zarejestruj się zaloguj się

Tomografia komputerowa zatok

Tekst: Miłosz Turkowiak
Tomografia komputerowa zatok
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 01. sierpnia, 2014

Tomografia komputerowa zatok jest najdokładniejszym z badań obrazowych wykorzystywanych w diagnostyce chorób zatok przynosowych. Pozwala precyzyjnie ocenić zarówno kości jak i tkanki miękkie w otoczeniu zatok. Podobnie jak w przypadku innych okolic ciała, znaczącą wadą tomografii komputerowej zatok jest duże narażenie na promieniowanie jonizujące.

SPIS TREŚCI:

    Czym są zatoki?

     

    Zatoki przynosowe, nazywane też zatokami obocznymi nosa, to przestrzenie wypełnione powietrzem („jamy”) położone w obrębie kości twarzy i mające połączenie z jamą nosową. Nazwy zatok pochodzą od odpowiednich kości – wyróżniamy więc wśród nich:

    • zatoki czołowe,
    • zatoki szczękowe,
    • komórki sitowe,
    • zatokę klinową.

    Struktury te pełnią rolę w nawilżaniu i ocieplaniu wdychanego powietrza, biorą udział w wytwarzaniu głosu oraz zmniejszają ciężar kości czaszki. W warunkach prawidłowych nie obserwuje się w nich obecności płynu.

     

    Na czym polega tomografia komputerowa?

     

    Tomografia komputerowa (często skrótowo określana jako TK) jest jednym z najdokładniejszych i najczęściej wykorzystywanych we współczesnej diagnostyce badań obrazowych. Podobnie jak w przypadku zdjęć rentgenowskich, jej działanie opiera się na użyciu promieniowania jonizującego. Wiązka promieni przepuszczana jest przez ciało pacjenta, gdzie ulega częściowemu pochłonięciu. Jego wielkość zależy od gęstości poszczególnych tkanek (np. kości bardzo silnie pochłaniają promieniowanie, tkanka płuc natomiast – słabo).

    W tomografii komputerowej źródło promieniowania wędruje po okręgu wokół pacjenta, a niepochłonięta część wiązki pada na detektory, które wysyłają informacje do komputera. Tam są one analizowane, przetwarzane i prezentowane w postaci obrazu.

    Urządzeniem wykorzystywanym w badaniu jest tomograf komputerowy. Składa się on ze skanera (zasadnicza część urządzenia najczęściej w kształcie tuby) ze źródłem promieniowania i układem detektorów, przesuwanego stołu, na którym pacjent leży podczas badania oraz konsoli operatora położonej w osobnym pomieszczeniu.

    Istnieje wiele wariantów tomografii komputerowej. Wybór konkretnej formy badania zależy od wskazań. Podobnie, od wskazań zależy czy jest ono przeprowadzane z użyciem środka kontrastowego (substancji podawanej dożylnie w celu lepszego uwidocznienia poszczególnych struktur) czy bez niego. Warto pamiętać, że mimo ogromnych zalet tomografii komputerowej (precyzja uzyskanego obrazu, szybkość badania, nieinwazyjność, a obecnie również jego dostępność), wiąże się ona z wielokrotnie większym, niż przy tradycyjnych technikach radiologicznych, narażeniem na szkodliwe promieniowanie rentgenowskie.

     

    Tomografia komputerowa zatok - wskazania

     

    Tomografia komputerowa zatok wykonywana jest zwłaszcza w przypadku nieprawidłowych lub niejasnych wyników innych badań (np. zdjęcia rtg zatok) – często pozwala ona na postawienie rozpoznania i zaplanowanie leczenia. Wykorzystywana jest w celu wykrycia uszkodzeń zatok i określenia ich lokalizacji oraz zasięgu po urazach w obrębie czaszki, znajduje zastosowanie w ocenie wad rozwojowych twarzoczaszki, może posłużyć do diagnostyki stanów zapalnych zatok, a także pozwala na wykrycie guzów nowotworowych w obrębie zatok i jamy nosowej, z jednoczesną oceną ich granic i naciekania – pomaga to określić stopień zaawansowania nowotworu. Dzięki dokładnemu zobrazowaniu anatomii jamy nosowej i zatok, ułatwia planowanie zabiegów operacyjnych w tym rejonie. Może być także wykorzystana do kontroli efektów leczenia chorób zatok.

     

    Tomografia komputerowa zatok - przebieg

     

    Przed tomografią komputerową zatok należy omówić z lekarzem szczegóły badania i wyjaśnić wszelkie wątpliwości. Konieczne jest poinformowanie lekarza o obecności ciąży lub prawdopodobieństwie zajścia w ciążę w niedawnym czasie, jak również przekazanie informacji o wszystkich przyjmowanych lekach oraz o aktualnych chorobach (zwłaszcza o chorobach nerek, wątroby, tarczycy, niewydolności krążenia lub niewydolności oddechowej, astmie, cukrzycy, szpiczaku mnogim oraz o uczuleniach) – stany te mogą wymusić odstąpienie od wykonania tomografii komputerowej (szczególnie z użyciem środka kontrastowego), lub wymagać zastosowania odpowiednich środków bezpieczeństwa.

    Należy, ponadto, poinformować lekarza o ewentualnej klaustrofobii (lęk przed małymi przestrzeniami; w takim przypadku oraz przy nasilonym niepokoju podane zostaną środki uspokajające).

    Ze względu na możliwy wpływ na jakość uzyskanych skanów, należy poinformować lekarza, jeśli w ciągu kilku dni przed badaniem pacjent przeszedł badanie przewodu pokarmowego z użyciem papki barytowej lub zażywał środki zawierające bizmut. Warto przedstawić lekarzowi całą osobistą dokumentację medyczną.

    W przypadku tomografii komputerowej zatok z użyciem środka kontrastowego na badanie należy zgłosić się na czczo, natomiast w innych sytuacjach nie jest to wymagane – chyba że lekarz zalecił inaczej. Przed badaniem wskazane jest zdjęcie z ciała i wyjęcie z ubrania wszelkich metalowych przedmiotów, gdyż mogą one wpływać na jakość uzyskanych obrazów. W przypadku badania z kontrastem, do żyły pacjenta zakładany jest wenflon, przez który podany zostaje środek kontrastowy.

    Pacjent proszony jest najczęściej o położenie się na stole tomografu na plecach i pozostanie w tej pozycji bez ruchu przez cały czas badania, a personel opuszcza pomieszczenie skanera. Od tej chwili komunikacja między personelem i pacjentem możliwa jest dzięki systemowi głośników i mikrofonów oraz szyby między pomieszczeniem tomografu i pomieszczeniem z konsolą kontrolną. Stół tomografu przesuwa się automatycznie w tubie skanera – w pierwszej fazie w celu ustalenia optymalnego położenia pacjenta, następnie powoli w trakcie właściwej części badania. W trakcie skanowania pacjent może zostać poproszony o wstrzymanie oddechu, w celu zminimalizowania zakłóceń obrazów, pomiędzy skanowaniami natomiast może oddychać swobodnie. Procedura trwa zwykle nie więcej niż kilkanaście minut.

    Po zakończeniu tomografii komputerowej zatok można bez przeszkód powrócić do zwyczajnych zajęć. W przypadku podania kontrastu należy stosować się do instrukcji personelu.

     

    Tomografia komputerowa zatok - przeciwwskazania

     

    Przeciwwskazania do tomografii komputerowej zatok wynikają z narażenia na promieniowanie jonizujące oraz z potencjalnego ryzyka związanego z dożylnym podaniem środka kontrastowego. Ze względu na promieniowanie, unika się stosowania tomografii komputerowej u kobiet w ciąży, chyba że jest to badanie niezbędne.

    Jako środki cieniujące stosowane są najczęściej jodowe środki kontrastowe. Podanie ich jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z wolem toksycznym tarczycy i ze świeżym krwawieniem do mózgu z uwagi na ryzyko pogorszenia stanu zdrowia.

    Do przeciwwskazań względnych zastosowania tomografii komputerowej zatok (wymagających zachowania szczególnych środków ostrożności) należą:

    • nadwrażliwość na podawane dożylnie środki kontrastowe,
    • wystąpienie w przeszłości powikłań po podaniu jodowego środka kontrastowego,
    • choroby tarczycy,
    • niewydolność wątroby, nerek, układu krążenia lub oddechowa,
    • astma,
    • szpiczak mnogi.

    Ponadto, szczególna ostrożność musi zostać zachowana u osób przyjmujących metforminę (doustny lek przeciwcukrzycowy), w przypadku dzieci poniżej 10. roku życia oraz u osób powyżej 65. roku życia.

    Mimo braku udowodnionej szkodliwości karmienia piersią, po podaniu matce środka cieniującego, zaleca się zaprzestanie karmienia piersią przez 24-48 godzin od tomografii komputerowej z podaniem kontrastu. Badanie jest, ponadto, przeciwwskazane u osób, które nie mogą pozostać w bezruchu w czasie badania.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.