zarejestruj się zaloguj się

Katar alergiczny u dziecka

Tekst: Aleksandra Kowalczyk
Dodane: 22. listopada, 2013

Katar alergiczny oraz katar sienny to potoczne nazwy dla alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa (alergiczny nieżyt nosa, ANN). Opisuje się go jako zespół objawów klinicznych ze strony błony śluzowej nosa, wywołanych przez alergeny wziewne. ANN jest najczęstszą chorobą alergiczną u dzieci, stwierdzaną u około 10-30% dzieci.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest alergiczny nieżyt błony śluzowej nosa?

     

    Alergiczny nieżyt nosa jest to zespół objawów ze strony błony śluzowej nosa i zatok związanych z IgE zależną, czyli atopową reakcją zapalną. Ta reakcja zapalna pojawia się w odpowiedzi na alergen wziewny, czyli działający miejscowo. Alergia to skłonność układu immunologicznego do nieprawidłowej, często nadmiernej reakcji na czynnik (nazywany alergenem), który jest obojętny dla zdrowego organizmu. Atopia to natomiast osobnicza lub rodzinna skłonność organizmu do produkowania specyficznych przeciwciał klasy IgE (inaczej nazywanych immunoglobulinami) w odpowiedzi na niskie dawki alergenów. Przeciwciała klasy IgE łączą się z komórkami tucznymi, które to znajdują się w tkankach całego ciała i uwrażliwiają komórki tuczne na ponowny kontakt z alergenem. Przy kolejnym kontakcie z alergenem uwrażliwione komórki tuczne zostaną silnie pobudzone i będą wydzielać substancje odpowiedzialne za powstanie objawów alergii. Najważniejszą z tych substancji jest histamina, która, pobudzając odpowiednie receptory w mięśniach gładkich oraz naczyniach krwionośnych, powoduje m.in. skurcz mięśni gładkich oraz wzrost przepuszczalności naczyń krwionośnych i ich poszerzenie, wywołując widoczne objawy alergii w postaci:

    • obrzęku błon śluzowych,
    • obrzęku tkanki podskórnej,
    • wykwitów na skórze,
    • świądu.

    Jednym z takich objawów miejscowego działania alergenów jest właśnie stan zapalny błony śluzowej nosa. Alergenami mogą być różne substancje, zazwyczaj białka wchodzące w skład komórek roślin, zwierząt bądź fragmenty cząsteczek leków. Substancje te, czyli alergeny, dzielimy na: wziewne, kontaktowe, pokarmowe i iniekcyjne oraz ze względu na czas występowania objawów uczulenia na całoroczne i sezonowe.

    Alergiczny nieżyt nosa to więc jedna z postaci alergii (uczulenia). Jest więc chorobą przewlekłą, ale objawy pojawiają się w sytuacji, gdy chory ma styczność z alergenem. Choroba ujawnia się najczęściej u dzieci w wieku szkolnym. Częstość występowania tej choroby narasta wraz z wiekiem. Jest najistotniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju astmy oskrzelowej (tzw. marsz alergiczny). Jednocześnie może astmie towarzyszyć.

     

    Podział alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa

     

    Alergiczny nieżyt błony śluzowej nosa możemy podzielić na :

    • okresowy – gdy trwa nie dłużej niż cztery dni w tygodniu lub gdy trwa mniej niż kolejne cztery tygodnie,
    • przewlekły – gdy trwa ponad cztery dni w tygodniu i/lub gdy trwa więcej niż cztery kolejne tygodnie.

    Alergiczny nieżyt nosa może mieć przebieg łagodny, umiarkowany lub ciężki. W podziale tym bierze się pod uwagę wpływ objawów alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa na codzienne funkcjonowanie chorego.

    O przebiegu łagodnym ANN mówimy, gdy nieżyt nosa przebiega bez zakłóceń snu, uciążliwych objawów i zmian w dziennej aktywności.

    O przebiegu umiarkowanym lub ciężkim ANN mówimy, gdy spełnione jest przynajmniej jedno z kryteriów:

    • występują zaburzenia snu,
    • utrudnione staje się wykonywanie czynności codziennych,
    • pojawiają się trudności w pracy lub nauce,
    • objawy stają się uciążliwe dla pacjenta.

     

    Przyczyny alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa

     

    Alergenami wywołującymi alergiczny nieżyt nosa mogą być:

    • pyłki drzew,
    • pyłki traw,
    • pyłki chwastów,
    • alergeny roztoczy kurzu domowego,
    • spory grzybów pleśniowych (w tym grzybów wewnątrzdomowych) oraz drożdżopodobnych,
    • alergeny zwierząt domowych (w tym psa, kota, gryzoni),
    • inne alergeny (lateks, formaldehyd itd.).

     

    Objawy alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa

     

    Należą do nich:

    • wodnisty wyciek z nosa,
    • upośledzenie drożności nosa, czyli tak zwany „zatkany nos”,
    • napadowe kichanie,
    • świąd nosa,
    • zapalenie spojówek.

    U dziecka z alergicznym nieżytem nosa mogą występować wszystkie te objawy, ale nie muszą. U młodszych dzieci często jedynym objawem jest niedrożność nosa, stąd trudności w rozpoznaniu ANN u maluchów.

     

    Co to jest marsz alergiczny?

     

    Marsz alergiczny – tym mianem określa się pewien model rozwoju alergii u pacjenta. Od alergii pokarmowej, atopowego zapalenia skóry przez alergiczny nieżyt nosa do astmy oskrzelowej. W zależności od wieku alergia manifestuje się w inny sposób, zmienia się umiejscowienie procesu zapalnego i najczęściej zwiększa liczba uczulających pacjenta alergenów.

     

    Diagnostyka alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa

     

    Stwierdzenie ANN u dziecka opiera się w dużej mierze na stwierdzeniu objawów klinicznych i powiązaniu ich z kontaktem z konkretnym alergenem. W przypadku uczulenia na alergeny sezonowe objawy ANN będą powracać w tych samych miesiącach każdego roku. Wśród badań laboratoryjnych pomocnych w ustaleniu diagnozy możemy wymienić:

    • punktowe testy skórne (PTS, prick test),
    • oznaczanie całkowitego i alergenowi swoistych IgE,
    • próby prowokacyjne (donosowe).

     

    Leczenie alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa

     

    Strategia leczenia zdeterminowana jest przez ciężkość objawów oraz okres ich występowania (ANN okresowy i przewlekły). Podstawowym działaniem w procesie leczenia ANN jest unikanie alergenów. Dowiedziono, że unikanie kontaktu z alergenem niesie za sobą zmniejszenie nasilenia choroby alergicznej, zmniejsza także zapotrzebowanie na leki. Poprawę stanu klinicznego po wyeliminowaniu kontaktu z alergenem czasem można zaobserwować dopiero po jakimś czasie (mogą minąć tygodnie, nawet miesiące). Całkowite wyeliminowanie alergenu ze środowiska chorego jest trudne, czasem nawet niemożliwe, jednak w każdym przypadku należy dołożyć wszelkich starań, by tak się stało. Czasami jednak eliminacja alergenu nie wystarcza i konieczne staje przyjmowanie przez pacjenta leków. Metoda farmakoterapii powinna być ustalona indywidualnie dla każdego dziecka i powinna brać pod uwagę ciężkość i sezonowość objawów, wiek chorego, jego tryb życia i aktywność. Pośród dostępnych leków możemy wymienić:

    • glikokortykosteroidy donosowe – leki te skutecznie zmniejszają wyciek wydzieliny z nosa, kichanie, świąd nosa. Przyjmowane donosowo są dobrze tolerowane i mogą być stosowane przewlekle. Są skuteczne zarówno w sezonowym, jak i całorocznym ANN,
    • leki przeciwhistaminowe blokery receptora H1 (w postaci tabletek lub kropli). Wyróżniamy leki przeciwhistaminowe I i II generacji. Odwracają one działanie histaminy na jej receptor H1. Obecnie preferowane w ANN są blokery receptora H1 II generacji,
    • lek przeciwleukotrienowy – stosowany u chorych z ANN i astmą,
    • kromony (krople do oczu lub nosa) – leki te stosowane miejscowo są dobrze tolerowane i bezpieczne. Jednak nie są tak skuteczne jak glikokortykosteroidy i leki przeciwhistaminowe,
    • leki obkurczające naczynia błony śluzowej – są lekami skutecznie zmniejszającymi objaw zatkania nosa. Nie powinny być jednak przyjmowane dłużej niż 5 dni (niektórzy uważają, że 10 dni) ze względu na możliwość rozwinięcia się polekowego nieżytu nosa w przypadku ich długotrwałego stosowania.

    Jedną z metod leczenia alergii, a co za tym idzie, alergicznego nieżytu nosa, jest immunoterapia swoista, zwana odczulaniem. Decyzję o zastosowaniu tej metody leczenia powinien podjąć lekarz alergolog w oparciu między innymi o:

    • objawy występujące u chorego,
    • ich ciężkość,
    • narażenie na alergen.

    Immunoterapia swoista jest możliwa u osób, u których stwierdzono, jaki alergen wywołuje ANN (za pomocą testów skórnych i/lub miana przeciwciał przeciwko alergenowi we krwi). Immunoterapia swoista polega na podawaniu podskórnie lub podjęzykowo niewielkich i wzrastających dawek alergenu. Czas jej trwania jest różny, od trzech do pięciu lat.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.