zarejestruj się zaloguj się

PSA całkowite – badanie na raka prostaty – na czym polega?

Tekst: mgr Justyna Mazur
Dodane: 14. grudnia, 2016

Rak prostaty to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn (objawy to m.in.: dłuższe oddawanie moczu, częstomocz, nykturia czy uczucie parcia na mocz). W diagnozowaniu oraz monitorowaniu leczenia chorób prostaty doskonałe narzędzie stanowi badanie całkowitego PSA. PSA całkowite to badanie krwi wykonywane z krwi żylnej pobranej o dowolnej porze dnia. Badanie prostaty tego typu jest zatem bezbolesne.

mgr Justyna Mazur
AUTOR
mgr Justyna Mazur analityk medyczny
SPIS TREŚCI:

    Antygen PSA a rak prostaty

     

    Nowotwór prostaty to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn. Doskonałym narzędziem do detekcji, diagnostyki i monitorowania przebiegu choroby oraz leczenia chorób prostaty jest PSA – swoisty antygen stercza.  

    PSA to glikoproteina stanowiąca ważny składnik ejakulatu, powodujący proteolizę białek tworzących żel wiążący plemniki w wydzielinie najądrzy. Niewielkie ilości PSA przechodzą do osocza, gdzie większość występuje w formie związanej z białkami, a 5–40 proc. to nieaktywna forma określana jako wolne PSA (badanie wolnego PSA polega na oznaczeniu, z tej samej próbki krwi, zarówno frakcji całkowitej, jak i wolnej PSA).

    Synteza PSA zachodzi niemal wyłącznie w komórkach nabłonkowych prostaty, co sprawia, że badanie PSA ma wysoką swoistość wobec zmian chorobowych prostaty.

    Komórki raka prostaty zachowują zdolność do syntezy PSA, a zablokowanie przez guz światła kanalików stercza sprzyja przechodzeniu PSA przez przestrzeń śródtkankową do krwi.

     

    Badanie PSA – jakie są wskazania i jak wygląda?

     

    Czy badanie PSA boli? Aby oznaczyć PSA, należy przeprowadzić badanie krwi wykonywane z krwi żylnej pobranej o dowolnej porze dnia. Test jest zatem bezbolesny. Należy pamiętać o tym, by nie zafałszować wyniku oznaczenia postępowaniem przed pobraniem próbki.

    Jak przygotować się do testu PSA? Na 48 godzin przed badaniem należy unikać stosunku płciowego (ejakulacji) oraz jazdy na rowerze, gdyż siodełko powoduje ucisk stercza, prowadząc do podwyższenia PSA. Ponadto próbka powinna być pobrana przed badaniem per rectum lub biopsją. Zaleca się profilaktyczne wykonywanie badania PSA. Cena takiego testu diagnostycznego to ok. 20 zł.

    Badanie PSA zlecane jest w przypadku:

    • mężczyzn po 50 roku życia (test przesiewowy),
    • objawów wskazujących na choroby prostaty (np. objawy raka prostaty, takie jak: dłuższe oddawania moczu, częstomocz, nykturia, uczucie parcia na mocz, osłabienie strumienia moczu); symptomy te są często bagatelizowane przez mężczyzn, przez co trafiają oni do lekarza w zaawansowanych stadiach raka prostaty. Rokowania w tej sytuacji są uzależnione od rozwoju choroby i ogólnego stanu pacjenta.
    • monitorowania leczenia raka prostaty (seryjne oznaczenia PSA w celu oceny postępu choroby i odpowiedzi na leczenie),
    • kontroli wznowy biochemicznej – niekiedy nawrotowi choroby nie towarzyszą żadne objawy kliniczne, a jedynie podwyższone PSA; wtedy oznaczenie PSA umożliwia szybką detekcję nawrotu choroby.

     

    PSA całkowite – norma

     

    Podane wartości dotyczą frakcji określanej jako PSA całkowite (składa się na nią PSA wolne i PSA związane z białkami).

    Wartości prawidłowe PSA (norma PSA) we krwi zależą od przedziału wiekowego:

    • górny zakres normy w przedziale 40–50 lat to 2, 5 ng/ml;
    • górny zakres normy w przedziale 50–60 lat to 3, 5 ng/ml;
    • górny zakres normy w przedziale 60–70 lat to 4, 5 ng/ml;
    • górny zakres normy w przedziale 70–80 lat to 6, 5 ng/ml.

     

    Badanie PSA – interpretacja wyników

     

    Co oznacza podwyższony PSA całkowity? Wartości PSA w przedziale 4–10 ng/ml mogą wskazywać na łagodny lub nowotworowy rozrost stercza. Taki wynik PSA, określany mianem szarej strefy, dostarcza trudności interpretacyjnych, wynikających ze zmienności osobniczej PSA związanej z wiekiem oraz zmienności sezonowej rzędu 10–24 proc. Takie wartości PSA stanowią wskazanie do oznaczenia wolnego PSA (fPSA), który różnicuje chorych z ewentualnym łagodnym przerostem prostaty oraz ze zmianami nowotworowymi.

    Wynik badania wolnego PSA ułatwia też podjęcie decyzję o zasadności biopsji prostaty. Innym sposobem na wzrost czułości badania PSA jest oznaczenie tzw. gęstości PSA, czyli ilorazu stężenia PSA i objętości gruczołu krokowego szacowanej w badaniu USG.

    PSA podwyższony ponad 10 ng/ml zalicza chorego do podwyższonej grupy ryzyka zachorowania na raka prostaty i stanowi wskazanie do wykonania inwazyjnego badania, jakim jest biopsja prostaty.

    Autor: mgr Justyna Mazur
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.