zarejestruj się zaloguj się

Hiperamonemia – amoniak we krwi podwyższony i wysoki

Tekst: mgr Justyna Mazur
Dodane: 19. lipca, 2017

Hiperamonemia to podwyższony poziom amoniaku we krwi. Objawy zwiększonego poziomu amoniaku we krwi dają niecharakterystyczne objawy. Hiperamonemia znacząco wpływa na sferę psychiczną – może pojawiać się splątanie, zaburzenia pamięci, senność. Badanie amoniaku we krwi wykonuje się z krwi żylnej. Normy amoniaku w surowicy to 16–60 µmol/l dla mężczyzn i 11–51 µmol/l dla kobiet.

mgr Justyna Mazur
AUTOR
mgr Justyna Mazur analityk medyczny
SPIS TREŚCI:

    Co to jest hiperamonemia?

     

    Hiperamonemia to podwyższony poziom amoniaku we krwi, spowodowany mutacjami genetycznymi lub niektórymi chorobami narządowymi. Stan ten jest trudny do zdiagnozowania, gdyż daje niespecyficzne objawy, przywodzące niekiedy na myśl zaburzenia psychiczne.

    Ponadto rutynowo nie oznacza się amoniaku w surowicy w ramach badań okresowych. Jakie są przyczyny hiperamonemii i jak zdiagnozować podwyższony amoniak we krwi?

     

    Podwyższony amoniak we krwi – jakie są przyczyny?

     

    Hiperamonemia, czyli zbyt wysoki amoniak we krwi, to zaburzenie o dość gwałtownym przebiegu i bardzo niekorzystnym wpływie na ośrodkowy układ nerwowy. Fizjologicznie amoniak powstaje jako produkt przemiany aminokwasów przez bakterie jelitowe. Z jelit amoniak dostaje się wraz z krwią do wątroby. Wątroba jest jedynym narządem zdolnym do eliminacji amoniaku, zatem zbyt wysoki amoniak we krwi najczęściej jest spowodowany niewydolnością wątroby. Nie jest to jednak jedyny powód – inne przyczyny wysokiego amoniaku we krwi to:

    • zaburzenia flory bakteryjnej jelit, prowadzące do namnażania beztlenowych bakterii gnilnych;
    • krwawienia do światła przewodu pokarmowego, spowodowane pęknięciem żylaków przełyku, krwawiącymi wrzodami żołądka czy zaburzeniami krzepnięcia krwi;
    • zaparcia i spowolniony pasaż jelitowy, co sprzyja nasilonej fermentacji jelitowej;
    • zespół Reye'a, czyli polekowe uszkodzenie wątroby;
    • palenie papierosów i picie alkoholu.

    Możliwe jest ponadto pozajelitowe wytwarzanie amoniaku w nadmiarze, co ma miejsce np. podczas zakażeń, stosowania leków moczopędnych czy nasilonego katabolizmu tkanek. Szczególnym przypadkiem jest hiperamonemia u dzieci, spowodowana wrodzonym defektem enzymów cyklu mocznikowego. Taka pierwotna hiperamonemia występuje oczywiście także u dorosłych, którzy odziedziczyli mutację.

     

    Jakie są objawy hiperamonemii?

     

    Jeśli zgromadzi się za dużo amoniaku we krwi, związek ten przenika to mózgu, dając szereg objawów neurologicznych. Najczęściej występujące objawy wysokiego amoniaku we krwi to:

    • senność i splątanie,
    • bóle głowy i zawroty głowy,
    • drżenie mięśniowe,
    • majaki,
    • zaburzenia koncentracji i pamięci,
    • agresja i samookaleczanie się,
    • zaburzenia widzenia.

    Nasilone objawy hiperamonemii naśladować mogą zaburzenia psychiczne, co może znacznie utrudnić diagnostykę. Takie neurotoksyczne działanie amoniaku w przebiegu niewydolności wątroby określane jest mianem encefalopatii wątrobowej.

    W przypadku wrodzonej hiperamonemii, objawy pojawiają się zaraz po urodzeniu. Podwyższony amoniak u noworodków objawia się bezwładem i letargiem, brakiem właściwych reakcji na bodźce, spadkiem energii. Zauważyć można niechęć do jedzenia, trudności w ssaniu i częste wymioty.

    Ponadto możliwe jest spowolnione oddychanie oraz zaburzenia termoregulacji. W typie II hiperamonemii, o znacznie łagodniejszym przebiegu, podwyższony amoniak we krwi daje o sobie znać w późniejszym wieku i manifestuje się wymiotami, sennością i rozdrażnieniem oraz nadpobudliwością. Każda nieleczona postać hiperamonemii prowadzi ostatecznie do śpiączki i zgonu, gdyż amoniak zaburza procesy pozyskiwania energii przez komórki mózgowe, hamuje przewodnictwo nerwowe oraz prowadzi do obrzęku mózgu. Dlatego tak ważne jest natychmiastowe rozpoznanie zaburzenia i wdrożenie właściwego leczenia.

     

    Amoniak w surowicy krwi – norma i wyniki

     

    Podstawowym badaniem w kierunku hiperamonemii jest badanie amoniaku we krwi. Badanie rutynowo wykonywane jest z próbki krwi żylnej, przed badaniem pacjent nie musi być na czczo, wymagane jest jednak zrezygnowanie z palenia tytoniu. Amoniak można także oznaczać w krwi tętniczej, co uznawane jest za badanie dokładniejsze, ale znacznie trudniejsze do przeprowadzenia w warunkach ambulatoryjnych.

    Norma amoniaku we krwi to:

    • u mężczyzn – 27–102 µg/dl, (16–60 µmol/l);
    • u kobiet – 19–87 µg/dl, (11–51 µmol/l).

    Hiperamonemia stwierdzana jest po przekroczeniu poziomu amoniaku we krwi powyżej 80 µmol/ l u dorosłych oraz 110 µmol/ l u noworodków.

     

    Hiperamonemia – leczenie

     

    Stwierdzenie hiperamonemii wymaga określenia jej przyczyny i wyleczenia choroby podstawowej. Doraźnie stosuje się leki obniżające poziom amoniaku we krwi, a także wlewy z glukozy. Konieczna jest dieta wysokoenergetyczna i niskobiałkowa, a także odpowiednie nawodnienie organizmu. Niekiedy wymagana jest hemodializa.

    Autor: mgr Justyna Mazur
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Amoniak we krwi

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.