zarejestruj się zaloguj się

Katar i kaszel a alergia

Tekst: lek. Paweł Stacha
Dodane: 28. stycznia, 2014

Katar i kaszel są częstymi objawami alergii. Ponieważ układ immunologiczny odpowiedzialny za jej powstawanie jest rozsiany w całym organizmie objawy alergii, które w początkowej fazie dotyczyły jednego narządu mogą po pewnym czasie objąć także inne okolice ciała. Bardzo często, alergia objawia się zaburzeniami dotyczącymi układu oddechowego.

lek. Paweł Stacha
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Jak zbudowane są drogi oddechowe?

     

    Układ oddechowy rozpoczyna się od jamy nosowej, która ma za zadanie nawilżanie, oczyszczanie i ogrzewanie powietrza dostającego się do płuc, a poza tym pełni rolę narządu zmysłu węchu. Jama nosowa jest pokryta nabłonkiem migawkowym, czyli urzęsionym, w którym znajduje się bardzo dużo komórek kubkowych, produkujących śluz. Ma to duże znaczenie w powstawaniu kataru alergicznego, ponieważ histamina uwalniania w przebiegu reakcji alergicznej powoduje wydzielanie dużej ilości wodnistego, rozcieńczonego śluzu. Jama nosowa jest połączona z szeregiem jam wypełnionych powietrzem, zwanych zatokami przynosowymi. Ich rola nie jest pewna, prawdopodobnie odpowiadają za pneumatyzację kości czaszki.

    Kolejnym odcinkiem dróg oddechowych jest gardło, będące skrzyżowaniem dróg oddechowych i pokarmowych. Po przejściu przez jamę krtani, powietrze dostaje się do tchawicy, następnie oskrzeli, oskrzelików i w końcu pęcherzyków płucnych. Cała powierzchnia dróg oddechowych wyścielona jest błoną śluzową z komórkami produkującymi śluz, jednak największa ich ilość (w przeliczeniu na powierzchnię) znajduje się w jamie nosowej.

    Jak powstaje katar w przebiegu alergii?

    Ogólnie rzecz biorąc, katar powstaje po kontakcie błony śluzowej jamy nosowej z przeróżnymi czynnikami, które organizm rozpoznaje jako obce. Poza alergią, katar najczęściej jest wywoływany przez drobnoustroje, z których prym wiodą wirusy (popularne, jesienne przeziębienie). Pod wpływem tych czynników następuje obrzęk błony śluzowej, uczucie zatkania nosa, kichanie (poprzez które organizm próbuje pozbyć się szkodliwych drobnoustrojów) oraz wyciek śluzowej wydzieliny z nosa. Katar alergiczny powstaje w wyniku uwalniania histaminy przez komórki tuczne obecne w błonie śluzowej jamy nosowej. Powoduje to wzrost przepuszczalności naczyń włosowatych błony śluzowej dla wody, co objawia się nadprodukcją wodnistego śluzu. Dlatego też katar alergiczny – w przeciwieństwie do infekcyjnego – jest obfity, rzadki i bezbarwny. Towarzyszy mu zazwyczaj świąd nosa, uczucie zatkanego nosa i kichanie.

     

    Jak powstaje kaszel w alergii?

     

    Kaszel jest odruchem obronnym organizmu. Jeśli w drogach oddechowych znajdzie się niepożądana substancja, jama krtani zostaje odruchowo zamknięta, a potem – po wzroście ciśnienia w drogach oddechowych – szybko otwarta, czemu towarzyszy gwałtowne wykrztuszenie powietrza, co nazywamy kaszlem. Kaszel powstający w mechanizmie alergii nie różni się niczym od kaszlu infekcyjnego. Może mu towarzyszyć odkrztuszanie bezbarwnej plwociny lub zaczerwienienie gardła. Powstaje on z powodu obrzęku błony śluzowej dróg oddechowych z powodu działania alergenu. Jest on także spowodowany spływaniem obfitej śluzowej wydzieliny z nosa po tylnej ścianie gardła, co dodatkowo podrażnia receptory kaszlu.

     

    Co oprócz kataru i kaszlu?

     

    Poza katarem i kaszlem organizm może reagować na alergen na różne sposoby. Katarowi i kaszlowi alergicznemu często towarzyszy alergiczne zapalenie spojówek. Oczy są zaczerwienione, obrzęknięte, łzawią i swędzą. Mogą także pojawić się zmiany skórne podobne do pokrzywki lub swędząca wysypka. Rzadziej objawy dotyczą przewodu pokarmowego – występują bóle brzucha, biegunka i wzdęcie. Dotyczy to sytuacji, w których alergen dostał się do organizmu drogą pokarmową.

     

    Jakie są powikłania kaszlu i kataru alergicznego?

     

    Przewlekłe działanie alergenów na drogi oddechowe powoduje przewlekły stan zapalny. W miejscu zajętym kumulują się komórki zapalne, które wydzielają różne czynniki wzrostu działające na komórki kubkowe produkujące śluz, a także na komórki mięśni gładkich ściany oskrzeli. Powoduje to przebudowę struktury ściany oskrzeli prowadząc do jej zwężenia. Po długim czasie trwania nieleczonej alergii pojawia się objaw świszczącego oddechu, charakterystyczny dla astmy oskrzelowej. Nierozpoznany i nieleczony katar alergiczny może także spowodować objęcie stanem zapalnym błony śluzowej zatok przynosowych. Powoduje to szereg dalszych powikłań pod postacią polipów, przewlekłego zapalenia ucha środkowego czy silnych bólów głowy.

     

    Jak sobie poradzić?

     

    Pierwszym etapem rozpoznania kataru i kaszlu pochodzenia alergicznego jest oczywiście wywiad z pacjentem, chociaż czasem nie jest tak łatwo na podstawie rozmowy wyciągnąć wnioski na temat powiązania objawów z konkretnym alergenem. Ważnym elementem diagnostyki musi być wykluczenie pochodzenia infekcyjnego objawów. Jest to istotne ze względu na zupełnie różne sposoby leczenia. W katarze i kaszlu alergicznym nie mają zastosowania antybiotyki – chyba, że po stwierdzeniu alergii dołączy się nadkażenie bakteryjne. Różnicowanie pomiędzy alergicznym i infekcyjnym tłem objawów nie powinno sprawiać problemów – w bakteryjnym zakażeniu górnych dróg oddechowych:

    • wydzielina jest żółtawo-zielona, gęsta, nierzadko cuchnąca,
    • gardło jest żywoczerwone i obrzmiałe oraz czasem pokryte ropnym naciekiem.

    Często infekcji bakteryjnej towarzyszy stan podgorączkowy. W częstszym, wirusowym nieżycie nosa i gardła więcej wskazówek daje wywiad – objawy zwykle nie trwają dłużej niż tydzień i nie charakteryzuje ich sezonowość. Do potwierdzenia alergii służą testy skórne z różnymi alergenami (zwykle wziewnymi) oraz oznaczanie stężenia przeciwciał klasy IgE w surowicy krwi.

    Leczenie objawów alergii dróg oddechowych polega oczywiście przede wszystkim na unikaniu kontaktu z alergenem. Należy sprawdzać aktualne stężenia pyłków oraz starać się unikać miejsc, gdzie alergenów może być więcej – łąk, lasów czy miejsc ze świeżo skoszoną trawą.

    Unikanie alergenu może także dotyczyć ograniczenie kontaktu z sierścią zwierząt, czy wykluczenie z diety niektórych pokarmów. Jest to uzależnione od wywiadu i wyników testów skórnych. Ważnym elementem leczenia jest stosowanie aerozoli z wodą morską, które dobrze oczyszczają i nawilżają jamę nosową. Z leków do łagodzenia objawów stosuje się leki przeciwhistaminowe lub donosowo glikokortykosteroidy. Istnieją także doniesienia o dobroczynnym działaniu preparatów z wyciągiem z jeżówki. Mają one podnosić ogólny poziom odporności organizmu. Metodą o największej skuteczności pozostaje immunoterapia swoista, czyli odczulanie. Stosuje się małe, ale rosnące dawki znanego alergenu, co ma przyzwyczaić organizm i minimalizować nadmierną reakcję alergiczną po ponownym kontakcie.

    Bardzo ważnym elementem w prowadzeniu pacjenta z alergią dotyczącą dróg oddechowych jest zapobieganie powikłaniom. Należy wykonywać i co jakiś czas powtarzać badania w kierunku astmy oskrzelowej oraz nie bagatelizować objawów świadczących o zajęciu zatok przynosowych, aby odpowiednio wcześnie zacząć je leczyć i zapobiegać dalszym problemom.

    Autor: lek. Paweł Stacha

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.