zarejestruj się zaloguj się

Kwasy żółciowe – badanie

Tekst: lek. Miłosz Turkowiak
Dodane: 29. lipca, 2016

Kwasy żółciowe w krwi to jeden z parametrów laboratoryjnych, który pozwala ocenić funkcjonowanie wątroby. Badanie wykonywane jest na próbce krwi żylnej. Wynik może mieć wpływ na diagnostykę chorób wątroby, jak również może odzwierciedlać skuteczność ich leczenia. Poziom kwasów żółciowych jest niewiarygodny w przypadku zaburzeń wchłaniania z jelit.

lek. Miłosz Turkowiak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym są kwasy żółciowe?

     

    Kwasy żółciowe są pochodnymi cholesterolu, produkowanymi i przekształcanymi w wątrobie, skąd wydalane są do żółci w postaci soli kwasów żółciowych. Gromadzą się jako składnik żółci w pęcherzyku żółciowym. Podczas spożywania pokarmów pęcherzyk żółciowy obkurcza się i opróżnia do przewodu pokarmowego, co skutkuje dostaniem się kwasów żółciowych do dwunastnicy. Ułatwiają tam one trawienie tłuszczy i (pośrednio, przez umożliwienie ich rozpuszczenia) wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – A, D, E oraz K.

    Po dotarciu do końcowej części jelita cienkiego, wchłaniane są w dużej części (ok. 95 proc.) zwrotnie do krwi. Większość wyłapywana jest następnie przez wątrobę (stąd niskie stężenia kwasów żółciowych w krwi osób zdrowych pozostających na czczo), gdzie są ponownie przekształcane i wydalane do żółci.

    Poza wspomaganiem trawienia, kwasy żółciowe pełnią też inne funkcje – ich wydalanie jest sposobem na eliminację nadmiaru cholesterolu z organizmu, modulują motorykę przewodu pokarmowego i stan flory bakteryjnej oraz wykazują pewne właściwości podobne do substancji hormonalnych.

     

    Kiedy badamy poziom kwasów żółciowych?

     

    Metabolizm kwasów żółciowych jest ściśle związany z funkcjonowaniem wątroby – narząd ten pełni kluczową rolę w ich produkcji, usuwaniu z krwi i wydalaniu do żółci. W związku z tym, badanie poziomu kwasów żółciowych w krwi wspomaga ocenę czynności wątroby. Jakie są wskazania do badania kwasów żółciowych?

    • Diagnostyka chorób wątroby, w przebiegu których rozwija się tzw. cholestaza (utrudnienie odpływu żółci). Wskutek upośledzenia przekształcania i/lub wydalania kwasów żółciowych z wątroby, jej komórki są nimi „przeładowane” i wolniej usuwają kwasy żółciowe z krwi. Powoduje to wzrost ich poziomu. Cholestaza pojawia się w przebiegu wielu chorób wątroby i dróg żółciowych, między innymi w kamicy żółciowej i zapaleniu dróg żółciowych, marskości wątroby, zapaleniach wątroby, zakrzepicy żyły wrotnej (w tej sytuacji kwasy żółciowe nie mogą być usuwane, ponieważ utrudniony jest ich dopływ do wątroby) czy w chorobach metabolicznych (hemochromatoza, choroba Wilsona).
    • Monitorowanie leczenia przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C (WZW C) – mimo że na chwilę obecną nie jest możliwe całkowite wyeliminowanie wirusa zapalenia wątroby typu C z organizmu, stosowane jest leczenie ograniczające nasilenie uszkadzania wątroby przez proces zapalny. Zapalenie w obrębie wątroby powoduje uszkodzenie jej komórek. Nie mogą one w tych warunkach wyłapywać kwasów żółciowych, co skutkuje wzrostem ich poziomu we krwi. Ograniczenie zapalenia wywołane skutecznym leczeniem prowadzi do obniżenia poziomu kwasów żółćiowych.
    • Diagnostyka wewnątrzwątrobowej cholestazy ciężarnych (ang. ICP – intrahepatical cholestasis of pregnancy) – jest to przejściowe zaburzenie czynności wątroby występujące u niektórych kobiet w ciąży (głównie podczas III trymestru) i zwykle samoistnie cofające się po porodzie. Jego najbardziej charakterystycznym objawem jest uporczywy świąd, najczęściej dotyczący dłoni i stóp. ICP wiąże się z podwyższeniem poziomu kwasów żółciowych w krwi, stąd parametr ten może być wykorzystywany do wykrywania rozwijającego się zaburzenia.

     

    Jak przygotować się do badania kwasów żółciowych?

     

    Poziom kwasów żółciowych w krwi oznacza się w próbce krwi żylnej. Do badania należy przystąpić na czczo. Aby zapewnić prawidłową interpretację wyniku badania, należy poinformować lekarza o wszystkich aktualnych chorobach i przyjmowanych lekach (w tym o preparatach dostępnych bez recepty i preparatach ziołowych). Próbkę do badania pobiera się przez nakłucie żyły (najczęściej w okolicy dołu łokciowego) za pomocą sterylnej igły i zebranie materiału do probówki. Jest on następnie poddawany analizie w odpowiednim laboratorium.

    Najczęściej przyjmowaną wartością graniczną poziomu soli kwasów żółciowych w krwi żylnej na czczo jest stężenie 10 mmol/l. Jej przekroczenie jest w większości przypadków uznawane za wynik nieprawidłowy. Należy przy tym pamiętać, że zakres wartości referencyjnych zmienia się w zależności od cech osoby badanej, zwłaszcza wieku i obecności lub braku ciąży. Ponadto zależy on od metod i sprzętu stosowanych w laboratorium. Zakres przyjęty w danym laboratorium podawany jest razem z wydrukiem wyniku badania.

     

    Kwasy żółciowe w ciąży

     

    Podwyższony poziom kwasów żółciowych (właściwie soli kwasów żółciowych) we krwi – pod warunkiem zachowania zasad wykonania badania – może wskazywać na pewne nieprawidłowości pracy wątroby, związane z zaburzeniem produkcji i przepływu żółci (tzw. cholestazą). Bywa to, wspólnie z badaniem lekarskim i wynikami innych badań, podstawą do postawienia podejrzenia pewnych chorób. Nie jest to jednak wystarczające do sformułowania pewnej diagnozy.

    U kobiet ciężarnych podwyższenie poziomu kwasów żółciowych jest stanem naturalnym, wynikającym ze zmian równowagi hormonalnej i innych zmian fizjologicznych towarzyszących prawidłowej ciąży. Mimo to, znaczne podwyższenie (powyżej czterokrotnej wartości górnej granicy normy), może wskazywać na rozwój wewnątrzwątrobowej cholestazy ciężarnych (ICP). ICP grozi powikłaniami zarówno u matki, jak i u płodu, stąd wymaga wszczęcia odpowiedniego postępowania.

    U osób chorujących na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C – zwłaszcza u tych chorych, którzy przyjmują interferon – obniżenie podwyższonego wcześniej poziomu kwasów żółciowych jest jednym z wyznaczników skuteczności leczenia.

     

    Badanie kwasów żółciowych – co może fałszować wyniki?

     

    Interpretując wynik badania kwasów żółciowych, należy pamiętać o drodze, jaką pokonują w organizmie. Po wydaleniu z wątroby z żółcią, trafiają do jelita cienkiego, są zwrotnie wchłaniane do krwi i ponownie wychwytywane są przez wątrobę. Stąd też choroby przewodu pokarmowego związane z zaburzeniami wchłaniania mogą maskować nieprawidłowości, które w innych warunkach spowodowałyby podwyższenie stężenia kwasów żółciowych. Z drugiej strony wynik badania może być zawyżony, jeśli próbkę pobrano u osoby nie będącej na czczo. W trakcie posiłku kwasy żółciowe uwalniane są do przewodu pokarmowego. Następujące po tym ich zwrotne wchłanianie powoduje przejściowy wzrost ich stężenia we krwi.

    Każdy wynik badania powinien być interpretowany w porozumieniu z lekarzem.

    Autor: lek. Miłosz Turkowiak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.