu można stosować leki obkurczające błonę śluzową nosa (na przykład ksylometazolinę), pamiętając o tym, że przedłużone działanie tego typu leków na błonę śluzową nosa może powodować zanik błony śluzowej lub perforację przegrody. Dobre efekty daje także częste płukanie jamy nosowej roztworem soli fizjologicznej lub wody morskiej.

    Najbardziej skuteczną metodą leczenia przyczynowego kataru siennego jest immunoterapia swoista, czyli odczulanie. Polega ono na podawaniu w małych dawkach znanego alergenu, co powoduje przyzwyczajenie układu immunologicznego i zmniejsza reakcję alergiczną, a to prowadzi do znacznego ograniczenia objawów i poprawia jakość życia chorych. U niektórych pacjentów choroba ustępuje samoistnie po kilku latach.

    Autor: lek. Paweł Stacha
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.