zarejestruj się zaloguj się

Próby wątrobowe

Tekst: lek. Sylwia Jastrzębowska
Próby wątrobowe
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 21. lutego, 2014

Próby wątrobowe to badanie krwi służące przede wszystkim do diagnozowania żółtaczki (najczęstszy objaw chorób wątroby). Badanie to wykorzystywane jest także w wirusowym zapaleniu wątroby czy uszkodzeniach tego organu wywołanych nadużywaniem alkoholu (marskość wątroby). W próbach wątrobowych badane są normy ALT, AST, ALP, bilirubiny i GGTP.

SPIS TREŚCI:

    Co to są próby wątrobowe?

     

    Pod pojęciem „próby wątrobowe” kryje się oznaczenie laboratoryjne kilku parametrów, które łączy związek z chorobami wątroby i dróg żółciowych. Należą do nich:

    • ALT – aminotransferaza alaninowa,
    • AST – aminotransferaza asparaginianowa,
    • ALP – fosfataza zasadowa,
    • BIL – bilirubina całkowita,
    • GGTP – glutamylotransferaza.

    Wymienione parametry stanowią zestaw badań pozwalający ocenić funkcje wątroby oraz są szczególnie przydatne w rozpoznawaniu m.in. takich jednostek chorobowych, jak wirusowe zapalenie wątroby, kamica żółciowa czy inne przyczyny żółtaczki, a także chorób trzustki.

    AST to enzym znajdujący się m.in. w sercu, mięśniach szkieletowych oraz komórkach wątroby. Z tego względu stanowi nieswoisty marker uszkodzenia hepatocytów (komórek wątrobowych) i wzrasta w przypadku martwicy komórek wątroby, zwykle razem z GGTP.

    Podobnie zachowuje się ALT, jest jednak bardziej swoisty dla hepatocytów.

    Fosfataza zasadowa występuje w postaci 4 izoenzymów, trzy z nich (jelitowy, łożyskowy, zarodkowy) są swoiste tkankowo, czwarty natomiast dzieli się na wątrobowy, kostny i nerkowy.

    Za wzrost stężenia ALP w surowicy odpowiadają przede wszystkim:

    • stan cholestazy,
    • zwiększona aktywność osteoblastów, czyli okresy przebudowy tkanki kostnej.

    GGTP to enzym występujący w wielu tkankach i narządach, jednak frakcja oznaczana w surowicy pochodzi niemal w całości z wątroby, dlatego uznaje się ją za marker swoisty. Jest szczególnie powiązana z alkoholowym uszkodzeniem hepatocytów.  

     

    Wskazania do przeprowadzenia prób wątrobowych?

     

    Istnieje kilka stanów chorobowych, które stanowią wskazanie do oznaczenia prób wątrobowych. Pierwszym z nich jest żółtaczka, najczęstszy objaw chorób wątroby i dróg żółciowych. Zależnie od jej przyczyny, oprócz wzrostu stężenia bilirubiny, mamy do czynienia z podwyższonym poziomem enzymów wątrobowych, jeśli oczywiście przyczyna leży w zakresie tego organu.

    Kolejna grupa schorzeń to ostre i przewlekłe zapalenia wątroby, wśród nich zdecydowanie dominują te o etiologii wirusowej.

    Wskazaniem do wykonania prób wątrobowych jest także marskość wątroby, czyli upośledzenie funkcji narządu wywołane przez nadużywanie alkoholu oraz przewlekły stan zapalny, rzadziej stanowiące powikłanie chorób autoimmunologicznych lub przewlekłego upośledzenia odpływu żółci.

    Diagnostyka różnicowa chorób wątroby opiera się często na ocenie konstelacji uzyskanych wyników, a także dodatkowych badaniach obrazowych i obrazie klinicznym. I tak przykładowo znacznie podwyższone stężenia ALP, bilirubiny i LAP (aminopeptydaza leucynowa) stanowią tak zwane markery cholestazy. Natomiast laboratoryjnym wykładnikiem martwicy hepatocytów jest podwyższone stężenie GGTP i obu aminotransferaz.

     

    Jak wygląda badanie prób wątrobowych?

     

    Materiał do badania prób wątrobowych stanowi surowica lub osocze heparynizowane uzyskane z krwi żylnej.

    Oznaczenie aktywności AST i ALT dokonuje się na podstawie pomiaru stężenia produktów reakcji katalizowanej przez te enzymy, czyli odpowiednio szczawiooctanu i pirogronianu.

    Fosfatazę zasadową oznacza się metodą kolorymetryczną, najpierw jako całkowitą aktywność enzymu, a następnie dokonuje się podziału na poszczególne izoenzymy. W ocenie tego parametru uwzględnić należy:

    • metabolizm tkanki kostnej, wzmożony w okresie wzrostu,
    • możliwe współistnienia choroby tkanki kostnej.

    Poziom GGTP także oznaczany jest metoda kolorymetryczną. Wreszcie, wspomnieć trzeba o bilirubinie, której poziom określa się najpierw jako całkowite stężenie w reakcji z tak zwanym odczynnikiem Diazo, a następnie dokonuje pomiaru poszczególnych frakcji (związana z albuminami i wolna) używając odmiennych odczynników.

     

    Wartości referencyjne i interpretacja prób wątrobowych

     

    Różna konfiguracja poszczególnych składowych prób wątrobowych może wskazywać na różne schorzenia.

     

    ALT, GPT, ALAT, aminotransferaza alaninowa:

    • kobiety: <35 U/l,
    • mężczyźni: <45 U/l.

    Ostre i przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, alkoholowe zapalenie wątroby, polekowe zapalenie wątroby, cholestaza zewnątrzwątrobowa, marskość, choroby zakaźne obejmujące wątrobę np. mononukleoza.

     

    AST, AspAT, GOT, aminotransferaza asparaginianowa:

    • kobiety: <31 U/l,
    • mężczyźni: <35 U/l.

    Ostre i przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, marskość, cholestaza zewnątrzwątrobowa, rozległy uraz, zawał mięśnia sercowego.

     

    Bilirubina:

    • całkowita: <1,1 mg/dl (<20,6 µmol/l),
    • bezpośrednia: <0,3 mg/dl (< 5,1 µmol/l),
    • pośrednia: <1,1 mg/dl (<20,6 µmol/l).

    Bilirubina niesprzężona: żółtaczka przedwątrobowa (hemoliza, mioliza, oparzenia), bilirubina całkowita i pośrednia: żółtaczka wewnątrz- i pozawątrobowa, hiperbilirubinemie czynnościowe

     

    ALP, FA, FAL Fosfataza alkaliczna (zasadowa):

    • kobiety: 35-105 U/l,
    • mężczyźni: 40-130 U/l.

    marskość wątroby, zapalenie wątroby, zapalenie dróg żółciowych, czy gruźlica wątroby, cholestaza zewnątrz- i wewnątrzwątrobowa, pierwotny rak i przerzuty np. do wątroby.

     

    GGTP, GTT Gamma-glutamylotransferaza:

    kobiety: <38 U/l,
    mężczyźni: <55 U/l.

    marskość wątroby, zapalenie wątroby, zapalenie dróg żółciowych, czy gruźlica wątroby, cholestaza zewnątrz- i wewnątrzwątrobowa, pierwotny rak i przerzuty np. do wątroby.

     

    Przyczyny trudności interpretacyjnych

     

    Przy stężeniu bilirubiny całkowitej powyżej 2mg/dl dochodzi do zażółcenia powłok skórnych i jest to oznaka, że doszło do ucisku dróg żółciowych i jednoczesnego zablokowania odpływu żółci. Przeszkodą jest najczęściej kamień, ale może to być także guz nowotworowy albo obrzęk tkanek objętych procesem zapalnym.

    Rzadziej żółtaczkę wywołuje nadmierny rozpad krwinek czerwonych lub też choroby miąższu wątroby. Wzrost stężenia pozostałych markerów wiąże się przede wszystkim z uszkodzeniem hepatocytów.

    Na wyniki opisanych parametrów ma wpływ wiele stanów fizjologicznych i substancji egzogennych, dlatego należy je wykluczyć, zanim zostanie dokonana interpretacja kliniczna prób wątrobowych. Są to:

    • stany znacznego wysiłku fizycznego,
    • hemoliza,
    • mioliza (rozpad tkanki mięśniowej),
    • przyjmowane leki: allopurinol, metylodopa, amiodaron, azatiopryna, karbamazepina, chloropromazyna, diklofenak, disulfiram, izoniazyd, metotreksat, ryfampicyna, tamoksyfen, werapamil, erytromycyna, sole złota, papaweryna, penicylamina, fenobarbital, fenytoina, ranitydyna, sulfasalazyna, doustne środki antykoncepcyjne.
    Autor: lek. Sylwia Jastrzębowska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.