zarejestruj się zaloguj się

PCT – morfologia – wskazania, normy, interpretacja wyników badania prokalcytoniny

Tekst: mgr Justyna Mazur
Dodane: 17. sierpnia, 2017

PCT, czyli prokalcytonina, to marker stanu zapalnego, pozwalający odróżnić zakażenie bakteryjne od infekcji wirusowej. Diagnostyka sepsy jest jednym z głównych wskazań do badania PCT. Morfologia pod tym kątem jest jednak zalecana w wielu innych przypadkach. Kiedy oznaczać PCT we krwi? Jakie są normy i na co wskazuje podwyższony poziom prokalcytoniny? Co przyniesie lepszy efekt – PCT czy CRP?

mgr Justyna Mazur
AUTOR
mgr Justyna Mazur analityk medyczny
SPIS TREŚCI:

    Prokalcytonina (PCT) – co to za marker stanu zapalnego?

     

    Prokalcytonina (PCT) to prohormon kalcytoniny, czyli hormonu tarczycy, którego wydzielanie regulowane jest stymulacją hormonalną. Prokalcytonina jest natomiast wydzielana przez liczne komórki całego ciała w odpowiedzi na zadziałanie czynnika zapalnego.

    Prokalcytonina we krwi występuje w niewielkich stężeniach, zaś pod wpływem działania markerów zapalnych, takich jak cytokiny prozapalne czy toksyny bakteryjne, następuje szybki i znaczący wzrost stężenia PCT we krwi. Już w 3–4 godzinie po zadziałaniu bodźca wyzwalającego obserwuje zbyt wysoką prokalcytoninę – dochodzi do nawet tysiąckrotnego wzrostu PCT. Morfologia krwi pod kątem poziomu prokalcytoniny w celu monitorowania przebiegu zakażenia i terapii może być wykonywana raz na dobę – czas jej półtrwania to około jedna doba.

     

    Morfologia PCT – norma w badaniu krwi

     

    Jak wygląda oznaczanie PCT? Badanie krwi przeprowadza się w próbce krwi żylnej, pobranej na czczo. Norma prokalcytoniny u dorosłych to 0,05 – 0,1 ng/ ml. U dzieci norma PCT jest odmienna niż u dorosłych w pierwszych dwóch dobach życia; od trzeciej doby obowiązują wartości referencyjne jak dla dorosłych. Normy PCT u noworodka, w pierwszych godzinach życia dziecka są następujące:

    • 0–6 godzin: 2 ng/ml,
    • 6–12 godzin: 8 ng/ml,
    • 12–18 godzin: 15 ng/ml,
    • 18–30 godzin: 21 ng/ml,
    • 30–6 godzin: 15 ng/ml,
    • 36–42 godzin: 8 ng/ml,
    • 42–48 godzin: 2 ng/ml.

     

    Badanie prokalcytoniny – badanie na sepsę u dziecka

     

    Jednym z najważniejszych zastosowań oznaczania PCT u dziecka jest diagnostyka sepsy. Uogólnione zakażenia bakteryjne i sepsa u noworodków rozwijają się bardzo szybko, co wynika z niedojrzałości układu odpornościowego. Takie zakażenia mają u małych dzieci bardzo gwałtowny przebieg, zatem bezbłędna i natychmiastowa diagnostyka ma kluczowe znaczenie.

    Badanie prokalcytoniny u noworodków stanowi doskonałe uzupełnienie posiewu bakteriologicznego – na wyniki posiewu trzeba długo czekać, ponadto około 40 proc. wyników badań bakteriologicznych jest fałszywie ujemnych. A oznaczenie PCT u małych dzieci to bardzo szybki i czuły test.

    Szczególne wskazania do badania prokalcytoniny u dzieci to: wysoka gorączka bez określonej przyczyny, podejrzenie infekcji u matki w okresie okołoporodowym, przedwczesne pęknięcie pęcherza płodowego, wystąpienie tachykardii u płodu. Oznaczanie PCT u dziecka wykorzystuje się także w diagnostyce różnicowej wirusowego i bakteryjnego zapalenia opon mózgowych. Cenne jest także w prognozowaniu prognozowaniu wystąpienia refluksu pęcherzowo-moczowodowego u dzieci z zakażeniem układu moczowego.

    Oznaczenie prokalcytoniny u dzieci zauważalnie zwiększa dokładność diagnostyczną infekcji bakteryjnych w porównaniu z oznaczaniem poziomu leukocytów we krwi (leukocytoza), OB czy CRP.

     

    Wskazania do oznaczenia PCT u dorosłych

     

    Wysokie PCT w wynikach morfologii krwi u dorosłych spowodowane jest głównie przez zakażenie bakteryjne bądź grzybicze, a także stany pourazowe. Inne przyczyny PCT powyżej normy to: AIDS, nowotwory, oparzenia, ostre zapalenie trzustki o etiologii żółciowej, zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych, wstrząs septyczny oraz infekcje pierwotniakowe.

    Najważniejsze zastosowanie oznaczenia PCT u dorosłych to diagnostyka i ocena rokowania sepsy. Zmiany stężenia PCT w wynikach morfologii krwi wyprzedzają inne wskaźniki stanu zapalnego i doskonale sprawdzają się u pacjentów z upośledzeniem funkcji immunologicznych, u których zmiany typowych wskaźników zapalnych są przytłumione. Dzięki temu podwyższone PCT we krwi coraz częściej odgrywa kluczową rolę w diagnostyce i terapii wielu schorzeń.

    Badanie poziomu prokalcytoniny we krwi znalazło zastosowanie kliniczne w przypadku:

    • wczesnego rozpoznania uogólnionych zakażeń bakteryjnych,
    • różnicowanie zakażeń bakteryjnych z innymi przyczynami ciężkiego stanu pacjenta,
    • różnicowanie bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych z zakażeniem wirusowym,
    • monitorowanie chorych we wstrząsie,
    • monitorowanie chorych z wysoką gorączką na oddziałach intensywnej opieki,
    • ocena rokowania u chorych w stanie krytycznym,
    • diagnostyka różnicowa stanów gorączkowych,
    • różnicowanie ostrego zapalenia trzustki o etiologii żółciowej od toksycznej.

    Oznaczanie prokalcytoniny we krwi umożliwia jednoznaczne stwierdzenie, czy przyczyną zakażenia jest infekcja bakteryjna i czyni zasadnym stosowanie antybiotyków.

     

    Wyniki prolakcytoniny – interpretacja morfologii

     

    Wyniki badania prokalcytoniny > 0,5 ng/ ml mogą wskazywać na sepsę, często osiągając wartości powyżej 100 ng/ ml. PCT w przedziale 0,5–2 ng/ ml odpowiada średniemu ryzyku rozwoju ciężkiej sepsy, zaś PCT w przedziale 2–10 ng/ ml towarzyszy znacznemu ryzyku rozwoju sepsy. Natomiast PCT > 10 ng/ ml wskazuje na poważną, rozsianą odpowiedź zapalną i towarzyszy bardzo wysokiemu ryzyku rozwoju sepsy. Ale uwaga – nie zawsze można wykluczyć infekcję bakteryjną, gdy w wynikach zachowana jest norma PCT. Morfologia w kierunku stężenia prokalcytoniny może być przeprowadzone za wcześnie – wtedy warto powtórzyć oznaczenie prokalcytoniny po upływie kilku godzin.

    U pacjentów z zakażeniem dolnych dróg oddechowych wartości podwyższone PCT < 0, 25 ng/ ml wskazują na brak konieczności stosowania antybiotyków. W przypadku pozaszpitalnego zapalenia płuc antybiotykoterapię zaleca się zakończyć przy wartościach PCT < 0,1 ng/ ml.

    Poza oznaczeniem prokalcytoniny ilościowo, bardzo ważna jest dynamika zmian stężenia PCT. Morfologia wskazujaca na wzrastający poziom PCT świadczy o gwałtownie rozwijającej się infekcji. Podczas terapii zakażenia powinien następować codziennie spadek poziomu PCT o 50 proc. Jest to najdokładniejszy wskaźnik powodzenia terapii antybiotykowej.

     

    PCT a CRP i OB – diagnostyka infekcji bakteryjnej

     

    Jeszcze kilkanaście lat temu najważniejszym markerem stanu zapalnego był odczyn Biernackiego, czyli OB. Badanie to polegało na ocenie szybkości opadania krwinek czerwonych w określonej jednostce czasu. Podwyższone OB świadczyło o stanach zapalnych, infekcjach, urazach. Ale na wynik badania wpływ miały także inne czynniki: ciąża, wysiłek fizyczny, stan nawodnienia organizmu, gorączka.

    CRP i prokalcytonina jest mniej podatne na wpływy tych czynników, ponadto jest to czułe, specyficzne i nowoczesne badania. Oznaczenie CRP (białko C-reaktywne) i prokalcytoniny wykonywane jest w zautomatyzowanym systemie, co gwarantuje dokładność badania. Z tego powodu OB Jest coraz rzadziej wykonywanym badaniem.

    Prokalcytonina jest lepszym markerem sepsy niż CRP. Wykazuje szybszy i większy wzrost niż CRP, zatem jest dokładniejszym markerem rozsianych infekcji bakteryjnych.

    Autor: mgr Justyna Mazur

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.