zarejestruj się zaloguj się

Echo serca (USG serca)

Tekst: lek. Dawid Lisiecki
Echo serca (USG serca)
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 31. października, 2013

Echo serca jest najpopularniejszym badaniem obrazowym wykorzystywanym w diagnostyce układu krążenia. Ze względu na wykorzystanie ultradźwięków echokardiografię serca można stosować u wszystkich chorych. Badanie USG serca znajduje zastosowanie w wielu chorobach serca. Są dwie podstawowe metody badania – echo serca przezprzełykowe i przezklatkowe.

lek. Dawid Lisiecki
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest echo serca?

     

    Echo serca (czyli echokardiografia, USG serca) opiera się na ultrasonografii, czyli metodzie obrazowania bazującej na emisji i rejestracji fali ultradźwiękowej.

    Pierwsze zastosowanie ultradźwięków w diagnostyce kardiologicznej miało miejsce w 1953. Badanie wykorzystano do diagnostyki wad zastawkowych serca.

    Fale dźwiękowe generowane są z wykorzystaniem zjawiska piezoelektrycznego. Piezoelektryki pod wpływem energii elektrycznej odkształcają się i generują tym samym fale ultradźwiękowe. Wytworzona fala akustyczna biegnie w głąb tkanek. Na granicy obszarów o różnej gęstości ulega załamaniom i odbiciu. Średnia prędkość, z jaką tak wygenerowane fale dźwiękowe rozprzestrzeniają się w tkankach miękkich organizmu ludzkiego to ponad 1500 metrów na sekundę. Odbite fale akustyczne uderzają w kryształy piezoelektryczne, które przekształcają energię mechaniczną fali dźwiękowej w energię elektryczną. Sygnał zwrotny jest analizowany przez komputer aparatu echokardiograficznego, który odpowiada za powstanie widocznego na ekranie obrazu.

    Najpopularniejsze zastosowanie w medycynie mają współcześnie fale ultradźwiękowe o częstotliwości między 2 a 14 MHz, w kardiologii wykorzystuje się zwykle częstotliwości między 1,5 a 10 MHz.

    Badanie echa serca jest współcześnie nierozerwalnie związane z wykorzystaniem zjawiska Dopplera. Umożliwia ono rejestrację przemieszczających się elementów z oznaczeniem kierunku ich ruchu. Dzięki temu możliwe jest obserwowanie prędkości i kierunku przepływu krwi, co jest niezmiernie istotne chociażby przy diagnostyce wad zastawkowych serca oraz chorób naczyń krwionośnych.

    Wykorzystuje się trzy tryby obrazowania.

    • Podstawowy to tryb jednowymiarowy, w którym obserwować można ruch wybranych struktur wzdłuż jednej linii. Tryb ten jest wykorzystywany w kardiologii do oceny zastawek oraz elastyczności naczyń.
    • Kolejnym, najbardziej popularnym w całej medycynie trybem jest tryb dwuwymiarowy. Pozwala on obserwować powierzchnie oraz dokonywać wielu obliczeń o ogromnym znaczeniu diagnostycznym.
    • Stosunkowo nowe jest obrazowanie w trybie trójwymiarowym, skrótowe nazywane 3D. Zastosowane techniki umożliwiają uzyskanie głębi obrazu, co jest przydatne szczególnie przed operacjami kardiochirurgicznymi.

    Współczesne aparaty echokardiograficzne umożliwiają nieinwazyjną, bezpieczną i dostępną diagnostykę. Rozwój technologiczny sprawił, że możliwe jest wykonywanie USG serca nie tylko przy łóżku pacjenta, ale również w warunkach domowych przy użyciu aparatów tzw. kieszonkowych, które jednak ze względu na swoją wysoką cenę są jeszcze mało popularne.

     

    Echokardiografia przezklatkowa

     

    Jest podstawowym, najczęściej używanym badaniem obrazowym we współczesnej kardiologii. Serce oraz wielkie naczynia można oglądać w kilku projekcjach, czyli z różnej perspektywy. Wyróżnia się projekcje przymostkowe, koniuszkowe oraz nadmostkowe i podmostkowe. Wybór projekcji uzależniony jest od struktur, które lekarz wykonujący badanie serca chce obejrzeć.

    W trakcie echokardiografii przezklatkowej standardowo stosuje się również obrazowanie techniką Dopplera. Umożliwia to kontrolę niektórych parametrów istotnych dla prawidłowej pracy serca. Szczególnie istotne są pomiary różnicy ciśnień oraz prędkości przepływu w diagnostyce chorób zastawek. Echokardiografia przezklatkowa może również mieć zastosowanie do wykonywania echokardiograficznych prób obciążeniowych. Istotą badania jest ocena zmian kurczliwości mięśnia sercowego w zależności od jego reakcji na wysiłek fizyczny bądź obciążenie farmakologiczne.

     

    Echokardiografia przezprzełykowa

     

    Echo serca przezprzełykowe wykonuje się wprowadzając bardzo cienką sondę ultrasonograficzną do przełyku, który bezpośrednio sąsiaduje z lewą częścią serca. Dzięki zmniejszeniu odległości między sondą a obserwowanymi obiektami możliwe jest uzyskanie obrazu o dużo wyższej rozdzielczości, czyli dokładności. Projekcjami wykorzystywanymi w echokardiografii przezprzełykowej są projekcja przełykowa niska, środkowa i wysoka oraz projekcje aortalna i przezżołądkowe.

     

    Echokardiografia śródoperacyjna

     

    Dzięki miniaturyzacji sprzętu diagnostycznego możliwe jest korzystanie z dobrodziejstw ultrasonografii również w trackie zabiegu operacyjnego. W chorobach serca zastosowanie echokardiografii śródoperacyjnej ogranicza się do kardiochirurgii. Należy pamiętać, że badanie to wykorzystuje się tylko ze szczególnych wskazań.

     

    Wskazania do diagnostyki echokardiograficznej

     

    Badanie przezklatkowego echa serca znajduje zastosowanie w diagnostyce:

    • chorób aorty i wielkich naczyń,
    • chorób osierdzia,
    • chorych po udarze mózgu lub przemijającym ataku niedokrwiennym,
    • guzów serca,
    • niewydolności serca,
    • omdleń,
    • patologii zastawkowych,
    • poprzedzającej kardiowersję,
    • powikłań nadciśnienia tętniczego,
    • powikłań po leczeniu farmaceutykami kardiotoksycznymi,
    • szmerów patologicznych nad sercem,
    • wad strukturalnych serca nabytych i wrodzonych,
    • zapalenia wsierdzia,
    • zatorowości płucnej.

    Badanie przezprzełykowe wykonuje się w przypadku:

    • diagnostyki rozwarstwienia aorty,
    • dokładniejszej oceny zastawki dwudzielnej,
    • infekcyjnego zapalenia wsierdzia,
    • kontroli tętnic płucnych,
    • niektórych wad wrodzonych serca,
    • oceny protez zastawek,
    • stanu po operacji kardiochirurgicznej.

     

    Przebieg badania echa serca

     

    Przed badaniem przezklatkowym echa serca nie obowiązują żadne specjalne przygotowania. Warto jednak okazać lekarzowi wykonującemu badanie wyniki co najmniej jednego poprzedniego badanie USG serca, jeśli takie miały miejsce. Najlepiej, aby było to ostatnie wykonanie badanie, czyli „jak najświeższe”.

    Ultradźwięki rozpraszają się w powietrzu, a to uniemożliwia wykonanie badania stąd konieczność zastosowanie żelu. Podczas badania na skórę nakłada się żel w celu usunięcia powietrza z przestrzeni między skórą a powierzchnią sondy. W zależności od wybranej projekcji należy ułożyć się na lewym boku z lewą kończyną górną pod głową, płasko na plecach bądź na plecach z odchyloną ku tyłowi głową. Czas badania uzależniony jest od sytuacji klinicznej danego pacjenta oraz warunków badania.

    Przezprzełykowe echo serca wymaga pewnego przygotowania. Najlepiej o szczegóły zapytać w miejscu, w którym badanie będzie wykonywane. Lekarza przed badaniem należy poinformować o wszelkich chorobach jamy ustnej, gardła krtani i przełyku oraz o ewentualnym występowaniu alergii na leki. Przed samym badaniem osoby noszące protezy zębowe powinny je usunąć. Przed wprowadzeniem sondy gardło jest miejscowo znieczulane, co znacznie ogranicza lub nawet eliminuje powstawanie odruchu wymiotnego. Przez 6 godzin przed badaniem nie należy pić ani jeść.

     

    Ograniczenia i przeciwwskazania do echa serca

     

    Ograniczenia przy wykonywaniu przezklatkowego USG serca związane są jedynie z brakiem możliwości przyłożenia sondy do powierzchni skóry. Okoliczność taka występuje np. u osób z opatrunkiem gipsowym obejmującym przednią powierzchnię klatki piersiowej. Natomiast w przypadku echokardiografii przezprzełykowej występuję konkretne przeciwwskazania:

    • oparzenia chemiczne i termiczne przełyku,
    • pęknięcie przełyku,
    • znaczne ograniczenie ruchomości odcinka szyjnego kręgosłupa,
    • żylaki przełyku.

     

    Powikłania echokardiografii

     

    Badanie echa serca przezklatkowego nie ma powikłań, a stosowane częstotliwości fal ultradźwiękowych są bezpieczne. Bardzo rzadko zdarzają się niepożądane skutki przezprzełykowego echa serca. Należą do nich:

    • przemijające trudności przy połykaniu,
    • uczucie kołatania serca,
    • uczucie nudności,
    • wystąpienie kaszlu.

    W przypadku echokardiograficznych prób obciążeniowych ewentualne powikłania związane są z zastosowaniem czynników potęgujących pracę serca takich jak wysiłek fizyczny lub leki.

    Autor: lek. Dawid Lisiecki

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.