zarejestruj się zaloguj się

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa – badanie BAC

Tekst: Kamil Kowal
Dodane: 29. września, 2014

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) to badanie inwazyjne, którego polega na pobraniu tkanek do badania histopatologicznego wykonywanego przy pomocy nakłucia bardzo cienka igłą. Badanie BAC wykonuje się w diagnostyce zmian w tarczycy, wątrobie, piersi i innych narządów. Celem badania jest określenie charakteru zmiany (czy jest złośliwa czy łagodna).

SPIS TREŚCI:

    Czym jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa?

     

    Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, w skrócie BAC, jest metodą inwazyjnego pobierania fragmentu tkanki do badania histopatologicznego lub cytologicznego. Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa jest niezwykle pomocna w diagnozowaniu wszelkich niepojących zmian obecnych w narządach. Często pierwszego rozpoznania patologicznych zmian dokonuje się za pomocą badania palpacyjnego – wykonywane jest ono przez lekarza przy użyciu jego własnych dłoni, a także poprzez samego pacjenta w trakcie tzw. samobadania (np. samokontrola piersi u kobiet). Następnie zmiany można wykryć za pomocą badania ultrasograficznego (USG), badania radiologicznego, a także w trakcie przeprowadzania scyntygrafii. Przeprowadzenie biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej ma na celu określenie charakteru wykrytej zmiany. 

    Badanie BAC polega na wykonaniu nakłucia cienką igłą podejrzewanego miejsca w narządzie, a następnie zaaspirowaniu, czyli zassaniu niewielkiego fragmentu tkanki – tzw. zawiesiny komórek do specjalnej strzykawki. 

     

    Jakie są rodzaje biopsji?

     

    Wyróżnia się kilka typów biopsji:

    • biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) – opisana powyżej, guzek jest wyczuwalny i może wykonać nakłucia bez urządzeń monitorujących nakłucie,
    • biopsja aspiracyjna cienkoigłowa celowana (BACC) – przebieg podobny jak w opisanym przypadku powyżej, ale pod kontrolą USG, zmiana słabo lub w ogóle nie wyczuwalna palpacyjnie,
    • biopsja gruboigłowa – wprowadzenie grubszej igły niż w badaniu BAC i uzyskanie cylindrycznego, większego niż biopsji cienkoigłowej materiału do badania.
    • biopsja wycinkowa – jest to uzyskanie fragmentu tkanki do badania metodą chirurgiczną, 
    • biopsja wiertarkowa – szczególnie używana do pozyskiwania materiału do badania z kości za pomocą odpowiedniego wiertła zwanego trepanem,
    • biopsja rysowa oraz wyskrobiny – jest to pobieranie materiału do badania metodą polegająca na zdrapywaniu fragmentów tkanki z narządu, szczególnie używana w ginekologii podczas łyżeczkowania macicy. 

     

    Kiedy wykonuje się biopsję aspiracyjną cienkoigłową?

     

    Biopsję aspiracyjną cienkoigłową wykonuje się w momencie wykrycia patologicznych zmian za pomocą innych nieinwazyjnych badań. BAC pozwala określić charakter zmiany, a także ułatwia lekarzowi podjęcie decyzji związanej z dalszym leczeniem. Zgodność BAC z ostatecznym rozpoznaniem szacuje się średnio na 80-95%. 

    Wskazania do wykonania biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej to:

    1. podejrzenie raka sutka:
    • obecne zmiany guzowate na piersi (szczególnym wskazaniem jest obciążony rakiem sutka wywiad rodzinny),
    • w momencie wykrycia wszelkich zmian, guzków badaniem palpacyjnym szczególnie, jeżeli charakteryzują się asymetria, twardością, nierównymi granicami, nieprzesuwalnością względem otaczających tkanek, a także zmian, które powodują owrzodzenia i zaciąganie skóry,
    • których pojawiła się patologiczna zmiana, a były już wcześniej leczone z powodu nowotworu,
    • z powiększonymi węzłami, co może wskazywać na przerzuty nowotworu do węzłów chłonnych,
    1. choroby opłucnej; biopsję opłucnej wykonuje się w celu rozpoznania:
    1. choroby wątroby; badanie przeprowadza się w celu:
    • stwierdzenia marskości wątroby lub innej miąższowej choroby wątroby, 
    • pobrania materiału do badań mikrobiologicznych, 
    • uzyskanie materiału w celu określenia stężenia miedzi lub żelaza w wątrobie,
    • kontroli postępu choroby wątroby lub wykrycia jej istotnej przyczyny.
    1. choroby nerek, biopsję nerki wykonuje się:
    • w celu rozpoznania chorób powodujących niewydolność nerek, zwłaszcza jeśli chodzi o kłębuszkowe zapalenie nerek,
    • w celu określenia przyczyn pogarszającej się czynność nerek, 
    • w zespole nerczycowym,
    • w powikłaniach nerkowych wywołanych chorobami układowymi, 
    • w podejrzeniu odrzucenia przeszczepu, 

    w chorobach innych narządów, wykonuje się biopsję:

    • tarczycy,
    • trzustki,
    • gruczołu krokowego,
    • ślinianek,
    • węzłów chłonnych,

     

    Jak wygląda wykonanie biopsji BAC?

     

    Biopsję aspiracyjna cienkoigłową wykonuję się cienką igłą o średnicy zewnętrznej 0,5-0,6mm, dlatego przeważnie nie znieczula się miejsca, w którym będzie wykonywany zabieg. Przeprowadza się natomiast dokładne odkażenie miejsca, w którym będzie wykonane wkłucie.

    W przypadku, kiedy zmiana jest wyczuwalna palpacyjnie, lekarz utrzymuje guzek między własnymi palcami a następnie nakłuwa zmianę, a następnie wytwarzając w strzykawce podciśnienie zasysa fragment tkanki do strzykawki. Po zaaspirowaniu fragmentu tkanki, wyprowadza się igłę, uważając aby nie pobrać innych tkanek z kanału biopsyjnego lub nie rozsiać komórek z pobranej zmiany. Na miejsce wkłucia zakładany jest jałowy opatrunek. Pobrany materiał należy umieścić na szkiełku podstawowym, utrwalić w alkoholu, a następnie wybarwić. W następnej kolejności patologiczna zmiana oceniana jest pod mikroskopem.

    Jeżeli zmiana jest słabo wyczuwalna palpacyjnie lub w ogóle jej nie czuć, należy zastosować metody obrazowania w trakcie wykonywania biopsji. Najpowszechniejszym narzędziem stosowanym w tym celu jest aparat USG. Stosuje się również tomograf komputerowy (TK), scyntygrafię, mammografię lub badania endoskopowe, wtedy można pobrać wycinek z dowolnego narządu wewnętrznego. Przed badaniem, po konsultacji z lekarzem zaleca się odstawić leki przeciwzakrzepowe na 5 dni przed zabiegiem.

    Wadą BAC jest możliwość zniszczenia materiału podczas badania, lub pobranie niewłaściwego fragmentu tkanki. W związku z tym zdarzyć się może, że badanie wymaga powtórzenia.

     

    Powikłania występujące po wykonaniu BAC

     

    Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa jest badaniem bezpiecznym i rzadko zdarzają się powikłania. Z racji tego, że ta biopsja jest wykonywana za pomocą cienkiej igły z reguły zabieg jest niebolesny. Możliwe powikłania jakie mogą wystąpić po zabiegu to:

    • krwiak, siniak a także ból w miejscu wykonania nakłucia,
    • po wykonaniu biopsji opłucnej może dojść do zakażenia, odmy opłucnowej, ropniaka oraz rzadko do krwiaka opłucnej, może również pojawić się miejscowy ból,
    • po wykonaniu biopsji wątroby mogą wystąpić powikłania lekkie – ból i przemijające niedociśnienie, a z poważniejszych powikłań wymienia się krwawienie, odmę opłucnową, żółciowe zapalenie wątroby, posocznice, przerwanie ciągłości guza – występują bardzo rzadko.
    • po wykonaniu biopsji nerek może dojść do pojawienia się miejscowego krwiaka, krwawienia, bólu w okolicy lędźwiowej, albo do perforacji innych narządów.

     

    Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa tarczycy

     

    Jednym z najczęściej wykonywanych tego typu badań jest biopsja tarczycy. Jest to badanie, które pozwala określić charakter zmian w tarczycy. Pozwala potwierdzić lub wykluczyć proces nowotworowy w obrębie tarczycy. Wykorzystywana jest również w celu kontroli leczenia wola guzkowego oraz do opróżniania torbieli. Biopsja tarczycy umożliwia także rozpoznanie zapalenia tarczycy typu Hashimoto. Zmiany guzowate w tym gruczole mogą być małe i wówczas prawie nie zauważalne albo duże, doprowadzające niejednokrotnie do zniekształcenia szyi.

    Wskazaniami do wykonania BAC tarczycy są:

    • wykrycie niepokojących zmian w obrębie narządu metodą palpacyjną,
    • wykrycie guzków źle ograniczonych w stosunku do otaczającego go miąższu tarczycy,
    • występowanie bolesności uciskowej w obrębie szyi,
    • wyczucie zmienionej konsystencji narządu podczas badania palpacyjnego,
    • wykrycie małych guzków podczas badania metodą USG.

    Wykonanie zabiegu polega na wprowadzeniu przez lekarza specjalistę odpowiednio cienkiej igły (0,4-0,6 mm) w podejrzaną zmianę, zlokalizowaną w tarczycy pod kontrolą USG. Poprzez zassanie specjalną strzykawką połączoną z igłą uzyskuje się komórki do badania mikroskopowego, tzw. badanie cytologiczne. W przypadku, kiedy uzyska się za mało materiału do badania zabieg należy powtórzyć. Jeżeli, uzyska się odpowiednią ilość materiału do badania, patomorfolog przeprowadza utrwalanie i wybarwianie na szkiełku podstawowym. Następnie ocenia preparat pod mikroskopem.

    Jest to badanie z reguły bezbolesne, pacjent odczuwa jedynie niewielkie ukłucie cienką igłą. W dniu zabiegu pacjent może opuścić szpital, nie ma potrzeby pozostawania dłużej w oddziale. BAC tarczycy jest bezpieczną metodą diagnostyczną. Powikłania po zabiegu to przede wszystkim niewielka bolesność oraz pojawienie się niewielkich siniaków w miejscu ukłucia.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.