zarejestruj się zaloguj się

Badanie radiologiczne w ortopedii i traumatologii

Tekst: Redakcja Wylecz.to
Badanie radiologiczne w ortopedii i traumatologii
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 30. października, 2013

Badanie radiologiczne odgrywa zasadnicza rolę w ortopedii i traumatologii. Kości doskonale uwidaczniają się na zdjęciu rentgenowskich, więc wszystkie zaburzenia, nie tylko urazy, mogą być wykrywane w łatwy i dostępny powszechnie sposób. Radiogramy używane są nie tylko w diagnostyce ortopedycznej, ale też w monitorowaniu przebiegu choroby i leczenia.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest badanie radiologiczne w ortopedii?

     

    Badanie radiologiczne (w przypadku ortopedii najczęściej RTG kości) wykorzystuje pochłanianie przez tkanki ludzkiego organizmu promieni rentgenowskich wytwarzanych przez specjalną lampę. Różne tkanki pochłaniają inne różne ilości promieniowania, co znajduje swój wyraz w różnych odcieniach szarości na zdjęciu.

    Kości zawierają dużo wapnia, stąd absorbowanie promieni rentgenowskich również jest duże. Dzięki temu wyraźnie odznaczają się od tkanek miękkich na radiogramach, a patologie ich dotyczące mogą zostać w prosty sposób zdiagnozowane.

    Szczególnym rodzajem badania radiologicznego jest densytometria, czyli badanie gęstości mineralnej kości. Wykorzystuje się w niej niskie dawki promieniowania i ustala gęstość w jednym, wybranym punkcie (kość udowa, kręgosłup). Następnie porównuje się otrzymaną wartość ze wzorcową jednostką – jest to taka gęstość kości, jaka występuje w tym miejscu w wieku 25-30 lat.

     

    Na czym polega badanie radiologiczne kości?

     

    Na radiogramie można uwidocznić niemal wszystkie choroby kości i stawów, dlatego że każde schorzenie zmienia wygląd kości. Zmienia się;

    • kształt,
    • obrys,
    • pojawiają się nowe wyrośla,
    • kość traci gęstość lub przeciwnie, zwiększa się masa kostna.

    Gdy kość ulegnie złamaniu, dzięki zdjęciu rentgenowskiemu, możliwe jest zobrazowanie odłamów kostnych i podjęcie decyzji o dalszym postępowaniu. Badanie radiologiczne przydatne jest także w ocenie przebiegu choroby i leczenia.

     

    Wskazania do badania radiologicznego kości

     

    Wskazaniami do przeprowadzenia ortopedycznego badania radiologicznego kości są:

    • urazy kości i stawów – badanie radiologiczne dostarcza ortopedzie niezbędnych informacji o złamaniu kości: wyglądzie odłamów kostnych, przebiegu szczeliny złamania, przemieszczeniu, warunkach do nastawienia. Dodatkowo, za pomocą radiogramu można określić czy w kości nie wystąpiły inne zmiany, predysponujące do złamania, jak np. nowotwór. W przypadku urazów stawów, tylko zwichnięcie i podwichnięcie, kiedy kości są wobec siebie trwale przemieszczone, może być uwidocznione na zdjęciu. Skręcenie stawu, gdy kości same wróciły na swoje miejsce, nie jest możliwe do zobrazowania, a towarzyszące potencjalne uszkodzenia tkanek miękkich – więzadeł, ścięgien, tylko na podstawie pośrednich objawów;
    • zaburzenia i wady rozwojowe – najczęstsze wady rozwojowe to dysplazja stawów biodrowych. Inne są rzadkie i często doprowadzają do znacznego kalectwa, a nawet śmierci. Dzięki badaniu radiologicznemu kośćca możliwe jest obserwowanie rozwoju choroby, efektów rehabilitacji i leczenia. Przy wykonywaniu zdjęć należy pamiętać, że jądra kostnienia pojawiają się w określonym czasie, np. jądro kostnienia głowy kości udowej u dziewczynek w 3-5. m. ż, u chłopców w 5-7. m. ż. Badanie radiologiczne przed tym czasem jest więc bezcelowe;
    • zapalenia kości i stawów – mogą przebiegać w sposób ostry lub przewlekły, a ich istotą jest zakażenie drobnoustrojami, zwykle bakteriami. Zmiany radiologiczne to odsunięcie okostnej przez gromadzącą się ropę oraz charakterystyczne zmiany martwicze – martwaki w „trumienkach”. Dookoła martwiczo zmienionej tkanki brak jest normalnej tkanki kostnej, stąd określenie „trumienka”. W zapalenie przewlekłym widoczna jest sklerotyzacja kości, czyli zwiększanie gęstości kości, wskutek jej wielokrotnego zapalenia i gojenia. W zapaleniu kości występuje wiele innych zmian, a ich charakterystyczna sekwencja pozwala na stwierdzenie obecnego etapu choroby;
    • reumatoidalne zapalenie stawów – w obrazie radiologicznym tej choroby jest wiele swoistych objawów. Są to m.in. osteoporoza (czyli zmniejszenie gęstości) kości w okolicy stawów, najczęściej śródręczno – paliczkowych, zwężenie szpar stawowych, torbiele kości wypełnione ziarniną zapalną – tzw. geody, z których powstają nadżerki, zniszczenie wyrostka rylcowatego kości łokciowej. Najbardziej charakterystyczne są zmiany w stawach rąk – podwichnięcia, zwyrodnienia-
    • choroba zwyrodnieniowa kości i stawów to bardzo częste schorzenie w populacji osób starszych, prowadzące do znacznego ograniczenia ruchomości lub kalectwa. Na powierzchniach stawowych kości pojawiają się wyrośla – tzw. dzioby kostne, które są wynikiem przewlekłego stanu zapalnego. Powodują one dotkliwy ból. Innymi zmiany to zwężenia szpary stawowej, zagęszczenia kości w pobliżu stawów i geody. Wykrycie tych zmian często pozwala na wytłumaczenie pochodzenia bólu stawowego, często dotykającego starsze osoby, a ich nasilenie pozwala na określenie zaawansowania choroby.
    • guzy kości – nowotwory układu kostnego, zwłaszcza te złośliwe, niszczą kość, zniekształcają ją, prowadzą do złamań patologicznych. W ocenie radiogramu najważniejsze jest określenie złośliwości. Świadczy o niej martwica i rozpad okolicznej tkanki kostnej, dający obraz „wygryzienia przez mole”, bezładna masa wystająca poza obręb kości, przerywająca korę, obecność trójkąta Codmana – jest to trójkąt reaktywnego tworzenia się kości na bliższym i dalszym końcu odwarstwionej błony otaczającej kość (okostnej). Innym objawem potwierdzającym złośliwość jest występowanie spikul. Są to prostopadłe do powierzchni kości delikatne igiełki na zdjęciu rentgenowskim;
    • zaburzenia hormonalne i metaboliczne – wiele substancji i hormonów wpływa na gęstość mineralną kości. Bez wątpienia zaburzenia gospodarki estrogenami (hormonami płciowymi kobiet) są najczęstszą przyczyną osteoporozy, typowej dla osób po menopauzie, kiedy aktywność estrogenów spada. Rozpoznanie osteoporozy w badaniu radiologicznym stawiane jest na podstawie ubytku gęstości w densytometrii;
    • Monitorowanie leczenia.

     

    Jak wygląda badanie radiologiczne kości?

     

    Do badania RTG kości nie obowiązuje specjalne przygotowania. Należy poinformować lekarza kierującego na badanie o przebytych chorobach, które mogą wpływać na obraz badanej struktury. Dzięki temu można uniknąć błędów w interpretacji. Do badania zazwyczaj trzeba się rozebrać, lub wyjąć metalowe przedmioty, które będą dawały niepotrzebne, dodatkowe cienie. Kobiety w wieku rozrodczym podpisują oświadczenie, że nie są w ciąży.

    Klasyczne zdjęcie rentgenowskie wykonywane jest w dwóch płaszczyznach, ustawionych do siebie pod kątem prostym. Pozwala to na odwzorowanie w przestrzeni. Czasem stosowane są także specjalne kąty i ustawienia, w celu uwidocznienia patologii szczególnego rodzaju.

    • U dzieci anatomia radiologiczna różni się od tej u ludzi dorosłych innym uwapnieniem kości oraz ich ciągłym rozwojem.
    • U dorosłych zaś stwierdza się czasem duże odmienności w budowie szkieletu. Dlatego też zleca się badanie symetryczne, np. obu kończyn dolnych, by stwierdzić z cała pewnością, czy podejrzana zmiana nie jest odmianą anatomiczną.

    Do badania RTG kości pacjent układany jest na stole pod aparatem rentgenowskim, a technik wykonujący badanie udziela wskazówek co do ułożenia ciała. Badanie trwa kilka minut.

    Densytometria wygląda podobnie jak klasyczne badanie rentgenowskie. Badana jest kość udowa lub kręgosłup, w zależności od tego personel nakaże przybrać określoną pozycję. Badanie densytometryczne wiąże się z o wiele mniejszą dawką promieniowania niż zwykłe zdjęcie RTG.

     

    Przeciwwskazania do badania

     

    Przeciwwskazaniem do wykonania badania radiologicznego kości jest u kobiet ciąża bądź jej podejrzenie, a także II faza cyklu miesiączkowego, ze względu na możliwość zapłodnienia. Jednak w przypadku urazów, wymagających natychmiastowej diagnostyki, są to względne przeciwwskazania.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.